Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

17 Sie

"Zamach stanu" film fabularny i serial 1980

"ZAMACH STANU"

  • Film fabularny i serial TV
  • Produkcja: Polska
  • Rok produkcji: 1980
  • Premiera: 1981. 04. 06
  • Gatunek: Film historyczny
  • 158 min.

Jesień 1925. Przed dworkiem marszałka Józefa Piłsudskiego w Sulejówku pod Warszawą manifestacja 600 oficerów pod przewodem gen. Orlicz-Dreszera domagających się powrotu Piłsudskiego do czynnego życia politycznego. Maj 1926. Wybucha kolejny kryzys rządowy. Prezydent Stanisław Wojciechowski powierza misję utworzenia rządu przywódcy PSL "Piast", Wincentemu Witosowi. W kraju trwa napięcie. Rozbity na zwalczające się frakcje Sejm nie jest w stanie sprawować swej władzy ustawodawczej. Mnożą się manifestacje na rzecz powrotu Piłsudskiego i kontrmanifestacje jego przeciwników. 11 maja ukazuje się w "Kurierze Porannym" wywiad Piłsudskiego, niesłychanie gwałtownie atakujący rząd Witosa. W rejonie Rembertowa koncentrują się wierne marszałkowi oddziały wojska. Witos powierza ministrowi obrony, gen. Malczewskiemu misję stłumienia ewentualnego zbrojnego wystąpienia piłsudczyków. 12 maja 7 i 36 pułki piechoty i l pułk szwoleżerów ruszają na Warszawę, obsadzając przyczółki mostowe. Piłsudskiego popiera cała lewica: PPS, PSL "Wyzwolenie", Stronnictwo Chłopskie i Klub Pracy. Po południu na Moście Poniatowskiego dochodzi do spotkania Piłsudskiego z prezydentem Wojciechowskim. Rozmowy nie przynoszą rezultatu. Wybuchają walki, w których wierne rządowi oddziały stopniowo tracą pozycje. Nie dochodzi pomoc z Poznania, Śląska i Lwowa. PPS wydaje odezwę popierającą Piłsudskiego, podobną odezwę wydaje KPP. Wobec zagrożenia Belwederu prezydent Wojciechowski i premier Witos wycofują się do Wilanowa, gdzie prezydent składa swój urząd na ręce marszałka Sejmu Macieja Rataja. Dymisję składa także Witos. 17 maja w kościele Karmelitów w Warszawie odbywa się uroczysty pogrzeb ofiar bratobójczych walk. Po mszy dawny kapelan 3 pułku II Brygady Legionów zrywa z sutanny i rzuca pod nogi gen. Orlicz-Dreszerowi najwyższe odznaczenia bojowe, zdobyte na froncie. Trwają prześladowania zwolenników obalonego rządu. Wincenty Witos ukrywa się najpierw w mieszkaniu Rataja, potem u wdowy po Władysławie Reymoncie. Piłsudski powołuje rząd, mianując premierem prof. Kazimierza Bartla. Jego hasłem jest walka z bezprawiem, złodziejstwem i prywatą. Rozpoczyna się okres "sanacji moralnej". Jednocześnie zostaje wszczęte wojskowe dochodzenie przeciw gen. Malczewskiemu, Rozwadowskiemu, Zagórskiemu i Jaźwińskiemu. Prof. Ignacy Mościcki zostaje pre-zydentem Polski. Oficerowie Legionów brutalnie masakrują w jego mieszkaniu ministra Zdziechowskiego. Sejm bezskutecznie usiłuje przeciwdziałać dyktatorskim posunięciom Piłsudskiego. Protesty posłów komunistycznych zostają brutalnie stłumione. W radziwiłłowskim Nieświeżu dochodzi do spotkania Piłsudskiego z przedstawicielami sfer ziemiańskich, które uzyskują gwarancję ze strony nowego ustroju. Mianowany ministrem spraw wewnętrznych gen. Felicjan Sławoj-Składkowski rozpoczyna na polecenie Piłsudskiego szeroko zakrojoną rozprawę z opozycją. Lato 1930. Opozycja znajduje wspólną platformę walki z coraz bardziej dyktatorskimi rządami sanacji. W kraju trwają strajki, demonstracje, interweniuje policja. Powstaje koalicja socjalistów i ludowców znana jako "Centrolew"; na 29 Czerwca zostaje zwołany do Krakowa Kongres Obrony Prawa i Wolności Ludu. Podczas urlopu w Druskiennikach Piłsudski podejmuje decyzję przyspieszenia rozprawy z opozycją. Wykorzystując fakt rozwiązania Sejmu gen. Sławoj-Składkowski przeprowadza aresztowanie czołowych przywódców "Centrolewu". Do twierdzy w Brześciu nad Bugiem, którą dowodził sadysta płk Kostek-Biernacki, zostają przewiezieni Henryk Lieberman, Norbert Barlicki, Adam Pragier, Stanisław Dubois, Mieczysław Mastek, Adam Ciołkosz z PPS oraz ludowcy: Wincenty Witos, Władysław Kiernik, Kazimierz Putek, Adolf Sawicki, a także Karol Popiel z NPR, Aleksander Dębski z endecji, Wojciech Korfanty z chadecji i pięciu posłów ukraińskich. Ich 2-miesięczny pobyt w twierdzy jest jednym pasmem upokorzeń i cierpień. Wypuszczeni za kaucją oczekują procesu, który rozpoczął się w Warszawie 26.X.1931 i przeszedł do historii jako "proces brzeski". Na ławie oskarżonych zasiadło 11 z 27 więźniów: Lieberman, Barlicki, Pragier, Ciołkosz, Dubois, Mastek, Witos, Kiernik, Putek, Bagiński i Sawicki. Kolejne sceny filmu odtwarzają przebieg procesu: zeznania świadków oskarżenia zarzucających oskarżonym działalność antypaństwową, zeznania świadków obrony, przemówienie prok. Grabowskiego, wystąpienia obrońców i ostatnie słowo oskarżonych. Od wyroku skazującego 10 oskarżonych na kary od 3 do 1,5 roku więzienia (uniewinniony został Sawicki), sędzia Stanisław Leszczyński założył "votum separatum". Po ogłoszeniu wyroku na sali odbywa się manifestacja na cześć skazanych. Grupa oficerów Legionów w innej części sali intonuje "Pierwszą Brygadę".

