Początki 27 pułku piechoty sięgają 11 listopada 1918 roku. Wtedy to doszło do rozbrojenia wojsk niemieckich i austriackich w Częstochowie oraz przejęcia koszar Zawady przez Polską Organizację Wojskową. Pierwsza przysięga żołnierzy organizowanego pułku odbyła się niedługo później, przed ołtarzem polowym zbudowanym przy kościele św. Jakuba. 27 listopada 1918 roku, pułk, rozkazem Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, otrzymał numer 27 pp. Warunki bytowe w częstochowskich koszarach Zawady były bardzo ciężkie. Żołnierzom najbardziej doskwierał niedostatek broni, wyposażenia i umundurowania. Mimo to, liczni młodzi ochotnicy, nie mogąc znieść bezczynności, starali się o „urlop” i jechali na własną rękę walczyć pod Lwów. Wysokie morale częstochowskiego żołnierza chwalił Komendant Naczelny POW podczas wizyty 10 grudnia 1918 roku. Oddział w pierwszych tygodniach swego istnienia przede wszystkim pełnił służbę na granicy polsko-niemieckiej. 31 grudnia II batalion 27 pp wyruszył na front wołyński. Od wrześniu 1919 roku pułk pełnił służbę na Śląsku Cieszyńskim. Stamtąd, 1 marca 1920 roku, oddział powtórnie wyruszył na Wołyń strzec polskiej ziemi przed bolszewizmem. Z końcem kwietnia pułk uczestniczył w ofensywie na Kijów. W czerwcu 1920 roku oddział toczył ciężkie walki z armią konną Siemiona Budionnego, która co prawda przerwała front w innym miejscu, ale 27 pp, aby uniknąć okrążenia, musiał zarządzić odwrót. 14 czerwca pod Torczynem 4 dywizja armii konnej usiłowała odciąć 27 pp drogę odwrotu. Pułk uderzył na bolszewicki oddział z marszu. Następnego dnia kilkakrotnie próbowali bolszewicy atakować, jednak za każdym razem musieli uznać wyższość polskiego żołnierza. Krwawe walki pod Torczynem przysporzyły sławy 27 pułkowi piechoty, dlatego dzień 15 czerwca obrano dniem święta pułkowego. W dalszych walkach oddział toczył boje na linii Bugu, a następnie, biorąc udział w kontrofensywie, osiągnął rejon Sarn. Do Częstochowy pułk powrócił w kwietniu 1921 roku.
W kampanii wrześniowej 1939 roku 27 pp stał na pierwszej linii ataku niemieckiego, gdyż Częstochowa leżała zaledwie 30 km od granicy. W związku z tym, pozycje pułku były właściwie nie do obrony. Mimo to, żołnierze częstochowskiego oddziału walczyli do końca zarówno z Niemcami, jak i z Sowietami. Po zakończeniu walk nie złożyli broni. Walczyli z Niemcami w szeregach ZWZ-AK, a po rozwiązaniu Armii Krajowej w styczniu 1945 roku i nastaniu okupacji sowieckiej – walczyli z bolszewizmem, organizując się w tzw. drugiej konspiracji aż do 1956 roku.
Pamięć o żołnierzach 27 pułku piechoty była po wojnie systematycznie niszczona przez władzę „ludową”. Było to podyktowane przede wszystkim historią pułku, który swą tradycję wiązał z wielkim zwycięstwem nad bolszewikami w 1920 roku. Częstochowa, ze względu na Jasną Górę i liczny ruch pątniczy, była bardzo silnie kontrolowana przez Służbę Bezpieczeństwa. Z przykrością stwierdzić trzeba, że po roku 1989 niewiele się w tym względzie zmieniło. Władze Częstochowy nie były zainteresowane wskrzeszeniem tradycji pułkowych, a w różnych miejscach miasta nadal można spotkać tablice poświęcone komunistom.
