W dobie okrawania godzin nauczania historii w szkołach każda pozycja traktująca w przystępny sposób o dziejach naszego kraju warta jest zainteresowania. Nakładem wydawnictwa „Bellona” ukazała się książka Piotra Rozwadowskiego i Anety Ignatowicz „Niepodległość i granice. Odrodzenie Polsk 1918-1921”.
Autorzy przedstawiają zagadnienie odrodzenia Rzeczypospolitej sięgając do wydarzeń związanych z utrata niepodległości i prowadząc czytelnika poprzez panoramę dziejów końca XVIII, cały wiek XIX i początek minionego stulecia. Przybliżenie ostatnich lat funkcjonowania I Rzeczypospolitej, poprzez epokę napoleońską, zrywy powstańcze i okres poprzedzający wybuch wojny w 1914 r. pokazuje ciąg zdarzeń i działań Polaków zmierzających konsekwentnie do odzyskania państwowości.
Ponad połowa objętości książki poświęcona jest wydarzeniom z lat 1914-1921. Przedstawiono wysiłek zbrojny Legionów Polskich, polskich formacji wojskowych w Rosji i we Francji. Nie zabrakło miejsca dla przypomnienia powstania wielkopolskiego, powstań śląskich, walk o granice południową i wschodnią, a także pokojowych działań zmierzających do przyłączenia do Polski jak największej części Warmii i Mazur oraz Śląska. Autorzy przybliżyli także ostatnie zbrojne działanie kształtującego granice Polski, którym był bunt gen. Żeligowskiego.
Oprócz strony militarnej znalazło się w książce miejsce także dla ukazania programów politycznych stronnictw, przedstawienia ośrodków władzy przed odrodzeniem Rzeczypospolitej i działań dyplomatycznych związanych z ukształtowaniem porządku europejskiego po 1918 r.
Oprócz zawartości merytorycznej wydawca uzupełnił książkę o materiał ikonograficzny w postaci zdjęć, reprodukcji obrazów oraz mapy ułatwiające śledzenie opisywanych wydarzeń. To szczególnie ważne dla szerokiego grona odbiorców, którzy na co dzień nie zajmują się tematyką historyczną.
Właśnie do takiego grona odbiorców kierowana jest recenzowana pozycja. Ze względu na atrakcyjną formę, przystępny język, wzbogacenie ilustracjami książka może liczyć na uznanie w oczach osób pragnących poznać bliżej ten fragment naszej historii, który wiązał się z restytucją państwa polskiego po zakończeniu Wielkiej Wojny.
Co prawda w tekście można odnaleźć kilka dyskusyjnych sformułowań (czy można mówić o Białorusinach w XVIII wieku? czy rzeczywiście to gen. Rozwadowski był autorem planu bitwy warszawskiej?), ale stanowić one mogą podstawę do dalszych poszukiwań i poszerzania zakresu wiedzy PT czytelników.
Można także odnaleźć kilka błędów, które jednak nie obniżają znacząco wartości książki. Dla porządku warto je jednak odnotować. Na str. 29 mowa jest o powrocie Pierwszej Kompanii Kadrowej do Krakowa po zajęciu Kielc i nieudanej próbie wywołania powstania w Warszawie. Nie było planów wywołania takiego powstania w naszej stolicy i „kadrówka” nie wróciła wcale pod Wawel. Na kolejne stronie błędnie podano nazwę organizacji, której członkowie znaleźli się w Legionach Polskich. Nie chodzi o Związek Strzelecki „Strzelec”, a o dwie odrębne organizacje: Związek Strzelecki i Towarzystwo Sportowe „Strzelec”. Na str. 60 podano jako datę powstania Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego dzień 30 października 1918 r., a na kolejnej stronie datowano to wydarzenia na dziewiętnasty dzień tego samego miesiąca. Oczywiście prawidłowa jest ta druga data. Na czele Komendy Głównej Wojsk Powstańczych w powstaniu wielkopolskim nie stał kpt. Stanisław Tracz, ale Stanisław Taczak (str. 71). Na stronie 96 na pewno nie zamieszczono zdjęcia sztandaru 1 pułku piechoty Legionów z 1914 r. Na płacie widać datę 1919 i napis „Wilno Wielkanoc”, a więc chodzi o sztandar z okresu II RP.
Dariusz Nowiński
Ocena recenzenta:
Temat i treść – 8/10
Język, styl, kompozycja tekstu – 8/10
Forma wydawnicza – 9/10
Informacje o publikacji
Tytuł: Niepodległość i granice Polski 1914-1921
Autor: Piotr Rozwadowski, Aneta Ignatowicz
Wydawnictwo: Bellona
Rok wydania: 2015
Format:205 x 295 mm
Liczba stron: 104
Oprawa: twarda
ISBN – 978-83-11-13572-7