Szanowni Państwo,
Związek Piłsudczyków ogłasza XIV edycję konkursu plastyczno-literackiego poświęconego Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu. Konkurs odbywający się od 13 lat cieszy się niezmiennie dużym zainteresowaniem placówek oświatowych oraz organizacji pozarządowych. Z roku na rok w konkursie bierze udział coraz większa liczba dzieci i młodzieży, a poziom nadsyłanych prac jest na coraz wyższym poziomie. Ogromna w tym zasługa nauczycieli i pedagogów, którzy przygotowując swych podopiecznych do wzięcia udziału w konkursie, traktuje go jako jeden z istotnych elementów wychowawczo – edukacyjnych młodego pokolenia.
Konkurs wpisał się już w tradycję corocznych centralnych obchodów rocznicy śmierci Marszałka, które odbywają się 12 maja w Warszawie. Cieszy się także dużym uznaniem Ministerstwa Obrony Narodowej, Instytutu Pamięci Narodowej, Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a także kuratoriów oświaty, które to instytucje przyjęły na siebie rolę mecenasa konkursu i od lat są fundatorami nagród dla laureatów oraz zapewniają środki na organizację całego przedsięwzięcia. Szczególnie cieszy fakt, iż poparcie dla idei konkursu okazuje od lat Rodzina Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz środowiska kombatanckie i niepodległościowe.
W tym roku przypada 150. Rocznica wybuchu Powstania Styczniowego, do dziedzictwa którego odwoływał się wielokrotnie Marszałek Józef Piłsudski, traktujący swą walkę o niepodległość, jako bezpośrednią kontynuację przerwanej klęską Powstania walki zbrojnej o suwerenność Polski. Jak pisał Józef Piłsudski Rok 1863 znamionuje zwrot w naszej historii, głęboką zmianę w stanie umysłów polskiego narodu. Dlatego też zarówno w części plastycznej, jak i literackiej konkursu proponujemy młodzieży również tematy związane z Powstaniem Styczniowym. Miało ono bowiem kolosalne znaczenie dla ukształtowania się narodu polskiego w jego współczesnej formie.
W załączeniu przesyłamy Państwu regulamin konkursu. Zgodnie z przyjętymi zasadami, prace należy nadsyłać do 22 kwietnia br. (decyduje data stempla pocztowego). O wynikach konkursu zostaną Państwo poinformowani drogą elektroniczną na wskazany w zgłoszeniu adres e – mailowy lub telefonicznie najpóźniej do dnia 9 maja 2013 r. Finał konkursu, połączony z wręczeniem nagród, odbędzie się w Warszawie 12 maja br. podczas centralnych obchodów 78. rocznicy śmierci Marszałka Piłsudskiego, których szczegółowy program prześlemy wraz z powiadomieniem o wynikach konkursu.
Licząc na zainteresowanie konkursem, życzymy wielu sukcesów! Na wszelkie pytanie związane z konkursem oczekujemy do 15 kwietnia br.
Z wyrazami szacunku
Prezes Związku Piłsudczyków
Jan Józef Kasprzyk
REGULAMIN
§ 1
Założenia ogólne
Konkurs ma na celu pogłębienie wiedzy o najnowszej historii Polski, a szczególnie o Marszałku Józefie Piłsudskim i dziejach wskrzeszonego przez niego polskiego oręża oraz prezentację wiedzy zdobytej w szkole, w kręgu rodzinnym itp. przez dzieci i młodzież ze szkół podstawowych, gimnazjów, liceów i techników, a także członków organizacji pozarządowych.
Uczestnicy konkursu przygotowują do wyboru:
a) pracę plastyczną;
b) historyczno – literacką
według zasad podanych poniżej.
Prace mają charakter indywidualny. Wyklucza się prace zbiorowe.
Przy ocenie prac uwzględniana będzie przede wszystkim:
a) zrozumienie tematu,
b) pomysłowość i oryginalność wykonania lub napisania pracy,
c) zachowanie realiów historycznych (ułatwić to powinny wiadomości wyniesione z lekcji szkolnych, a także dodatkowo zapoznanie się z literaturą przedmiotu, której przykładową listę prezentujemy poniżej oraz dokumentacją fotograficzną i filmową itd.),
d) staranność wykonania pracy.
