Harcerstwo u swego zarania, jako jeden z celów swej działalności wskazywało udział w walce o odzyskanie niepodległości. Nie było to zadanie wypisane na sztandarach, ale w bieżącej działalności drużyn skautowych wyszkolenie dla potrzeb wojskowych odgrywało znaczącą rolę. Dotyczyło to nie tylko drużyn męskich, ale także drużyn żeńskich. Harcerki przygotowywały się do służby łączniczek, sanitariuszek, wywiadowczyń. Swe umiejętności wykorzystały pierwotnie w trakcie Wielkiej Wojny, wspomagając m.in. działalność Legionów Polskich, a następnie w trakcie walk w latach 1918-1921.

W okresie międzywojennym zarówno władze polityczne i wojskowe zdawały sobie doskonale sprawę, że wynik przyszłego konfliktu zbrojnego nie będzie rozstrzygnięty tylko przez siły zbrojne, ale przez udział całego społeczeństwa w wysiłku wojennym. Stąd też wzmożone prace nad przygotowaniem szerokich rzesz społeczeństwa do udziału w wojnie o zachowanie niepodległości. Szczególną rolę przewidziano dla organizacji skupiających młodzież. Utworzony po maju 1926 r. Państwowy Urząd Wychowanie Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego miał wyznaczać kierunki i koordynować pracę organizacji prowadzących przysposobienie wojskowe. Jedną z nich był Związek Harcerstwa Polskiego.

Zmiany organizacyjne i personalne w Organizacji Harcerek wynikały także ze zmiany priorytetów w codziennym funkcjonowaniu organizacji. Szczególnie widoczne było to w działalności dziewcząt, które ukończyły piętnasty rok życia. Całokształt zadań, które stanęły przed harcerkami w zakresie przysposobienia wojskowego znaleźć można w reprincie „Przysposobienia wojskowego harcerek”. Składa się ono z części wstępnej autorstwa Z. Wołoskiej, która przedstawiła ideę pracy w zakresie pw wśród harcerek. Zwraca uwagę na aspekt wychowawczy oraz element służby Ojczyźnie, oba tak ważne w kontekście Prawa Harcerskiego. Kolejna część to wyciąg z rozkazu Naczelniczki Harcerek z 13 grudnia 198 r., wprowadzający zmiany w próbie na stopień przewodniczki. Była to naturalna konsekwencja rozszerzenia działalności harcerstwa o problematykę przygotowania do wysiłku wojennego. Kolejny dokument, to instrukcja w sprawie prowadzenia pw w drużynach harcerskich do czasu wyszkolenia odpowiedniej liczby harcerskich instruktorek przysposobienia wojskowego. Dwie kolejne częśći, to opracowane przez Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego „Program wyszkolenia ogólnego PWK (Przysposobienia Wojskowego Kobiet)” i „Wytyczne Wyszkolenia PWK”.

Wszystkie one dają ogólny obraz przyczyn włączenia się harcerstwa żeńskiego w przysposobienie wojskowe oraz szczegółowy zakres szkolenia, który realizowany był w jednostkach organizacyjnych ZHP skupiających młodzież dziewczęcą. Recenzowana pozycja daje klarowny obraz wysiłku, jaki wkładały instytucje państwowe w przygotowanie społeczeństwa do udziału w przyszłym konflikcie zbrojnym oraz odpowiedź na wyzwanie postawione przed organizacjami, którym powierzono sprawę prowadzenia pw.

Książka nawiązuje także na aktualnych wyzwań stojących przez władzami państwowymi, które związane są z powiązaniem coraz szerszego ruchu organizacji pro obronnych z systemem obronnym Polski. Oczywiście rozwiązań sprzed blisko dziewięćdziesięciu lat nie da się implementować wprost, ale obrazują one kierunek myślenia decydentów oraz szefostwa organizacji harcerskiej, które mogą być wykorzystane współcześnie. W harcerstwie drugiej dekady XXI wieku także występują elementy przygotowania do przyszłej służby w formacjach mundurowych i dobrze, że pojawił się materiał będący podstawą od rozpoczęcia dyskusji o sensie i potrzebie reaktywowania rozwiązań zwiększających potencjał obronny naszej Ojczyzny.

Dariusz Nowiński

 

Ocena recenzenta

Temat i treść – 8/10

Język, styl, kompozycja tekstu – 8/10

Forma wydawnicza – 9/10

 

Informacje o publikacji

Tytuł: „Przysposobienie wojskowe harcerek”

Wydawca: Oficyna Wydawnicza „Impuls”

Rok wydania: 2015

Format: 120 x 160 mm

Liczba stron: 36

Oprawa: twarda

ISBN: 978-83-7850-820-5