Zapoczątkowana przez Oficynę Wydawniczą „Impuls” seria „Przywrócić Pamięć” wzbogaciła się o kolejne pozycje. Jedną z nich jest książeczka „Skauting polski” autorstwa ks. Gerarda Szmyda.

Autor wkrótce po przyjęciu święceń kapłańskich zaangażował się we wspieranie działalności skautingu, z czasem dochodząc do funkcji komendanta Chorągwi Lwowskiej ZHP oraz przewodniczącego Zarządu Okręgu Lwowskiego ZHP. Oprócz bezpośredniej pracy w strukturach harcerskich był inicjatorem odrodzenia czasopisma „Skaut” w latach dwudziestych ubiegłego wieku, a także kapelanem harcerskim. Mając powyższe na względzie należy uznać, że przedstawione w „Skautingu polskim” spojrzenie na ruch harcerski (bo takiego określenia w momencie pisania pracy już używano) jest miarodajne dla znaczącej części kierownictwa skautowego we Lwowie na krótko przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

W książce przedstawiono genezę skautingu, podkreślając jego szybkie rozprzestrzenianie się poza Anglię, w tym także na ziemiach polskich. Daje się zauważyć skłonność autora do przyznania lwowskiemu środowisku nie tylko palmy pierwszeństwa, ale także uznawania go za „krynicę mądrości” skautowej. Szczególnie jaskrawo widać to w stanowisku zajmowanym wobec działalności środowisk harcerskich na terenie Królestwa Polskiego, które pozostawały pod silnym wpływem idei legionowej dążącej do przygotowania kadr przyszłego Wojska Polskiego. Zdaniem ks. Szmyda służba Polsce miała polegać na przygotowaniu ideowym i fizycznym, bez akcentowania elementu wojskowego.

Na kolejnych stronach przedstawiona została struktura skautingu polskiego, ze szczególnym naciskiem na pracę drużyny i zastępów. Omówiono ideowe podstawy działania organizacji, z uwzględnieniem kwestii współpracy pomiędzy rodziną a środowiskiem harcerskim. Zdaniem autora, to rodzina dzierży palme pierwszeństwa w kwestiach wychowawczych. Wspierają ją szkoła i kościół, a skauting uzupełnia te środowiska. Silnie podkreślona jest także apolityczność ruchu, Zaangażowanie w nią możliwe jest jeśli rozumiano ją jako służba Polsce.

Zwrócono także uwagę na pewną odrębność struktur żeńskich, które pracują metodą i formą nieco odmienną od środowisk męskich. Nie powoduje to na szczęście wypaczenia zasadniczej idei skautingu. Fragment swej pracy poświęca ks. Gerard Szmyd sprawe karności, której wyrabianie jest jednym z obowiązków harcerzy. Karność jako element zasadniczo obcy większości społeczeństwa polskiego ma za zadanie wytworzyć odpowiedzialność za realizację zadań stawianych przed młodym pokoleniem.

Podsumowując całość swego wywodu autor uznaje skauting za czynnik wychowawczy, wspierający inne komórki społeczne. Książka jest apelem skierowanym do społeczeństwa polskiego, które z wszelkich sił wspierać powinno skauting jako tę grupę młodzieży, która najlepiej rokuje w służbie Ojczyźnie.

Uzupełnieniem zasadniczego tekstu są: artykuł ks. Szmyda „Aere perennius” zamieszczony w czerwcowym numerze „Skauta” z 1929 r. oraz artykuł pod tym samym tytułem umieszczony w „Skaucie” w styczniu 1939 r., po śmierci ks. Gerarda. Drugi z nich napisał redaktor naczelny „Skauta” Wiktor Frantz. Dodatkowo zamieszczono kalendarium życia kapłana.

Życie zweryfikowało cześć twierdzeń ks. Szmyda. Niedługo po opublikowaniu swej pracy stanął on wśród harcerskiej braci broniącej w listopadzie 1918 r. Lwowa, a w 1920 r. zaciągnął się ochotniczo do Wojska Polskiego. Okazało się, ze godzinie najważniejszej próby miłość do Ojczyzny wzięła górę nad dotychczasowymi słowami odcinania się od wysiłku zbrojnego.

Oficyna „Impuls” przypominając pracę „Skauting polski” pozwala spojrzeć na początki harcerstwa przez pryzmat osoby duchownej, z natury swej szczególnie wyczulonej na kwestie wychowania i idei. Ponieważ w historii polskiego harcerstwa często przewijały się nazwiska kapłanów dobrze stało się, że podjęto trud wznowienia pracy ks. Gerarda Szmyda. Jako przyszły komendant lwowskiej chorągwi harcerzy i szef całej struktury harcerskiej w województwie lwowskim miał niewątpliwie znaczący wpływ na oblicze ideowe harcerzy ze swojego terenu. Biorąc także pod uwagę zaangażowanie w ratowanie czasopisma „Skaut” w latach dwudziestych nie można dopuścić, aby jego nazwisko było dla środowiska harcerskiego zupełnie anonimowe.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść – 7/10

Język, styl, kompozycja tekstu – 8/10

Forma wydawnicza – 9/10

Informacje o publikacji

Autor: ks. Gerard Szmyd

Tytuł: Skauting polski. Ustrój organizacyjny. Cele i zasady

Wydawca: Oficyna Wydawnicza „Impuls”

Rok wydania: 2015

Format: 120 x 160 mm

Liczba stron: 36

Oprawa: twarda

ISBN – 978-83-7850-666-9