Reżyseria: Ryszard Filipski
  • Scenariusz: Ryszard Gontarz
  • Zdjęcia: Jacek Stachlewski
  • Scenografia: Czesław Siekiera
  • Muzyka: Piotr Marczewski

    Źródlo: Internetowa Baza Filmu Polskiego www.filmpolski.pl

     

  • Obsada aktorska(generał Gustaw Orlicz-Dreszer), (Putek Józef , działacz PSL "Wyzwolenie" oskarżony w procesie brzeskim), (Ciołkosz Adam , działacz PPS oskarżony w procesie brzeskim), (adwokat Rudziński, obrońca w procesie brzeskim), (generał Tadeusz Rozwadowski, dowódca obrony Warszawy w czasie zamachu majowego), (adwokat Urbanowicz, obrońca w procesie brzeskim), (adwokat Berenson, obrońca w procesie brzeskim), (poseł Adolf Warski), (świadek oskarżenia w procesie brzeskim), (generał u Piłsudskiego), (współwięzień Witosa; nie występuje w czołówce), (policjant na schodach pałacu Paca; nie występuje w czołówce), (dziennikarz na procesie brzeskim; nie występuje w czołówce), : Ryszard Filipski (Piłsudski Józef), Ignacy Gogolewski (sędzia K. Hermanowski, przewodniczący składu sędziowskiego w procesie brzeskim), Andrzej Hrydzewicz (Wojciechowski Stanisław , prezydent RP), Jerzy Sagan (Witos Wincenty , w 1926 premier RP, potem oskarżony w procesie brzeskim), Lech Bijałd (Lieberman Herman , poseł PPS oskarżony w procesie brzeskim), Henryk Boukołowski (adwokat E. Śmiarowski, obrońca w procesie brzeskim), Krzysztof ChamiecJózef Fryźlewicz (prokurator Witold Grabowski, oskarżyciel w procesie brzeskim), Tadeusz Janczar (Korfanty Wojciech , świadek obrona w procesie brzeskim), Jerzy Kamas (Jerzy Zdziechowski, minister skarbu w rządzie Witosa), Janusz Kłosiński (adwokat S. Szurlej, obrońca w procesie brzeskim), Gustaw Kron (generał Józef Malczewski, minister spraw wojskowych w rządzie Witosa), Zbigniew Kryński (Pragier Adam , działacz PPS oskarżony w procesie brzeskim), Henryk Machalica (adwokat Graliński, obrońca w procesie brzeskim), Zygmunt Malanowicz (Bagiński Kazimierz , poseł PSL "Wyzwolenie" oskarżony w procesie brzeskim), Gabriel Nehrebecki (Dubois Stanisław , poseł PPS oskarżony w procesie brzeskim), Zbigniew Niewczas (Adolf Sawicki, oskarżony w procesie brzeskim), Józef Nowak (ksiądz Józef Panaś), Adam RaczkowskiEugeniusz RobaczewskiWłodzimierz Saar (Barlicki Norbert , poseł PPS oskarżony w procesie brzeskim), Wacław Ulewicz (sędzia Stanisław Leszczyński, członek składu orzekającego w procesie brzeskim), Zdzisław Wardejn (Składkowski-Sławoj Felicjan , minister spraw wewnętrznych), Kazimierz Wichniarz (Kazimierz Stamirowski, wiceminister spraw wewnętrznych, świadek oskarżenia w procesie brzeskim), Włodzimierz Wiszniewski (Mastek Mieczysław , poseł PPS oskarżony w procesie brzeskim), Czesław Wołłejko (Bartel Kazimierz , premier RP po zamachu majowym, świadek w procesie brzeskim), Tomasz