Dopiero zaangażowanie historyka wojskowości pana Lecha Mastalskiego przyniosło przełom. W grudniu 2010 roku zgłosił on w Muzeum Częstochowskim projekt otwarcia wystawy poświęconej 27 pp. Pomimo licznych trudności i braku większego zainteresowania organizacją wystawy przez władze, pan Lech Mastalski zaczął gromadzić eksponaty należące do prywatnych kolekcjonerów oraz toczyć rozmowy z Muzeum Wojska Polskiego w celu wypożyczenia sztandaru 27 pp. Pan Mastalski jako wieloletni komendant częstochowskiego oddziału Związku Strzeleckiego zwrócił się także o pomoc do obecnego komendanta pchor. ZS Adama Dłużniaka. Wielkie wsparcie dla projektu dali także Radny Miasta pan Artur Gawroński oraz v-ce Prezes Fundacji „Pro Patria” pan Zbigniew Bonarski. W trakcie wspólnych działań organizacyjnych pchor. ZS Adam Dłużniak zaproponował, by w dniu otwarcia wystawy (które zaplanowano na dzień święta pułkowego 15 czerwca), częstochowski oddział Związku Strzeleckiego otrzymał zaszczytne imię 27 pułku piechoty. Miało to jeszcze silniej związać częstochowskiego Strzelca z lokalnymi tradycjami wojskowości. Komenda Główna Związku Strzeleckiego zatwierdziła wniosek i wkrótce uchwaliła nadanie imienia.
W tym samym czasie, kiedy trwały pierwsze rozmowy dotyczące wystawy, pan Jan Dobrowolski (przedwojenny kapral nadterminowy 27 pp) oraz pan Aleksander Gąsiorski, wysunęli projekt wmurowania dwóch tablic poświęconych żołnierzom 27 pp w kościele garnizonowym św. Jakuba. Pierwsza z nich jest kopią przedwojennej tablicy poświęconej poległym żołnierzom 27 pp w latach 1919-1920, natomiast druga jest tablicą nową, poświęconą poległym żołnierzom pułku w II wojnie światowej i po jej zakończeniu.
W toku rozmów wspólnie zdecydowano połączyć w jedną, nierozerwalną całość trzy wydarzenia: wmurowanie tablic, nadanie imienia dla Oddziału Częstochowa Związku Strzeleckiego oraz otwarcie wystawy poświęconej 27 pp w Muzeum Częstochowskim.
15 czerwca o godzinie 10 rozpoczęła się Msza Święta w kościele garnizonowym św. Jakuba w Częstochowie. Mszę celebrował ks. Arcybiskup Metropolita Częstochowski Stanisław Nowak wraz z kapelanem środowisk niepodległościowych o. Eustachym Rakoczym z Jasnej Góry. Na uroczystość przybyli liczni kombatanci wraz z pocztami sztandarowymi, młodzież częstochowskich szkół oraz zaproszeni goście. Podczas nabożeństwa obecna była asysta kompanii honorowej Związku Strzeleckiego. Na uroczystość przybył Komendant Główny mł. insp. ZS Roman Burek. Nabożeństwo uświetniał także chór Collegium Cantorum pod dyr. Janusza Siadlaka. Ksiądz Arcybiskup w czasie homilii wielokrotnie podkreślał znaczenie Związku Strzeleckiego w kształtowaniu postaw patriotycznych u dzisiejszej młodzieży. Podkreślał także, że wzór działania powinien być zaczerpnięty od żołnierzy 27 pułku piechoty, którzy przez ofiarną służbę dali dowód najwyższego poświęcenia Ojczyźnie. W końcowej części nabożeństwa nastąpiła uroczystość odsłonięcia tablic wmurowanych wewnątrz kościoła. Odsłonięcia dokonał syn majora Staweckiego, który przed wojną służył w 27 pp. Po poświęceniu tablic pchor. ZS Adam Dłużniak poprosił o podejście do prezbiterium Komendanta Głównego ZS oraz pana Edmunda Króla – najstarszego stopniem żyjącego żołnierza 27 pp (plutonowy podchorąży kompanii ckm 27 pp we wrześniu 1939 r.). Nastąpiło uroczyste odczytanie uchwały o nadaniu imienia dla Oddziału Częstochowa Związku Strzeleckiego. Wielce wymowna i symboliczna była obecność pana Edmunda Króla, który niejako przekazał tradycje 27 pułku piechoty dla kolejnego pokolenia młodych ludzi, którzy chcą służyć Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej. Dowodem tego była także przysięga trzech wyróżnionych strzelców, którą odbierali wspólnie Komendant Główny ZS i pan Edmund Król. Najstarszemu stopniem żyjącemu żołnierzowi 27 pp pchor. ZS Adam Dłużniak wręczył pamiątkowy medal 100-lecia Związku Strzeleckiego.
