Czuj Duch! Szesnaście gawęd obozowych o idei skautingu

zawada Prawdopodobnie nie ma Polaka, który by nie widział jak wygląda krzyż harcerski. Natomiast mało kto wie, że jego twórcą był ksiądz Kazimierz Lutosławski. Postać co najmniej kontrowersyjna jeśli brać pod uwagę jego działalność polityczną po 1918 r. Dla harcerstwa polskiego pozostanie jednak na zawsze autorem odznaki, której posiadanie stanowi powód do dumy dla każdego członka organizacji harcerskiej.

Swą działalność harcerską rozpoczynał jeszcze w czasie zaborów, a ponieważ władze rosyjskie nie wyrażały zgody na funkcjonowanie polskiego skautingu musiał swe publikacje sygnować pseudonimem. Jako ksiądz Jan Zawada opublikował m.in. „Czuj Duch! Szesnaście gawęd obozowych o idei skautingu”, którą wznowiła Oficyna Wydawnicza „Impuls” z Krakowa, czyli miejsca gdzie ukazał się także pierwodruk.

Tytuł może być nieco mylący. Gawędy obozowe zawarte w książce nie są bowiem kierowane do młodego harcerza, ale raczej osób, które maja pełnić funkcje instruktorskie. Prawdopodobnie postały one dla potrzeb kursu instruktorskiego w Skolem, gdzie ksiądz Lutosławski wchodził w skład kierownictwa. Dlatego tez należy uznać, że pozycja kierowana jest dla działających instruktorów i tych, którzy takie funkcje mają niedługo zacząć pełnić. Biorąc pod uwagę, że formacja ideowa w organizacjach harcerskich stanowi jeden z większych problemów, to stwierdzić można, że zapoznanie się z recenzowana pozycją powinno być zalecane każdemu, kto ma pracować z młodzieżą harcerską.

Książka składa się z szesnastu rozdziałów z których większość stanowi komentarz do poszczególnych punktów prawa harcerskiego. Oczywiście należy brać pod uwagę, że różnią się one nieco treściowo od tych, które dziś obowiązują w ZHP czy ZHR, ale ich myśl przewodnia przez ponad sto lat nie uległa zmianie. Osobne rozdziały poświęcone są przyrzeczeniu harcerskiemu, abstynencji w skautingu, postrzeganiu skautingu przez opinię publiczną, konieczności prowadzenia ćwiczeń i podnoszenia umiejętności przez skautów, powiązania skautingu ze służbą wojskową i zachowania idei w szeregach harcerskich. Uzupełnieniem jest krótki biogram autora.

Uważny czytelnik może zauważyć pewne rozbieżności pomiędzy tym, co proponuje autor a tym, co wynikało z przekazu chociażby Andrzeja Małkowskiego. Widać to szczególnie w podejściu do kwestii abstynencji czy stosunku do służby wojskowej. Nie jest rolą recenzenta szczegółowe omawianie tych różnic, ale raczej zachęcenie czytelników do osobistego sprawdzenia jak podchodził do tych kwestii autor. Myślę, że może się to stać także punktem wyjścia do dyskusji w środowiskach instruktorskich. Takiego właśnie wpływu na osoby czytające wymaga się od tekstów, które uznać należy za godne uwagi.

Biorąc pod uwagę wszystkie wymienione wyżej spostrzeżenia można uznać, że książka „Czuj Duch” stanowi znakomitą lekturę dla osób parających się zarówno historią ruchów ideowych, jak i współczesnych instruktorów harcerskich. Rozszerzanie horyzontów zarówno historycznych, ale także wychowawczych stanowi przecież obowiązek każdego, kto pracuje z młodzieżą. Do lektury zachęcamy także wszystkich tych, którzy interesują się jaki wpływ miał skauting na postawy młodzieży polskiej w momencie tuż przed przełomem, jakim był wybuch pierwszej wojny światowej.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść – 8/10

Język, styl, kompozycja tekstu – 8/10

Forma wydawnicza – 9/10

Informacje o publikacji

Tytuł: Czuj Duch! Szesnaście gawęd obozowych o idei skautingu

Autor: x. Jan Zawada (Kazimierz Lutosławski)

Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza „Impuls”

Rok wydania: 2016

Liczba stron: 152

Okładka: twarda