Znaczenie Lwowa dla odradzającego się po zaborach państwa polskiego było ogromne. Najważniejsze z miast Małopolski, centrum życia społecznego, politycznego i naukowego stanowiło równocześnie ostoję polskości w tamtym rejonie. Walki o miasto rozpoczęte 1 listopada 1918 r. śledzone były w całym kraju, a jedną z pierwszych decyzji władz polskich w Krakowie, po obaleniu władz austro-węgierskich było przygotowanie odsieczy dla miasta nad Pełtwią.

Formującym się oddziałom wojskowym, mającym ruszyć na pomoc obleganym, brakowało informacji o sytuacji we Lwowie. Tak samo walczący w mieście nie wiedzieli jak przedstawia się sytuacja w pozostałej części odradzającego się kraju. Nawiązanie i utrzymanie łączności miało znaczenie zarówno militarne jak i psychologiczne. Jedną z prób przedarcia się do Lwowa opisują wspomnienia Alfonsa Tąkiela. Wybór jego kandydatury nie wydaje się przypadkowy. Ochotnik walczący w Legionach Polskich, jeniec wojenny, dobrze znający język rosyjski. A przede wszystkim – harcerz, który poprzez swoje wyszkolenie idealnie odpowiadał warunkom stawianym kandydatowi na łącznika z oblężonym miastem.

Wspomnienia Tąkiela w znakomity sposób oddają atmosferę listopadowych dni 1918 r. Z jednej strony ukazują bohaterstwo i poświęcenie polskiego skauta, który dzięki inteligencji, umiejętnościom, a czasem wręcz bezczelności tak charakterystycznej dla młodych ludzi wychodzi ze sporych opresji. Z drugiej zaś widać w nich niedoskonałości wyszkolenia i przygotowania strony ukraińskiej. Co wcale nie oznacza, że strona polska przygotowana była do walk w lepszym stopniu. Po prostu autor wspomnień potrafił w znakomity sposób wykorzystać słabości przeciwnika. Nie opuszczało go także wojenne szczęście i dobry humor.

Alfons Tąkiel zdawał sobie sprawę jak wiele zawdzięcza zajęciom harcerskim. Przyznaje, że „przydały mi się teraz te wszystkie sprawności, które wyrobiło we mnie życie harcerskie, jak wielkie znaczenie miała dla mnie teraz taka np. biegłość w pełzaniu i podchodzeniu, której nabyłem w czasie różnych ćwiczeń i wycieczek, jeszcze jako chłopiec!”. Czytelnik odnajdzie tu także źródła inspiracji ówczesnej młodzieży. Przedzieranie się do Lwowa przyrównane było do zadania jakiego podjął się Skrzetuski (bohater „Ogniem i mieczem” – przypisek dla tych, którzy na bakier są z listą podstawowych lektur) oferując dotarcie do obleganego Zbaraża.

Harcerskie wspomnienia wznowiła Oficyna Wydawnicza „Impuls” w swojej znakomitej serii „Przywrócić Pamięć”. Nie ograniczyła się tylko do wydania reprintu wspomnień, ale uzupełniła także o biogram Romualda Kawalca – instruktora, który zadbał o ich wydanie po śmierci Alfonsa Tąkiela. Opracowaniem go zajął się Marian Miszczuk, uznany autorytet w zakresie harcerskiej historii. To dodatkowa wartość recenzowanej pozycji, bo losy „Rolka”, jak nazywał go autor wspomnień, są także niezwykle ciekawe.

Po książkę powinni sięgnąć miłośnicy naszej historii, młodzi harcerze, a także instruktorzy. Stanowi ona bowiem źródło inspiracji do ciekawych gawęd i zachęt, którymi można przekonać młodych harcerzy, że nabywane umiejętności mogą przydać się w różnych momentach życia.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść – 9/10

Język, styl, kompozycja tekstu – 9/10

Forma wydawnicza – 9/10

Informacje o publikacji

Tytuł: Przedarcie się harcerza do oblężonego Lwowa

Autor: Alfons Tąkiel (oprac. Romuald Kawalec)

Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza „Impuls”

Rok wydania: 2017

Liczba stron: 88

Format: A6

Okładka: twarda

ISBN: 978-83-8095-229-4