Zaliwski (Rataj Maciej , marszałek Sejmu, świadek obrony w procesie brzeskim), Jerzy Złotnicki (Kiernik Władysław , poseł PSL "Piast" oskarżony w procesie brzeskim), Arkadiusz Bazak (prokurator Rauze, oskarżyciel w procesie brzeskim), Juliusz Berger (adwokat J. Nowodworski, obrońca w procesie brzeskim), Włodzimierz Boruński (adwokat K. Sterling, obrońca w procesie brzeskim), Wojciech Brzozowicz (Zrobik, świadek oskarżenia w procesie brzeskim), Seweryn Butrym (Prystor Aleksander), Czesław Byszewski (adwokat W. Szumański, obrońca w procesie brzeskim), Ryszard Dembiński (poseł Stanisław Ballin), Wiesław DrzewiczAleksander Fogiel (Małaszyński, świadek oskarżenia w procesie brzeskim), Stanisław Jaśkiewicz (Trąmpczyński Wojciech), Zbigniew Józefowicz (Mościcki Ignacy , prezydent RP), Zofia Kalińska (Reymontowa), Eugeniusz KujawskiEugeniusz Kamiński (Kawecki, urzędnik ministerstwa spraw wewnętrznych u gen. Sławoj-Składkowskiego), Krzysztof Kumor (Beck Józef , pułkownik, adiutant Piłsudskiego), Juliusz Lubicz-Lisowski (Daszyński Ignacy , działacz PPS, marszałek Sejmu), Marian Łącz (Sławek Walery), Zygmunt MaciejewskiJerzy Moes (Haller Stanisław , szef sztabu generalnego w czasie zamachu majowego), Józef Pieracki (sędzia Rybaczewski, członek składu orzekającego w procesie brzeskim), Teresa Szmigielówna (Piłsudska Aleksandra , żona marszałka), Mirosław Szonert (Kukiel Marian), Igor Śmiałowski (Meysztowicz Aleksander), Edward WichuraKazimierz Witkiewicz (Biernacki-Kostek Wacław pułkownik, komendant twierdzy brzeskiej), Bogumił Antczak, Ryszard Bacciarelli (obrońca w procesie brzeskim), Henryk Bąk (obrońca w procesie brzeskim), Stanisław Bieliński (obrońca w procesie brzeskim), Jerzy Aleksander Braszka, Czesław Bogdański, Janusz Bylczyński (obrońca w procesie brzeskim), Krystyna Chmielewska, Jerzy Czupryniak, Władysław Dewoyno (aresztowany poseł), Henryk Dudziński, Adam Dzieszyński, Bohdan Ejmont (w czołówce nazwisko: Eymont), Jerzy Fijałkowski, Adam Fornal, Teodor Gendera (gość Piłsudskiego), Mariusz Gorczyński, Stefania Górniak, Tadeusz Grabowski, Andrzej Grąziewicz (generał Włodzimierz Zagórski), Wiktor GrotowiczAndrzej Grzybowski (sekretarz prezydenta Wojciechowskiego), Zbigniew Hellebrand, Zygmunt Hobot (świadek oskarżenia w procesie brzeskim), Jerzy Hojda, Zdzisław Klucznik, Bogumił Kłodkowski, Andrzej Kozak (minister w rządzie Witosa), Jerzy KozakiewiczAndrzej Krasicki (adwokat Ujazdowski, obrońca w procesie brzeskim), J Krawczyk, Jan Kulczycki, Włodzimierz Kwaskowski (minister w rządzie Witosa), Jan Łopuszniak (obrońca w procesie brzeskim), Bogdan Łysakowski (oficer bijący ministra Zdziechowskiego), B Marczak, Wiktor Nanowski (świadek oskarżenia w procesie brzeskim), Wiesław Nowosielski, Jan Orsza-Łukaszewicz (obrońca w procesie brzeskim), Józef Para (książę Radziwiłł goszczący Piłsudskiego w Nieświeżu), Władysław Pawłowicz, Wojciech Rajewski (świadek oskarżenia w procesie brzeskim), Janusz Ratzko, Włodzimierz Skoczylas (obrońca w procesie brzeskim), Bogusław Sochnacki (minister w rządzie Witosa; aktor udzielił także swego głosu Janowi Bijałdowi w roli Hermana Liebermana), Tadeusz Somogi (minister w rządzie Witosa), Andrzej Szenajch (oficer Piłsudskiego), Kazimierz Tałaj, Tadeusz Teodorczyk (chłop rozmawiający z Witosem), Jan TesarzKrzysztof Wieczorek, Andrzej Wykrętowicz, Przemysław Zieliński, Andrzej Żółkiewski (adiutant generała Malczewskiego), Antoni Żukowski, Aleksander BednarzKuba Geiger (oficer u Piłsudskiego w Sulejówku; nie występuje w czołówce), Józef Grzeszczak (podróżny, oficer; nie występuje w czołówce), Jerzy Januszewicz (generał u Piłsudskiego; nie występuje w czolówce), Józef Kalita (widz na procesie brzeskim; nie występuje w czołówce), Zygmunt Kołodziejski (nie występuje w napisach), Zbigniew Korepta (poseł PSL "Wyzwolenie"; nie występuje w czołówce), Bogdan Krzywicki (minister w rządzie Piłsudskiego; nie występuje w czołówce), Małgorzata Lorentowicz (widz na procesie brzeskim; nie występuje w czołówce), Czesław Magnowski (2 role: oficer sztabowy, uczestnik manifestacji; nie występuje w czołówce), Włodzimierz Musiał (poseł; nie występuje w czołówce), Jerzy PrażmowskiJerzy Próchnicki (działacz PSL "Wyzwolenie"; nie występuje w czolówce), Andrzej Prus (dziennikarz na procesie brzeskim; nie występuje w napisach), Sylwester Przedwojewski (oficer; nie występuje w czolówce), Czesław Przybyła (prokurator u Piłsudskiego; nie występuje w czołówce), Edward Rauch (widz na procesie brzeskim; nie występuje w czołówce), Jerzy Rogowski (poseł; nie występuje w czołówce), Witold Sadowy (widz na procesie brzeskim; nie występuje w czołówce), Stanisław Sparażyński (dziennikarz na procesie brzeskim; nie występuje w czołówce), Krzysztof Świętochowski (poseł; nie występuje w czolówce), Wojciech Zagórski (widz na procesie brzeskim; nie występuje w czolówce), Jerzy ZassJan Zdrojewski (poseł; nie występuje w czołówce)

    Nagrody filmowe

    • 1980 - Ryszard Filipski Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF)-Nagroda Główna Jury

    Źródlo: Internetowa Baza Filmu Polskiego www.filmpolski.pl

Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Ostatnio zmieniany czwartek, 17 maj 2012 06:43
Redakcja

Napisałeś/aś artykuł? Znasz nieopublikowaną dotąd anegdotę, cytat, ciekawostkę? Znalazłeś/aś w sieci wartościowy materiał lub stronę? Posiadasz archiwalne zdjęcia bądź pamiątki? Napisz do nas, pomóż w budowie portalu.

Strona: jpilsudski.org

Media

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version