„O skautingu polskim”, to kolejna pozycja z serii „Przywrócić Pamięć” wydawanej przez Oficynę Wydawniczą „Impuls” z Krakowa. Autorką jej jest Stanisława Kuszelewska, postać nieco zapomniana, ale warta zainteresowania. Działaczka skautingu od 1912 r., jego kierowniczka w Mińsku w 1918 r., uczestniczka walk z bolszewikami, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, czynna instruktorka harcerska w okresie międzywojennym, żołnierz Armii Krajowej. Współpracowała m.in. z Polskim Radiem, „Gazetą Polską”, „Polską Zbrojną”. Prywatnie była pierwszą żoną Ignacego Matuszewskiego. Była odznaczona Krzyżem Niepodległości.

 

Recenzowana książeczka była jej debiutem, który niewątpliwie zaliczyć można do kategorii zmuszających do myślenia. Działający na terenach polskich (choć nie tylko, książka powstała i wydana została w Moskwie) ruch skautowy przybierał, często w zależności od miejsca i osób, różnoraki charakter. Wpływ na to miały różne okoliczności. Poczynając od tych, które wiązały się z jawnym bądź tajnym charakterem działalności, poprzez zapatrywania społeczne i polityczne osób zaangażowanych w jego rozwój, a kończąc na właściwym zrozumieniu idei przyświecającej gen. Robertowi Baden-Powellowi – prekursorowi skautingu brytyjskiego.

 

Autorka w pierwszej części recenzowanej pozycji rozważa czym tak naprawdę jest skauting, jakie korzyści osiąga dziecko i społeczeństwo z pracy skautowej oraz to w jaki sposób osiągać zamierzone rezultaty tej pracy. Powiązane jest to z analizą oczekiwań jakie ma najbardziej aktywna warstwa społeczeństwa polskiego wobec młodego pokolenia. Sporo jest odwołań do współczesnej literatury, która dla dzisiejszego czytelnika jest zupełnie obca. Kto dziś z młodego pokolenia czyta Brzozowskiego, Berenta czy Wyspiańskiego (poza „Weselem” oczywiście)? Dlatego też nie należy nastawiać się na łatwą lekturę, wymaga ona dużo więcej czasu na zastanowienie się nad tekstem niż samo jego przeczytanie.

 

W drugiej części („Uwagi praktyczne o prowadzeniu patroli skautowych u nas”) Stanisława Kuszelewska porusza kwestie zrzeszania się w ramach organizacji skautowej, konieczności zrozumienia czym jest przynależność do grupy skautów i jak ważną rolę odgrywa kwestia przyjmowania do tego środowiska. Analizuje różnicę pomiędzy nauką szkolną a wdrożeniem do życia skautowego i nabywaniem umiejętności z tym związanych, rozważa konieczność umiejętności przystosowania się do aktualnych potrzeb w służbie Ojczyźnie, a także porusza kwestie umiejętności odpowiadania na trudne pytania, które padają ze strony młodych skautów. Zwraca także uwagę na dobrowolność przynależności do skautingu, ale równocześnie na wynikające z tego konsekwencje. Autorka ma także świadomość, ze jej widzenie idei nie jest jedynie prawdziwe. Dopuszcza możliwość innego postrzegania ruchu skautowego, ale to według niej czyni właśnie organizację jeszcze bardziej kolorową i pociągającą.

 

Tradycyjnie już wydawca uzupełnił pozycję o krótkie kalendarium życia autorki. Jedyna uwaga dotyczy odznaczenia, które nadano Stanisławie Kuszelewskiej. Nie było Złotego Krzyża Niepodległości, był Krzyż Niepodległości, a wyższą klasą Krzyż Niepodległości z Mieczami.

 

Tak jak wspomniałem powyżej, recenzowana książeczka nie jest lekturą łatwą. Wymaga analizy i zastanowienia. Oderwania się od spraw bieżących i uzmysłowienia sobie, że idea  harcerska (skautowa), to cos więcej niż zapewnienie rozrywki i miłe spędzenie czasu przez podopiecznych. To sztuka wychowania dla Polski i dla społeczeństwa. Bez uświadomienia sobie tego jak to robić, nie da się osiągnąć satysfakcjonującego rezultatu. Rezultatu, jaki osiągnęli instruktorzy harcerscy działający równocześnie z autorką, który zaowocował udziałem harcerzy w walkach o Lwów w 1918 r., ich udziałem w wojnie o Małopolskę Wschodnią, w wojnie polsko-bolszewickiej i powstaniach śląskich. A później pracą w budowie odrodzonej Rzeczypospolitej. Znalezienie odpowiedzi na postawione pytania na pewno ujawniło się także w czynach kolejnych pokoleń harcerskich, wśród ktorych znalazła sie jej córka Ewa, uczestniczka powstania warszawskiego, odznaczona Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

Dariusz Nowiński

 

Ocena recenzenta

Temat i treść – 8/10

Język, styl, kompozycja tekstu – 8/10

Forma wydawnicza – 9/10

Informacje o publikacji

Autor: Stanisław Kuszelewska

Tytuł: O skautingu polskim

Wydawca: Oficyna Wydawnicza „Impuls”

Rok wydania: 2015

Format: 120 x 160 mm

Liczba stron: 56

Oprawa: twarda

ISBN – 978-83-7850-857-1