Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

Ciekawostki

06 Cze

Reluton

relutonReluton (od łac. relutum - żołd, pieniężny ekwiwalent kosztów całodziennego wyżywienia) - obok "leguna", równie popularne określenie żołnierza Legionów Polskich. "Otóż według przyjętej pośród wiary opinii, reluton nie jest bynajmniej nazwą obraźliwą, lecz owszem używa się jej w znaczeniu dodatnim, a na nazwę tę niełatwo jest zasłużyć, bo też zalety i wady składające się na charakterystykę relutona nie każdemu śmiertelnikowi dostają się w udziale. Jest to więc żołnierz liniowy I klasy, patrolowiec i wywiadowca, spryciarz jakich mało (...) Pod względem jadła i napojów jest bardzo wymagającym, do roboty mniej skory, subordynację uznaje tylko wobec komendantów, których ceni (...) Rozkazy i rozporządzenia zwierzchników traktuje zawsze z lekceważeniem, myśląc w duchu -Mów do mnie jeszcze”. - Tak definiowała  to określenie, satyryczna gazetka polowa 4 pułku piechoty legionów, nosząca tytuł nomen omen - "Reluton".
Czytaj więcej...
04 Cze

Szmonces

szmoncesSzmonces. "... -Goldberg? -Tak. -Jest interes do zrobienia. -Interes, a ile można stracić"?  Któż nie zna legendarnego skeczu "Sęk" kabaretu Dudek. Ten utrzymany w konwencji żydowskiego humoru popis Edwarda Dziewońskiego i Wiesława Michnikowskiego do dziś wywołuje salwy śmiechu. Szmonces (z hebr. "uśmiech") to "rodzaj niewyrafinowanej anegdoty, dotyczący jakiejś szczególnej żydowskiej cechy lub wady, w której zachowany jest żydowski humor i sposób myślenia", pisał Izydor Berman, współczesny Tuwimowi krytyk i tłumacz. Tematyka dowcipów traktowała na ogół o sprawach biznesowo-religijnych wyśmiewając arcypraktyczne podejście do życia jej bohaterów, jednak utrzymane w dobrotliwym tonie szmoncesy pomagały rozładować napięcia narodowościowe, uczyły życzliwości i tolerancji.

Czytaj więcej...
04 Cze

Luxtorpeda

luxtorpedaLux-torpeda. Obecnie trzy godziny i pięć minut zajmuje pociągowi ekspresowemu PKP "Tatry" pokonanie trasy z Krakowa do Zakopanego. Przed wojną odległość tą można było przebyć o bez mała godzinę szybciej. Wsiadając do nowoczesnej Lux-torpedy miało się poczucie prawdziwego skoku jakościowego. Earodynamiczne kształty, rozwijana prędkość (115 km/h) i komfort jazdy (gumowe okładziny kół) niczym nie przypominały dymiących parowozów. Produkowane na austriackiej licencji w chorzowskich zakładach Fablok motoekspresy, obsługiwały także szybkie połączenia między Krakowem a Warszawą i Katowicami. W latach okupacji hitlerowskiej dwa składy (Sonderzüge) jeździły na trasach z Krakowa do Zakopanego i Krynicy obsługując wycieczki specjalnych gości Generalnego Gubernatora. Po wojnie, zdewastowane przez sowietów powróciły w niekompletnym stanie jedynie dwa egzemplarze, z czego tylko jeden kursował do 1954 roku.
Czytaj więcej...
04 Cze

Szczypiorniak

szczypiorniakSzczypiorniak. Lapidarnym zdaniem - "leguny wykombinowali grę", można podsumować genezę piłki ręcznej w Polsce. To właśnie internowani po kryzysie przysięgowym w 1917 roku, legioniści Józefa Piłsudskiego zainaugurowali pierwsze rozgrywki w tą popularną do dzisiaj grę. Piłka była zwykłym workiem wypchanym gazetami i szmatami, boiskiem - międzybarakowa przestrzeń, zaś same reguły doskonale wpisywały się w obozową rzeczywistość, ze względu na deficyt obuwia - więc jego oszczędność, szybko wypierając kopaną jej odmianę. Nowa gra stała się więc panaceum na obozową nudę, jak wspominał słynny poeta Władysław Broniewski - "koledzy całe dnie biegali za szmacianką, a zabawa ta tak podbiła ich serca, że zapominali o internowaniu. A wieczorami śpiewali żołnierskie pieśni i wznosili na cześć Komendanta okrzyki".
Czytaj więcej...
katastrofa-tunguskaKatastrofa tunguska. Noc 30 czerwca 1908 roku zaskoczyła mieszkańców europejskich miast niezwykłą o tej porze jasnością. Rosyjskie magnetometry pokazywały drugi biegun północny, a obserwatoria  w Poczdamie, Londynie czy Waszyngtonie zarejestrowały falę powietrzną powstałą w wyniku potężnej eksplozji. Najdziwniejszy był jednak fakt, iż miała ona miejsce dzień wcześniej, jej epicentrum było odległe o tysiące kilometrów, zaś moc wybuchu przewyższała o kilka tysięcy tą znaną z Hiroszimy.
Czy ogołocenie blisko 2200 km kw. syberyjskiej tajgi spowodował upadek meteorytu, asteroidy, fragmentu komety, wybuch złóż gazu czy może potężne wyładowanie elektrostatyczne do dziś pozostaje w sferze spekulacji, przyciągając nad Tunguzkę kolejnych badaczy i zapładniając wyobraźnię miłośników sensacji.
Czytaj więcej...

