Na Ukrainie rozpoczęła się polska ofensywa, znana powszechnie pod nazwą ofensywy kijowskiej. W pierwszej fazie dążono do opanowania węzłów kolejowych w Korosteniu, Koziatynie i Żytomierzu. Grupa uderzeniowa dowodzona przez gen. Śmigłego-Rydza dotarła pod Żytomierz.
Ze wspomnień Franciszka Skibińskiego:
„Dwudziestego piątego kwietnia dobrze przed świtem ruszyliśmy ku mostowi na Słuczy na następną kampanię wojenną (…). Ledwie, ledwie szarzało, kiedy podjechaliśmy do mostu, przed którym dostrzegłem niewielką grupkę ludzi. Pochyliłem się z wysokości Minasa i zobaczyłem: szarą maciejówkę, krzaczaste brwi, krzaczaste wąsy. Naczelny Wódz osobiście wypuszczał swoją kawalerię w zagon na Koziatyn. Wrzuciło mnie w siodło, jakby mnie kto popchnął i wrzasnąłem (nieprzepisowo, bo w marszu bojowym): „baczność, na prawo patrz”, na co Piłsudski odsalutował i powiedział: „jechać, chłopcy, jechać”. I już podkowy zabębniły po powierzchni mostu, już byłem na wschodnim brzegu, wysłałem galopem flankierów, a sam ruszyłem kłusem na Prutówkę, jak mi kazano. Zaś od tego momentu Józef Piłsudski kupił sobie jazłowieckich ułanów i przestał być „czerwony”.
Generał Jan Romer tak określa postawione dywizji jazdy zadania:
„Zadaniem dywizji (…) było wyruszyć 25 kwietnia z Rohaczowa i 26 kwietnia zająć Koziatyn. Wymagało to przebycia około 150 km w dwóch dniach i złamania prawdopodobnego, poważnego oporu nieprzyjacielskiego; na pomoc piechoty w najlepszym razie można było liczyć 27 kwietnia. Celem tej operacji było opanowanie spodziewanego w Koziatynie bogatego taboru kolejowego, niezbędnego do dalszego prowadzenia operacji naszych armii aż do Dniepru oraz ewentualne korzyści taktyczne, wynikające z odcięcia odwrotu dywizjom bolszewickim przez wyprawę na ich tyły.”
Przygotowania do ofensywy i jej rozpoczęcie tak opisał służący w 1 pułku piechoty Legionów Mieczysław Lepecki:
„Nigdy nie zapomnę tej chwili, gdy zgromadzini w niskiej izbie przedmiejskiej chałupiny, z bronią przy boku, w bojowych hełmach na głowie, staliśmy pochyleni nad mapą dowódcy batalionu, który objaśniał pierwszy okres ofensywy.
– O drugiej w nocy wyruszamy, a za trzydzieści godzin będziemy w zdobytym Żytomierzu – rzucił twardo i pewnie kpt. Marski.
W kilka godzin później cały Zwiahel drżał od miarowego stuku maszerującej piechoty i głuchego hurkotu ciągnącej w kierunku frontu artylerii.
Ciemno jeszcze było zupełnie, gdy oddziały 5 Pułku Piechoty uderzyły na odcinek bolszewicki pod Zwiahlem. Przypominało to walenie w papierową ścianę – front prysł po kilkunastominutowej walce. (…)
Nasz samochód pancerny, jadący na przedzie, wjechał do Wilska, zajętego jeszcze przez oddziały bolszewickie, które nic nie wiedziały o naszych dotychczasowych powodzenia, a więc nie spodziewały się nieprzyjaciela w odległości 40 km od frontu! A front ten był przecież niewzruszony jeszcze kilka godzin temu! Nic też dziwnego, że widząc samochód w konstrukcji identyczny z sowieckimi, zaczęto się zbiegać zewsząd do niego biorąc go za swój. Tymczasem załoga, dopuściwszy ich na odległość paru kroków, otworzyła ogień z karabinu maszynowego, kładąc całe szeregi trupów. Na odgłos strzałów zatrzymały się jadące z 4 kompanią samochody ciężarowe, żołnierze się wyładowali, a dowódca rzucił ich niezwłocznie na miasteczko. Robota była krótka, gdyż nieprzyjaciel, przerażony tym niespodziewanym atakiem, pierzchał natychmiast albo się poddawał. W ten sposób został zajęty Wilsk.”
Żytomierz
Zdjęcie – Wikipedia