W Moskwie utworzony zostaje Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski

23 lipiec

W Moskwie powołano Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski z Julianem Marchlewskim na czele. W jego składzie znaleźli się też Feliks Dzierżyński i Józef Unszlicht.

 

Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 23 lipca:

„Po ciężkich walkach oddziały grupy płk. Łuczyńskiego opanowały forty Grodna, położone na południowym brzegu Niemna. W walce tej odznaczył się szwadron jazdy ochotniczej pod dowództwem majora Dąbrowskiego. Bolszewicy, cofając się do miasta, pozostawili w naszych rękach dwa ciężkie działa i kilkudziesięciu jeńców, ponadto odbito dwa nasze pociągi ewakuacyjne.

Oddziały przeciwnika, które próbowały sforsować Niemen pod Dubną (20 km na północ od Rosi), zostały odparte ogniem karabinów maszynowych.

Silny atak bolszewicki, przeprowadzony dwoma pułkami piechoty, posiłkowanej przez artylerię i jazdę, został w rejonie Mostów odparty przez nasze oddziały, przy czym nieprzyjaciel poniósł bardzo ciężkie straty.

Wzdłuż całego odcinka na rzece Niemen ożywiona wymiana ognia artylerii, przy czym bolszewicy ostrzeliwują podjazdy do rzeki z dział dalekonośnych.

Przeciwnik, któremu znacznymi siłami udało się przeprawić przez Szczarę w rejonie Słonima, kontynuuje swój atak w kierunku Różany. Przednie jego straże osiągnęły tę miejscowość, obecnie wre tam zacięta walka. Kontratakujące oddziały jednej z naszych dywizji poznańskich zdobyły w tych walkach jedno działo, kilka karabinów maszynowych i wzięły jeńców.

Na linii kanału Ogińskiego działalność wywiadowcza.

Na południe od Prypeci w rejonie Rzeczycy i Mulczyc kontrakcja naszych oddziałów rozwija się pomyślnie. Nieprzyjaciel został wyparty z Rzeczycy, Kucheckiej Woli, Jeziercy i Rudki. Walczące tu oddziały bolszewickie biją się z nadzwyczajną zaciętością.

Na linii Styru poniżej tego rejonu nieprzyjaciel, poniósłszy bardzo ciężkie straty, w swych bezskutecznych kilkudniowych ataków, zachowuje się pasywnie. Oddziały nasze prowadza energiczną lokalną akcję wypadową.

W rejonie Dubna walka z kawalerią bolszewicką przybiera dla nas pomyślny obrót. Oddziały gen. Krajowskiego i gen. Szymańskiego wyparły nieprzyjaciela z Chotynia, Kozina i Rudni.

Dnia 22 bm. po południu, nieprzyjaciel zaatakował trzema pułkami piechoty i znaczną ilością jazdy i artylerii, oddziały 12-ej dywizji piechoty między Wołoczyskami i Wołczkowcem. Początkowo oddziały nasze opuściły zajmowane pozycje, następnie jednak przeszły do zdecydowanej kontrakcji i nie bacząc na huraganowy ogień artylerii i nadeszłych pociągów pancernych, wyparły nieprzyjaciela za Zbrucz, przywracając poprzednią sytuację. Podkreślić należy brawurową akcję artylerii, która wjeżdżała między własną tyralierkę i kartaczami ostrzeliwała na bliski dystans kolumny nieprzyjaciela.

Jednocześnie oddziały 6-ej armii odparły gwałtowny atak przeciwnika na Husiatyn, nie przepuszczając go na zachodni brzeg Zbrucza. W walkach tych, trwających kilka godzin, obie strony poniosły ciężkie straty”.