ikona_king-kongCo łączyło King Konga i Budionnego? - Osoba Meriana C. Coopera. Ten amerykański weteran I wojny światowej przybył do Polski z misją humanitarną  Herberta Hoovera. Po uzyskaniu zgody Naczelnika Józefa Piłsudskiego rozpoczął werbunek ochotników amerykańskich do jednostki lotniczej - słynnej "Eskadry Kościuszkowskiej". 13 lat dzieliło naszego bohatera od wydarzeń wojny polsko-bolszewickiej, gdy doświadczenia z niej wyniesione przekuwał w scenariusz nowej hollywoodzkiej superprodukcji. Tytułowy King Kong w uderzający sposób musiał się kojarzyć z niszczycielską Konarmią Budionnego, z którą walczył jako pilot Wojska Polskiego. Rola Coopera nie ograniczyła się jedynie do napisania fabuły i reżyserii filmu. Wcielił się także w pilota ostrzeliwującego gigantyczną małpę wdrapującą się na szczyt Empire State Building . Nasz bohater w roku 1952 otrzymał Oscara za twórczy wkład do sztuki filmowej.

Czytaj więcej...
pop_iwanBiały Słoń na Popie Iwanie. Wokół otwartego 29 lipca 1938 roku Obserwatorium Państwowego Instytutu Meteorologicznego, od początku istnienia krążyło wiele fantastycznych rewelacji. Mawiano, że w ośrodku prowadzi się badania nad promieniami przeciwmotorowymi służącymi do paraliżu silników, a to, że od czasu wybudowania obiektu śnieg na południowym stoku góry Pop Iwan topi się niemal od razu i że często, nawet przy silnych mrozach, podnoszą się stamtąd dziwne „opary" czy z kolei, że zainstalowany teleskop to w istocie wielka armata, a cały kompleks znajduje się głęboko pod ziemią. Położony na odludziu na wysokości 2022 m n.p.m., pilnie strzeżony "Biały Słoń" musiał wzbudzać zainteresowanie. Faktem jednak jest, że obserwatorium na Popie Iwanie było ultranowoczesnym ośrodkiem naukowym służącym badaniom meteorologicznym i astronomii. W skład kompleksu wchodziła także załoga KOP, stanowiąc wysuniętą placówkę w masywie Gorganów.
Czytaj więcej...
10 Maj

Metropolis

metropolisMetropolis. Monumentalna produkcja Fritza Langa z 1927 roku okazała się finansową klapą, omal nie doprowadzając do ruiny niemieckie studio UFA. Obraz wybiegający w przyszłość nie tylko konwencją science fiction, lecz także rozmachem, efektami specjalnymi i społeczną wymową pozostał niedoceniony i niezrozumiały przez współczesnych. W dobie szalonych lat dwudziestych film jawił się jedynie jako ponure proroctwo, którego ucieleśnienia w postaci hitlerowskiego totalitaryzmu jeszcze nic nie zapowiadało. Dziś, ponad 80  lat po premierze, obraz ten jest uznawany za jedno z największych dokonań w dziedzinie światowej kinematografii.

Przenieśmy się zatem na 153 minuty w świat niemieckiego ekspresjonizmu, w "świat widziany oczyma wariata" - jak głosiło sztandarowe hasło tego nurtu.
 
You need to a flashplayer enabled browser to view this YouTube video
Czytaj więcej...
08 Maj

Szczutek

ikona_szczutekSzczutek - Tygodnik satyryczno-polityczny wydawany we Lwowie w latach 1869-1896 pod redakcją L. Zajączkowskiego, z pseudonimu którego zaczerpnięto nazwę. Tak o Szczutku doby fin de siècle wypowiadał się Wilhelm Feldman: "Szczutek był w latach 1867-1880 sui generis potęgą polityczną i odzwierciedla doskonale wszystko, co w ówczesnym Lwowie było dodatniem, oraz ujemnem i groteskowem. Więc patryotyzm nieprzejednany, połączony z tendencyą słowianofilską i... kultem Heinego, więc zacietrzewienie politykomanów, krzykliwych "tromtadratów" obok braku zrozumienia dla ideału odrodzenia od podstaw. Zawsze jednak podtrzymywał Szczutek za dobrych swych czasów płomień patryotyczny, gromił "gogów", "strachajłów", "kołtunów", "matadorów krakowskich". Nowy Szczutek , ukazywał się w latach 1918-1928. W międzywojennym wydaniu Szczutka drukowano pierwszy polski serial komiksowy -

"Ogniem i Mieczem czyli Przygody Szalonego Grzesia ".

Czytaj więcej...
06 Maj

Dorek, Pies

ikona_piesdorekDorek, Pies Wbrew pozorom nie ma tu pomyłki. Zarówno „Dorek” jak i „Pies” były to imiona zwierzaków Marszałka Piłsudskiego. Ten drugi przeszedł do historii nie tylko ze względu na swojego Pana, lecz także jako jedyny czworonóg, który powalił na kolana słynną poetkę międzywojnia. Józef Hartman przytacza relację żandarmów pełniących służbę w Sulejówku - „Nagle zaszczekał pies Marszałka – wilczur. Wyskoczyliśmy z wartowni i widzimy, że przy wejściu leży na ziemi kobieta. Okazało się, że upadła z przestrachu, że pies ją zagryzie”. Tą damą była Kazimiera Iłłakowiczówna. Zdenerwowaną poetkę uspokajać musiał sam Marszałek zapewniając, że „pies nigdy nie ugryzie, jest ozdobą domu i przyjacielem”. Dziś tradycje swoich poprzedników kultywuje suka owczarka niemieckiego o wdzięcznym imieniu „Psina”, stojąc wiernie na straży dworku „Milusin”.

Czytaj więcej...

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version