Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

14 Lis

Kronika czasu przełomu. Śląśk w latach 1919-1926 na fotografiach Stefana Pierzchalskiego

1 295597Dzieje walk o polski Śląsk stanowią moim zdaniem temat słabo znany w naszym społeczeństwie. Mające miejsce od czasu do czasu wydarzenia, które odbierane są jako atak na jego polskość oraz związane z nimi polemiki stanowią tylko krótkie przerywniki w milczeniu, jakie obejmuje dzieje tego regionu. Dlatego z przyjemnością zapoznawałem się z albumem wydanym przez Instytut Pamięci Narodowej pt. „Kronika czasu przełomu. Śląsk w latach 1919-1926 na fotografiach Stefana Pierzchalskiego”.

Autor zdjęć, choć nie wywodził się rodzinnie z Górnego Śląska, pozostawił po sobie niezwykła pamiątkę, która jego nazwisko na stałe złączyła z autonomicznym województwem w II Rzeczypospolitej. Fotografie pochodzące ze zbiorów Archiwum Archidiecezji Katowickiej stanowią kapitalne źródło informacji o ważnych z punktu widzenia Śląska wydarzeniach. Praca podzielona została na trzynaście rozdziałów, obrazujących zdarzenia rozgrywające się na przestrzeni siedmiu lat.

Pierwsza część poświęcona jest portretom najważniejszych postaci z tego okresu. Znajdziemy wśród nich zdjęcia wojewodów czy ordynariusza katowickiego. Najobszerniejszy rozdział ukazuje okres powstań śląskich oraz plebiscytu. Niezwykle dużo zdjęć poświęcono obecności wojsk francuskich stacjonujących na spornych terenach. Nie brakło również dokumentacji fotograficznej ukazującej zniszczenia dokonane przez niemieckie bojówki w czasie demonstracji w Katowicach w sierpniu 1920 r. Ukoronowaniem plebiscytu i powstań było uroczyste przekazanie władzom polskim Górnego Śląska. Na zdjęciach można dostrzec przedstawicieli władz państwowych oraz wojskowych, ze szczególnym uwzględnieniem gen. Stanisława Szeptyckiego, który dowodził oddziałami wkraczającymi na przynależne państwu polskiemu tereny.

Swoje miejsce w albumie znalazła również wizyta głów państwa polskiego na Górnym Śląsku. W sierpniu 1922 r. przebywał na nim Marszałek Józef Piłsudski, a w pierwszą rocznicę przyłączenia Prezydent Stanisław Wojciechowski. Spora część albumu dokumentuje ważne wydarzenia z życia górnośląskiego kościoła katolickiego. Obejrzeć można fotografie z wizyty biskupów francuskich, III Śląskiego Zjazdu Katolickiego czy konsekracji i ingresu biskupa Augusta Hlonda.

Inne prezentowane uroczystości, to m.in. pogrzeb wojewody Jana Rymera czy przyjazd do Katowic francuskiego generała Henri Le Ronda do Katowic. Ostatnią część stanowią Varia. Oczywiście można by znaleźć dziesiątki tematów, które nie znalazły się na zachowanych zdjęciach, ale przyznać trzeba, że przeglądając te zamieszczone w albumie daje się odczuć klimat sprzed stu lat. Trudno sobie wyobrazić lokalnego historyka (niezależnie od tego czy zawodowca, czy amatora), który to wydawnictwo mógłby pominąć milczenie bądź przejść obok niego obojętnie. Jedną z cech charakterystycznych widocznych na fotografiach jest olbrzymie zaangażowanie lokalnej ludności w wydarzenia mające miejsce w Katowicach i okolicznych miejscowościach. Bardzo rzadko spotyka się dziś tak tłumne uczestnictwo w uroczystościach państwowych czy religijnych, jakie upamiętnione jest na zdjęciach Stefana Pierzchalskiego. Mam nadzieję, że album trafi nie tylko do bibliotek śląskich, ale znajdzie się też w księgozbiorach wszystkich tych, którym historia fotografią pisana jest bliska.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść: 9/10

Język, styl, kompozycja tekstu – 9/10

Forma wydawnicza: 9/10

Informacje o publikacji

Tytuł: Kronika czasu przełomu. Górny Śląsk w latach 1919–1926 na fotografiach Stefana Pierzchalskiego

Autor: Halina Dudała, Mirosław Węcki

Wydawnictwo: Instytut Pamięci Narodowej

Rok wydania: 2019

Ilość stron: 240

Format: 210x300 mm                      

Okładka: twarda

ISBN: 978-83- 8098-587-2

Ostatnio zmieniany czwartek, 14 listopad 2019 13:42

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version