 

Aleksander Pragłowski o nowym dowódcy 1 Dywizji Jazdy Juliuszu Rómmlu:

„Rómmel był idealnym generałem z epoki napoleońskiej. Ogarniał taktycznie to, co widział i w tym zakresie miał zdrowe i odważne refleksy. W bitwie trwał jak obelisk na wysuniętej obserwacji. Zawsze spokojnym zawsze z przodu, nie odmawiający nigdy choćby najzuchwalszej koncepcji bitewnej, przyjmujący każde ryzyko bez cienia wahania, jeżeli dawało ono szansę powodzenia – był on oparciem psychicznym dla swoich wojsk. Promieniował wiarą we własne siły i napełniał zaufaniem

Ale jako liniowiec, bez przygotowania sztabowego, nie miał on wizji taktycznych w szerszym zasięgu ani talentu operacyjnego i na tym polu nie uczynił żadnych postępów pomiędzy wojnami, w których mu szefowałem. Jako człowiek ambitny, pokrywał swoje braki jak mógł; nie dało to wyników w obrębie własnego sztabu.

Tak się składało, że czynniki decyzji spoczywały już w 1920 r. w dużej części na moich barkach Wewnętrzno-sztabowa komedyjka dotycząca dowodzenia odbywała się wieczorami, gdy trzeba było pisać rozkaz na dzień następny. Rómmel trzymał się świetnie przez cały dzień w siodle, ale począwszy od wpół do dziesiątej wieczór zasypiał ciężkim snem nawet na byle jakiej wiązce słomy. Rozespany stawał się wpółprzytomny. Wskutek tego na dzień następny musiałem pisać przeważnie bez uzgodnienia z nim, a na podstawie własnych decyzji.”.

 

Marian Kukiel o ciężkiej sytuacji swojej brygady:

„Walka artylerii. Trzy baterie biją nadal na Wołczkowce. A tymczasem od godz. 14 idzie atak na 51 pułk piechoty na Ożochowce, a zwłaszcza Toki i Hołotki, drugorzędny na Pałczyńskiego, razem co najmniej brygada piechoty i 1-2 pułków jazdy. Na odcinku 51 pułku piechoty sytuacja niepomyślna, rezerwy rozkawałkowane. Baon III ulega w ciężkiej walce. Oddziały od Hnilic nie interweniują w czasie właściwym. Rezerwa, II/51, rzucona dwiema kolumnami nie poprawia sytuacji. Pod Worobijówką ciężka walka, jazda bolszewicka o godz. 16 pod Medynią; chwila paniki. Witorzeniec traci łączność z Hnilicami. Dopiero późnym wieczorem odbudowuje się wzdłuż Młyńskiego Potoku front (…)”.

 

Wilhelm Wilczyński o tragicznych skutkach friendly fire:

Po długim spokojnym oczekiwaniu dopiero o godzinie 6 zaczynają ukazywać się pojedyncze rozproszone grupki żołnierzy bolszewickich. Na moim prawym skrzydle jeden z karabinów maszynowych otwiera ogień i strzela nieprzerwanie. Biegnę tam i zastaję podporucznika Szajdę Bolesława, dowódcę plutonu karabinów maszynowych, strzelającego z karabinu maszynowego. Przystaję więc i obserwuję przez lornetkę przedpole i dostrzegam w dali na drodze, że od miejscowości Susk maszerują w kolumnie nasze oddziały. Francuskie hełmy na głowach upewniają mnie niezbicie, że nie może to być nikt inny tylko nasz II batalion 5 Pułku Piechoty Legionów. Krzyczę więc: „Przerwać ogień, gdyż strzelacie po swoich!”. Po zaprzestaniu ognia podporucznik Szajda sprzecza się ze mną, że są to jednak bolszewicy i że trzeba strzelać, lecz mimo to na ponowne otwarcie ognia nie zgadzam się. (…)

Po nadejściu II batalionu 5 Pułku Piechoty Legionów, dowiadujemy się smutnej prawdy. Otóż od ognia z naszego karabinu maszynowego, który wiązką swą trafił w samo czoło maszerującego ku nam II batalionu 5 Pułku Piechoty Legionów, padł podporucznik Baran, dowódca 8 kompanii 5 Pułku Piechoty Legionów oraz dwóch podoficerów z tej kompanii, a kilku żołnierzy zostało rannych.”.