§ 2
Uczestnicy konkursu
W konkursie mogą wziąć udział uczniowie:
a) szkół podstawowych
b) gimnazjów
c) liceów i techników
d) członkowie organizacji pozarządowych (strzeleckich, harcerskich, sokolich)
§ 3
Etapy konkursu
a) Etap szkolny: uczniowie pod kierunkiem nauczycieli przygotowują prace i do pięciu najlepszych przesyłają wraz z protokołem jury szkolnego (według wzoru podanego w załączeniu) na adres Związku Piłsudczyków najpóźniej do dnia 22 kwietnia 2013 r. (decyduje data stempla pocztowego) (Zarząd Główny Związku Piłsudczyków, 03-446 Warszawa, ul. 11 Listopada 17/19, z dopiskiem „konkurs”)
Wraz z pracami należy przesłać wypełniony protokół jury szkolnego według wzoru podanego w załączeniu. Każda praca, aby mogła być oceniona przez jury, musi być opatrzona następującymi danymi:
– imię i nazwisko uczestnika
– wiek uczestnika
– temat pracy
– imię i nazwisko opiekuna
– dokładny adres szkoły wraz z numerem telefonu, faxu, koniecznie adres e-mailowy.
b) Etap ogólnopolski: spośród nadesłanych prac jury powołane przez Zarząd Główny Związku Piłsudczyków wyłoni do dnia 7 maja 2013 r. najlepsze prace laureatów. Autorzy najlepszych prac zostaną nagrodzeni w kategorii:
a) konkurs plastyczny
b) konkurs historyczno-literacki
z uwzględnieniem trzech kategorii wiekowych (szkoły podstawowe, gimnazja, licea i technika).
Dla wszystkich laureatów, oprócz nagród wręczonych w czasie ceremonii zakończenia konkursu, organizator konkursu – Związek Piłsudczyków – sponsoruje udział w XLVIII (33. po wojnie) Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej odbywającym się w dniach 6-12 sierpnia na trasie Kraków – Kielce.
§ 4
Finał konkursu
Laureaci konkursu zostaną poinformowani drogą elektroniczną (e-mailowo, za pośrednictwem adresów mailowych wskazanych w zgłoszeniu przez placówki oświatowe, które zgłoszą uczestników) do dnia 9 maja 2013 o wynikach konkursu.
Finał konkursu będzie miał miejsce w Warszawie w niedzielę 12 maja 2013 r. w ramach centralnych obchodów 78. rocznicy śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Szczegółowy program uroczystości zostanie podany wraz z przesłanymi drogą elektroniczną wynikami konkursu (protokołem jury) Podczas uroczystości zakończenia konkursu zostaną ogłoszone jego wyniki oraz wręczone nagrody.
KONKURS PLASTYCZNY
Przygotuj pracę plastyczną na jeden z wybranych tematów:
Józef Piłsudski wielokrotnie podkreślał, że działania podejmowane przez niego i jego obóz niepodległościowy są kontynuacją walki orężnej podjętej przez Powstańców Styczniowych. W pracy „Rok 1863” pisał m.in. Z mogił, z grobów 1863 r. żywy cień powstaje, cień wielkości epoki, cień Rządu Narodowego, i wtedy mogiły zawołają głosem straszliwym <Idź i czyń!>. W tym roku przypada 150. rocznica wybuchu Powstania Styczniowego. Przygotuj w dowolnej formie graficznej plakat upamiętniający tę rocznicę.
Zachowując realia historyczne, wykonaj projekt strategicznej gry planszowej opartej na wydarzeniach związanych z wybraną bitwą stoczoną w czasie Powstania Styczniowego w latach 1863 – 1864 (np. bitwa pod Małogoszczą, kampania Langiewicza), przez Legiony Polskie w latach 1914 – 1918 (np. bitwa pod Rokitną, Rarańczą, Rafajłową, Łowczówkiem, Marcinkowicami, Kostiuchnówką) lub przez armię polską w okresie wojny z bolszewikami w latach 1919 – 1920 (np. Bitwa Warszawska, Bitwa nad Niemnem). Twój projekt musi zawierać załączone zasady gry.
Przedstaw w dowolnej formie graficznej wydarzenie z życia Józefa Piłsudskiego i jego żołnierzy związane bezpośrednio z Twoim miejscem zamieszkania. Do Twojej pracy powinna zostać załączona także krótka (do połowy strony A4) informacja opisująca przedstawione przez Ciebie wydarzenie.
Przygotuj w dowolnej formie graficznej komiks (do 10 stron) przedstawiający wybrany epizod z życia Józefa Piłsudskiego (np. dzieciństwo, działalność w PPS, Legionach, okres wojny polsko-bolszewickiej, przewrót majowy, życie rodzinne w Sulejówku itp.) lub historii Legionów Polskich. Możesz wprowadzić postaci fikcyjne, pamiętając jednak o realiach historycznych.
