16 sierpień
Rozpoczęła się kontrofensywa znad Wieprza. Dowodził nią osobiście Naczelny Wódz.
Polska delegacja pokojowa dotarła do Mińska Litewskiego.
Wieczorem Tuchaczewski wydał rozkaz zaprzestania dalszych działań w kierunku zachodnim.
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 16 sierpnia:
„Front Północny: Zapoczątkowana przez gen. Sikorskiego kontrakcja naszej armii północnej, pomimo bardzo trudnych warunków, rozwija się w dalszym ciągu nader pomyślnie.
Nie bacząc na ciężkie straty i zacięty opór przeciwnika, który przeciwstawił naszym siłom w tym rejonie aż 10 dywizji, oddziały armii północnej na całej linii posuwają się naprzód. Dziś odzyskano po ciężkich walkach Ciechanów. Nieprzyjaciel w poszczególnych punktach rozpoczął gorączkowy odwrót. Lotnicy nasi, których współdziałanie daje wspaniałe rezultaty, ostrzeliwują cofające się kolumny przeciwnika potęgując w nich popłoch. Liczba jeńców znaczna.
Rezultaty te dają się już odczuwać nader dodatnio w armii naszej, broniącej stolicy. Nacisk od północy w kierunku na Zegrze i Dembe osłabł bardzo znacznie.
Gwałtowne walki natomiast miały miejsce w ciągu całego dnia wczorajszego i dzisiejszego w rejonie Radzymina, oraz na odcinku południowym przyczółka, bronionym przez dzielne wojsko poznańskie. Oddziały nasze pod Radzyminem, prowadzone osobiście przez generałów Rządkowskiego i Żeligowskiego, oraz pułkownika Burhardta, parokrotnie przechodziły do walki wręcz, paraliżując całkowicie ataki nieprzyjaciela. W rezultacie, nie tylko, że zdołano utrzymać w całości nakazaną linię obronną, lecz w poszczególnych punktach samorzutnie posunięto się nawet naprzód. Zdobyto znaczniejszą liczbę jeńców i ujęto dowódcę brygady oraz komisarza bolszewickiego. Ze szczególnym uznaniem należy podkreślić bohaterską śmierć księdza Ignacego Skorupki, kapelana z 8. Dywizji Piechoty, który w stule i z krzyżem w ręku przodował atakującym oddziałom.
Front środkowy: W dniu dzisiejszym armie frontu środkowego rozpoczęły kontrofensywę w większym stylu pod bezpośrednim kierownictwem Naczelnego Wodza. Po gwałtownym marszu ponad 40 km z linii Wieprza, już w południe oddziały 14. Dywizji osiągnęły Garwolin, osadzając nieprzyjaciela, który pod Maciejowicami próbował przeprawić się przez Wisłę. Zdobycz już dotychczas znaczna.
Praw skrzydło 4. Armii, przełamując opór nieprzyjaciela pod Kockiem, zdobyło jedno działo, czternaście karabinów maszynowych i około 200 jeńców. Armie postępują w walkach szybko naprzód.
Front południowy: Celem wyrzucenia oddziałów nieprzyjacielskich, które pod Sokalem i między Kamionką Strumiłową a Buskiem przeszły na lewy brzeg Bugu, zarządzono kontrakcję
Na północ od Złoczowa, Zborowa i wzdłuż Strypy odparto lokalne ataki nieprzyjaciela”.
Józef Piłsudski o początku kontrofensywy:
„Dn. 16-go rozpocząłem atak, o ile w ogóle atakiem nazwać to można. Lekki i bardzo łatwy bój prowadziła przy wyjściu tylko 21-sza dywizja, która nie wiadomo po co parę dni temu, uszkodziwszy most, cofnęła się z Kocka, a teraz musiała w bród forsować Wieprz, by Kock znowu odbierać. Inne dywizje szły prawie bez kontaktu z nieprzyjacielem, gdyż nieznacznych potyczek w tym czy innymi miejscu z jakimiś małymi grupkami, które natychmiast po zetknięciu się z nimi rozpraszały się i uciekały, kontaktem nazwać bym się nie ośmielił. Cały dzień spędziłem w samochodzie głównie przy
14-ej lewoskrzydłowej dywizji, zbierając ciągle dane i wrażenia swoje oraz mych podwładnych. Nie mogę nie powiedzieć, że tego dnia wieczorem, gdy wszystkie już dywizje przebiegły po dobrych trzydzieści kilka kilometrów ku północy, główną zagadką, którą chciałem sobie rozstrzygnąć, była tajemnica tak zwanej mozyrskiej grupy. Właściwie nie było jej wcale, oprócz 57-ej dywizji; lecz taki wynik rozumowań przeczył najzupełniej dotychczasowym przez miesiąc cały wykuwanym z dnia na dzień wrażeniom, jakie posiadałem. Przecież była to jakaś apokaliptyczna bestia, przed którą cofały się przez miesiąc liczne dywizje. Wydawało mi się, że śnię. Jako wynik, do którego doszedłem, był pogląd, że czeka mnie gdzieś jakaś zasadzka. Lewoskrzydłowa 14-ta dywizja, minąwszy swobodnie Garwolin, już od południa właściwie weszła w sferę działania lewego skrzydła 16-ej armii sowieckiej, atakującej Warszawę. Miałem bowiem wiadomość, że pod Górą Kalwarią miała ta armia forsować Wisłę, a od Karczewa i Wiązowny, o których pisały depesze, że są atakowane, straże przednie 14-ej dywizji stanęły dn. 16-go o niecałe 20 czy 25 kilometrów. A nieprzyjaciela nie było! Kazałem wieczorem całej 2-ej dywizji legionowej, oswobodzonej od zadania, skupić się natychmiast w Dęblinie i być jakąś rezerwą przy tylu tajemnicach, grożących zewsząd jakimiś zasadzkami. Gdzieś jednak musiała być mozyrska, dotąd zwycięska grupa, gdzieś także 16-ta armia, atakująca Warszawę”.
