Ciężkie walki z kawalerią Gaj Chana

24 sierpień

Trwają ciężkie walki w okolicach Kolna z kawkorem Gaj Chana

 

Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 24 sierpnia:

„Front północny: Pozostałe oddziały 4. Armii sowieckiej zebrawszy się w silną grupę, zdołały po zaciętych, kilkanaście godzin trwających, walkach przebić się w rejonie Chorzel w kierunku na Kolno, obsadzone już przez znaczniejsze siły naszej znaczniejsze siły naszej 4. Armii. Pościg oddziałów 1. Armii za nieprzyjacielem w toku; 5. Armia wyławia w dalszym ciągu niedobitki wojsk sowieckich, błądzące na zachód od linii kolejowej Modlin–Mława.

Front środkowy: Armie frontu środkowego, oskrzydlającym ruchem ku północy zajmując Knyszyn, Stawiski i Kolno, zamykają pierścień, okalający 4. i 15. armie bolszewickie. Nieprzyjaciel, ścigany ze wszelkich stron, skupia się w większe masy i stara się rozpaczliwie przerwać żelazny pierścień naszych wojsk. Tak, w dniu 23 bm. pod Kolnem prowadził nieprzyjaciel 9 zaciętych ataków, które przez dzielny pułk 60. piechoty zostały z ogromnymi stratami dla nieprzyjaciela odparte.             Wymieniony pułk przeszedł następnie do kontrataku i zdobył przeszło 1000 jeńców, w tym dowódcę dywizji, 10 dział, kilka sztandarów pułkowych, samochody i ogromne tabory.

Przy zdobyciu Łomży wzięto 2000 jeńców, 9 dział, 22 karabiny maszynowe i bardzo duży materiał wojenny. Po zajęciu przez 1. Dywizję Legionów w dniu 22 bm. rano Białegostoku trwały w samym mieście jeszcze przez 20 godzin zaciekłe walki uliczne z przybyłą na pomoc z Grodna 55. Dywizją sowiecką i miejscową ludnością żydowską, która wydatnie zasilała szeregi bolszewickie. W walkach w rejonie Białegostoku wzięła 1. Dywizja Legionów przeszło 7000 jeńców i zdobyła 18 dział, 42 karabiny maszynowe i ogromny materiał techniczny. Wskutek poniesionej klęski wzrasta demoralizacja wśród poszczególnych oddziałów nieprzyjacielskich. Dońscy kozacy i kałmucy przechodzą gromadnie na naszą stronę.

W rejonie Brześcia Litewskiego spokój. Pod Włodawą, Opalinem i Hrubieszowem oddziały nasze odniosły szereg lokalnych sukcesów, przy czym wzięto wielu jeńców, jedno działo i kilka karabinów maszynowych.

Front południowy: Na południe od Lwowa zajęły oddziały 12. Dywizji Piechoty Świrz, rozbijając brygadę sowiecką i biorąc cały pułk 565. piechoty do niewoli. Kawaleria nasza w rejonie Bóbrki rozbiła 3 sotnie nieprzyjacielskie i wzięła przeszło 200 jeńców. Na Kurowicz utarczki z oddziałami nieprzyjacielskimi”.

 

Kornel Krzeczunowicz o nowej grupie operacyjnej:

„24 sierpnia spędzamy w obronie. 9 pułk ułanów obserwuje linię Sołokii. Mój 4 szwadron odchodzi na brzeg rzeki naprzeciw Ostrowa dla przedłużenia frontu 9 pułku, 2 szwadron obejmuje ważną placówkę na północnym krańcu Parchacza, w widłach rzek. W tym dniu oddałem dowództwo 3 szwadronu, wakującego po Leonie Sapieże, por. Franciszkowi Łukasiewiczowi, który z tym szwadronem wyszedł na front w styczniu 1919. Będzie się w nim czuł jak w domu.

Tak jak mi już o świcie zapowiedział Morawski, Krystynopol nie interesował nas. Otrzymujemy nowe zadanie: osłonę wyładowania 13 Dywizji Piechoty przewożonej ze Lwowa do rejonu Bełz–Rawa Ruska przed zagrażającą jej rosyjską 24 Dywizją Piechoty. Powstaje nowa grupa operacyjna pod dowództwem gen. Stanisława Hallera (dowódcy 13 Dywizji Piechoty), w składzie 13 Dywizja Piechoty i 1 Dywizja Jazdy z zadaniem ścigania Konnej Armii w celu niedopuszczenia do zdobycia przez nią ważnego węzła drogowego, Zamościa. Przesuwamy się na zachód w sposób niewidzialny dla nieprzyjaciela: 6 Brygada – 24 sierpnia wieczorem do Bełza, 7 Brygada – 25 sierpnia przed świtem do Prusinowa, nadal obserwując linię Bugu przez 2 pułk szwoleżerów, stojący w Mostach Wielkich. Pułki 13 Dywizji Piechoty niezwłocznie po wyładowaniu koncentrują się w rejonie Ulhówek–Krzewica, 10 km na północ od linii Sołokii”.

 

Wilhelm Wilczyński o niedoborach snu:

„Niezbyt wypoczęci, chociaż więcej aniżeli kompanie później przybyłe, maszerujemy mimo to zupełnie sprawnie i w porządku. Ponieważ nieprzyjaciela nie spotykamy, dlatego też maszerujemy spokojnie i bez zbędnego zatrzymywania się. Zatrzymujemy się jedynie co godzinę na dziesięciominutowe odpoczynki celem nabrania tchu do marszu. Jednak maszerujemy stosunkowo powoli, gdyż do Osowca przychodzimy dopiero o godzinie 17. Tu zatrzymujemy się na dwugodzinny postój obiadowy, przy czym o godzinie 19 ruszamy dalej w kierunku miasteczka Grajewo. Odtąd nasz baonu (I z 5 Pułku Piechoty Legionów) maszeruje w straży przedniej pułku. Ponieważ wkrótce nastaje noc, dlatego też z tą chwilą marsz staje się coraz więcej uciążliwy, tym bardziej że ostatnie noce nie dosypialiśmy należycie. Poza tym, od czasu do czasu, mży deszcz. Toteż idąc, śpimy i nadeptujemy sobie jeden drugiemu na pięty. Nie mogąc usiedzieć na koniu, trzymam się wozu i tak maszerując, śpię. Chce mi się bowiem rozpaczliwie spać”

 

Jan Fudakowski o uzupełnieniach:

„24 sierpnia przyszły do nas z Tarnowa dwa szwadrony i uzupełniły znacznie uszczuplone stany. Jeden z tych szwadronów, zwany «podolskim» miał w swym składzie sporo ostrzelanych ułanów, jako że przez kilka tygodni lipca brał udział w walkach odwrotowych na Podolu.

Drugi natomiast «Laudańską Chorągwią», składał się wyłącznie z ochotników, przeważnie ziemian z Kujaw, Lipnowskiego i Płockiego, dworskich oficjalistów i służby, którzy przybyli do Tarnowa na własnych koniach i po bardzo krótkim okresie organizacyjnym, prawie bez przeszkolenia, zostali wcieleni do Pułku. Wśród nich ludzie różnego wieku, od młodzieńców do pięćdziesięcioletnich starszych panów. Szli służyć Ojczyźnie krwią i żołnierskim trudem, stanowili, dobry, ideowy pełen fantazji materiał żołnierski”.