W przyszłym roku obchodzić będziemy 100. rocznicę wymarszu z Oleandrów I Kompanii Kadrowej strzelców Józefa Piłsudskiego i 100. rocznicę Czynu Legionowego. Opracuj projekt kalendarza ściennego na 2014 rok. Każdy miesiąc zilustruj w dowolnej formie graficznej wydarzeniem z dziejów Legionów Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej z lat 1914 – 1918 (np. lipiec – kryzys przysięgowy i aresztowanie Józefa Piłsudskiego w 1917 r., sierpień – wymarsz I Kompanii Kadrowej w 1914 r., grudzień – bitwa pod Łowczówkiem w 1914 r.). Wybrane i zilustrowane przez Ciebie wydarzenia w każdym miesiącu zaznacz na kalendarzu, opatrując je krótkim komentarzem historycznym. Pomocną dla Ciebie może być praca Wacława Jędrzejewicza i Janusza Ciska: Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego 1867 – 1935, t. I-IV, Kraków 2007, a także praca Kronika powstań polskich 1794 – 1944, Warszawa 1994.
KONKURS HISTORYCZNO-LITERACKI
Napisz pracę (do 10 stron maszynopisu formatu A4) na jeden z podanych niżej tematów:
Józef Piłsudski mówił w 1912 r.: Pragnę zbudować most między teraźniejszym pokoleniem a pokoleniem 1863 r. [Powstania Styczniowego]. I sądzę, że gdybym miał przed sobą ludzi z tamtych czasów, to powiedzieliby mi tak, jak sobie nieraz sam mówię: <Zginęliśmy nie na darmo i nauka dla was ze śmierci naszej płynąć może>. Czy dzisiejsze pokolenie młodych Polaków odczuwa więź z pokoleniami wcześniejszymi, czy odczuwa potrzebę budowania mostów z poprzednimi pokoleniami walczącymi o suwerenność, np. z pokoleniem żołnierzy Armii Krajowej, czy Żołnierzy Wyklętych? A jeśli tak, w jakich formach to robi? Czy więź z poprzednimi pokoleniami istnieje, tak jak istniała w okresie II Rzeczypospolitej więź współczesnych z pokoleniem Powstańców Styczniowych? Czy we współczesnym świecie jest jeszcze miejsce na kult przeszłości, odwołania do historii i tradycji? Czym jest współczesny patriotyzm? Czym jest patriotyzm indywidualny i zbiorowy dla współczesnego Polaka? Jak Ty rozumiesz przywiązanie do polskości, Ojczyzny, tradycji?
Wybierz jeden z okresów życia Józefa Piłsudskiego (np. dzieciństwo, zesłanie na Syberię, działalność w PPS, akcja pod Bezdanami, Legiony Polskie, uwięzienie w Magdeburgu, Naczelnik Państwa, Naczelny Wódz w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920, życie rodzinne w Sulejówku, przewrót majowy itp.). Opierając się na realiach historycznych, w tym dostępnej literaturze, napisz ciekawe opowiadanie, nowelę, scenariusz filmowy, sztukę teatralną, słuchowisko radiowe, scenariusz rekonstrukcji historycznej, czy widowiska dotyczące wybranego fragmentu życia Marszałka. Możesz wprowadzić do swej pracy postaci fikcyjne, dialogi, didaskalia, opisy itd.
Józef Piłsudski podkreślał wielokrotnie, jak ważna dla narodu jest pamięć o przeszłości. Mówił: Naród, który traci pamięć przestaje być Narodem – staje się jedynie zbiorem ludzi, czasowo zajmujących dane terytorium. W 2005 r., w wieku 110 zmarł ostatni Legionista Józefa Piłsudskiego, a na naszych oczach odchodzą niestety na „wieczną wartę” ostatni żołnierze Polskiego Państwa Podziemnego z lat II wojny światowej i Żołnierze Wyklęci z lat powojennych. Na pewno w Twojej miejscowości, a może także w Twojej rodzinie żyją ludzie z tego pokolenia. Nie wszyscy spisali, czy nagrali swe relacje i wspomnienia. Zostań dziennikarzem – historykiem, utrwalającym źródła bezcenne, czyli żywe relacje. Spotkaj się z nimi i przeprowadź wywiad, zadawaj im jak najwięcej pytań o ich przeżycia, drogę życiową, motywy, które przyświecały im w walce o suwerenność. Wywiad spisz i przedstaw bohaterowi do autoryzacji. W tej kategorii jury oceniać będzie umiejętność zadawania przez Ciebie pytań. A Ty utrwalisz żywą Historię!
4. W okolicy Twojego miejsca zamieszkania jest na pewno wiele miejsc związanych z życiem Marszałka Piłsudskiego, walkami Powstania Styczniowego, Legionów Polskich, czy też z wojną polsko-bolszewicką. Opracuj ciekawy przewodnik po tych miejscach. Do swojej pracy możesz wprowadzić fotografie, mapki, kalendarium historyczne, informacjami praktycznymi (np. opis jak można dotrzeć do poszczególnych miejsc, gdzie można się zakwaterować, co można jeszcze zwiedzić w okolicy itp.). Pracę przygotuj tak, aby mogła w formie materiału dydaktyczno-turystycznego (np. przewodnika, broszury, folderu itp.) stać się zachętą dla grup wycieczkowych lub turystów indywidualnych, którzy chcieliby odwiedzić opisane przez Ciebie miejsce.