Wilhelm Wilczyński o pościgu za bolszewickim taborem:
„W miejscowości Wiski dowiadujemy się od ludności cywilne, że przed dziesięcioma niespełna minutami przejeżdżał przez tę wieś bolszewicki tabor w kierunku na miejscowość Walina. Wtedy zbiera się nas kilu posiadających konie wierzchowe i wyprzedzając maszerującą kolumnę baonu, puszczamy się w pościg za uchodzącym taborem. W eskapadzie tej biorą udział przede wszystkim dowódcy kompanii; lekarz baonu, doktor Stranc; huzarzy konni oraz cały zwiad przydzielonego do nas plutonu artylerii. Poza tym, dowódca baonu wybiera dwie sekcje z czoła maszerującego baonu i na zarekwirowanych podwodach podsyła je nam. W miejscowości Walina ludność cywilna na nasze zapytania informuje nas, że wspomniany tabor, co dopiero tu był, i że nie będzie więcej pięciu minut, jak odjechał w kierunku na miejscowość Kolombrody. Wobec tego nie zatrzymujemy się ani chwili, lecz popędzając konie, mkniemy dalej. I rzeczywiście, wjeżdżając do wsi Kolombrody, widzimy jak tabor ten, wyciągnięty przez wieś, jedzie sobie najspokojniej, nie przeczuwając, że jest ścigany. Tedy z rewolwerami w ręku przejeżdżamy szybko obok wozów, aż do północnego krańca wsi, zatrzymując wszelkie te podwody, które jeszcze wsi nie opuściły. Chłopi, uradowani z tego obrotu rzeczy, bardzo chętnie rozkaz nasz spełniają i zawracają konie i wozy, by na wszelki wypadek raczej jechać dalej, ale już w kierunku własnego domu”.
Jerzy Konrad Maciejewski o powodzie do radości:
„obiecano nam po 30-kilometrowym marszu 2,5 godziny odpoczynku. Wszystko więc, co żyło, skoczyło do rzeki kąpać się. Ja oczywiście byłem w ich liczbie.
Woda dosyć głęboka, ciepła, wspaniale orzeźwiała utrudzone ciała. Ułani z 8 czy też 14 pułku głuszyli ryby granatami ręcznymi. Natłukli ich mnóstwo, a przy okazji skorzystaliśmy i my złapawszy parę sztuk. Co się jednak namarnuje tego, szczególnie małych rybek. Jak zauważyłem, większość tych ułanów rozmawia ze sobą po rosyjsku! Czyżby to byli Rosjanie, którzy przeszli na naszą stronę?
Mówiono nam i byliśmy przekonani, że maszerujemy do Krystynopola, skąd miano nas skierować do odebrania Sokala. Tymczasem w chwili odmarszu nadszedł kpt. Żongołłowicz i powiedział, że teraz idziemy do Żółkwi, tam się załadujemy na wagony o pojedziemy prawdopodobnie do Warszawy. Naturalnie wybuchła nieopisana radość! Do Warszawy! Aż jakoś wierzyć się nie chce”.
Edgar Vincet D’Abernon o swej wierze w natarcie prowadzone przez Józefa Piłsudskiego:
„14 sierpnia zdobyli Rosjanie pierwszą linię obronną, otaczającą Warszawę, lecz niezadługo potem Polacy znowu ją odzyskali. Wszystko teraz zależy od polskiej kontrofensywy nad Wieprzem, która dziś ma się rozpocząć. Będzie ona rozstrzygającym posunięciem gracza. Jedno zuchwałe uderzenie, zadane w sposób tylko Piłsudskiemu właściwy, pomieszać może cały plan Rosjan i zdruzgotać linię ich ataku”.