Po słowach podziękowania zaproszono zgromadzonych na wystawę, a Metropolita Częstochowski udzielił błogosławieństwa. Po wyjściu z kościoła obecni wyruszyli do pobliskiego budynku Muzeum Częstochowskiego, gdzie przed wojną mieściło się dowództwo 7 Dywizji Piechoty. Udano się w kolejności: poczty sztandarowe, kompania honorowa Związku Strzeleckiego oraz kombatanci i zaproszeni goście.
Przed dawnym budynkiem dowództwa 7 DP grupa rekonstrukcji historycznej zbudowała stanowisko km, a przy nim ustawiono przedwojennego wojskowego Fiata 508. Po przemówieniach dyrekcji Muzeum oraz pana Lecha Mastalskiego, którzy zaprosili wspólnie na wystawę, licznie zgromadzeni mieszkańcy Częstochowy wysłuchali spontanicznej opowieści syna żołnierza, który ukrywał sztandar 27 pp w okresie okupacji. Po zakończeniu części oficjalnej, goście rozpoczęli zwiedzanie wystawy, które ze względu na wielką liczbę zainteresowanych trwało dość długo. Po obejrzeniu wystawy, wszystkich obecnych zaproszono na podwórze muzeum, gdzie można było posilić się żołnierską grochówką. Przy stole oraz w czasie zwiedzania wystawy, wieloma cennymi wspomnieniami dzielił się ze strzelcami Związku Strzeleckiego pan Edmund Król. Na koniec wykonano pamiątkowe fotografie.
Najważniejszym eksponatem wystawy jest bez wątpienia przedwojenny sztandar 27 pułku piechoty, który sprowadzono specjalnym konwojem z warszawskiego Muzeum Wojska Polskiego. Na wystawie zobaczyć (a nawet dotknąć) można także liczne militaria: ckm wz. 30, karabiny Mauser i Bertier, pistolet ViS i inne. Wśród eksponatów znajduje się m. in. order Virtuti Militari gen. Wacława Stachiewicza, ryngraf mjr Kiełbasy, odznaki pułkowe, liczne mundury, pamiątki osobiste, wyposażenie, fotografie, dokumenty i wiele innych unikatowych eksponatów pochodzących w większości z prywatnych kolekcji. Jest to zatem jedyna okazja, aby móc się z nimi zetknąć.
Wystawa czynna będzie do końca września (al. Najświętszej Maryi Panny 47). Jak przeczytać możemy na plakacie, na wystawę zaprasza Muzeum Częstochowskie oraz Związek Strzelecki Oddział Częstochowa im. 27 pułku piechoty.
Przez pierwszy tydzień po otwarciu wystawy zwiedziło ją już ponad tysiąc osób. Pracownicy Muzeum Częstochowskiego przyznają, że nigdy nie widzieli tu takich tłumów.
Fragmenty filmu z uroczystości i wystawy będzie można niebawem zobaczyć (uroczystość filmował pan Paweł Sanewski). Wkrótce pojawi się także więcej zdjęć.