Ulubiony poeta Marszałka Józefa Piłsudskiego Juliusz Słowacki pisał w poemacie „Wacław”: Ty wiesz, że dumni nieszczęściem nie mogą za innych śladem iść tą samą drogą. Słowa te, zgodnie z testamentem Marszałka, znalazły się na grobie jego matki i jego serca na wileńskiej Rossie. Z kolei jeden z największych polskich poetów XX wieku, miłośnik idei Marszałka Józefa Piłsudskiego, Zbigniew Herbert pisał w Przesłaniu Pana Cogito: Idź wyprostowany wśród tych, co na kolanach, wśród obróconych plecami i obalonych w proch, ocalałeś nie po to, aby żyć, masz mało czasu, trzeba dać świadectwo… Napisz własny utwór poetycki, którego mottem mogłyby stać się przytoczone cytaty.
Przykładowa literatura
(wybór – propozycja dla uczestników konkursu)
Prace źródłowe, w tym pamiętniki:
Bolesław Wieniawa – Długoszowski: Wymarsz i inne opowiadania, Warszawa 1992,
Kazimiera Iłłakowiczówna: Ścieżka obok drogi, Warszawa 1989,
O. Kosma Lenczowski: Pamiętnik kapelana Legionów, Kraków 1988,
Mieczysław Lepecki: Pamiętnik adiutanta Marszałka Piłsudskiego, Warszawa 1989,
Aleksandra Piłsudska: Wspomnienia, Warszawa 1989,
Józef Piłsudski: Pisma zbiorowe, t. I-X, Warszawa 1937, (wydanie powojenne; Warszawa 1990),
Stefan Pomarański: Z historycznych dni lipca i sierpnia 1914 r., Warszawa 1936,
Felicjan Sławoj Składkowski: Moja służba w Brygadzie, Warszawa 1933,
Felicjan Sławoj Składkowski: Strzępy meldunków, Warszawa 1988,
Wincenty Solek: Pamiętnik Legionisty, Warszawa 1988.
Opracowania:
Jerzy Daniel, Jerzy Osiecki: Legenda 1914, Kielce 1989,
Norman Davis: Orzeł Biały – Czerwona Gwiazda, Kraków 2000;
Andrzej Garlicki: Józef Piłsudski 1867-1935, Warszawa 1990,
Wacław Jędrzejewicz, Janusz Cisek: Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego, t. I-III, Warszawa 1994,
oraz wydanie poszerzone: Wacław Jędrzejewicz, Janusz Cisek: Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego 1867 – 1935, t. I-IV, Kraków 2007,
Wacław Jędrzejewicz, Józef Piłsudski. Życiorys 1867-1935, Londyn 1993 (i kilka późniejszych wydań krajowych),
Włodzimierz Kalicki: Powrót do Sulejówka, Warszawa 2001,
Jan Józef Kasprzyk: W Służbie Niepodległej, Kielce 2010;
Stanisław Cat – Mackiewicz; Historia Polski od 11 listopada 1918 r. do 17 września 1939 r., Warszawa 1990,
Leszek Moczulski: Przerwane powstanie polskie 1914, Warszawa 2010
Janusz Odziemkowski: Bitwa warszawska 1920, Warszawa 1990,
Włodzimierz Suleja: Józef Piłsudski, Ossolineum 1995,
Włodzimierz Suleja: Kosynierzy i strzelcy, Wrocław 1997,
Józef Szaniawski: Marszałek Piłsudski i Polacy w obronie Europy. Cud nad Wisłą 1920, Warszawa 2007
Bohdan Urbankowski: Filozofia czynu, Warszawa 1988,
Bohdan Urbankowski: Józef Piłsudski. Marzyciel i strateg, Warszawa 1997,
Tadeusz Wiącek: Nad nami Orzeł Biały. Opowieść o Legionach Polskich na Kielecczyźnie 1914-1915, Kielce 2001,
Piotr Wróbel: Listopadowe dni 1918, Warszawa 1988;
Janusz Zakrzeńki: Moje spotkania z Marszałkiem, Warszawa 2002,
Ryszard Zieliński: Krakowskim szlakiem walk o niepodległość 1768-1918, Warszawa- Kraków 1988.
Albumy fotograficzne:
Album Legionów Polskich, Warszawa 1989,
Janusz Cisek: Piłsudski, Warszawa 2007
Juliusz Englert, Grzegorz Nowik: Józef Piłsudski, Londyn 1990,
Aleksandra i Andrzej Garliccy: Józef Piłsudski, Warszawa 1993.