Bolszewicy atakują Brześć. Gen. Weygand doradcą szefa Sztabu Generalnego WP

29 lipiec

Naczelny Wódz Józef Piłsudski zaaprobował powierzenie gen. Weygandowi funkcji doradcy szefa Sztabu Generalnego.

Rozpoczęło się bolszewickie uderzenie na Brześć nad Bugiem.

 

Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 29 lipca:

„Na północnym skrzydle naszego frontu nieprzyjaciel przedostał się do Osowca. Silne patrole jego, wysłane w kierunku Łomży i Wizny, zostały przez nasze oddziały rozpędzone. Kontrakcja celem odzyskania linii Grajewo-Osowiec w toku.

Na południe od Białegostoku i na zachód od Puszczy Białowieskiej zajmujemy stopniowo przygotowane celowo pozycje.

Na południe od szosy kobryńskiej oddziały grupy poleskiej wciągnęły w zasadzkę brygadę piechoty bolszewickiej; rozbiły ją, wzięły kilkuset jeńców i 17 karabinów maszynowych.

Na południu w rejonie Brodów oddziały nasze zaatakowały konną armię nieprzyjacielską. Bliższych meldunków brak.

Na Serecie sytuacja bez zmian”.

 

Opis działań 2. Armii:

„O świcie 29 lipca rozpoczęło się więc natarcie 1. i 6. Dyw. Piech, oraz IV. Bryg. Jazdy.

1/ Dyw. Piechoty., która w nocy z 28 na 29 lipca przybyła samochodami do Radomyśla, rozpoczęła natychmiast swoje natarcie i po sforsowaniu przepraw przez Styr, zajęła, po walce, wieczorem 29 lipca Ochmatków i Lopasze. Przydzielony jej 3. Pułk. Ułanów dotarł aż do wzgórza 215, położonego 4 km. na zachód od Bokujmy.

6. Dyw. Piech., która przesunęła gros swoich sił do rejonu Beresteczka, mając jedynie wydzielone kompanie nad Styrem w Hryniki, Boremyl, Tołpyżyn, Gumniszcze i Peremyl, czekała 29 lipca na nawiązanie łączności z 1-szą Dyw. Piech. Leg.

IV. Brygada Jazdy natarła przez Szczurowice w kierunku Korsowa i Leszniowa, została jednak przez przeważające siły nieprzyjacielskie odrzucona z powrotem na Szczurowice.

Sztab Grupy Op. Jazdy i 2-ga Dyw. Jazdy osiągnęły wieczorem rejon m. Gorochów.

Na przyczółek mostowy Łuck natarł nieprzyjaciel 29 lipca wielkimi siłami swojej 24. Dyw. Piech., lecz atak ten został odparty”.

 

Mieczysław Lepecki o pożytku z bolszewickiego sztandaru:

„Bolszewicy uciekali tak prędko, że nie zdążyli zabrać ze sobą taboru. Widok wyładowanych wozów podniecił moich żołnierzy, którzy pędem rzucili się za nimi.

Przy tym taborze zauważyłem bolszewika, który wyciągnął z wozu jakieś czerwone płótno czy płachtę i stara się z tym umknąć. Ponieważ dzieliło mnie od niego zaledwie kilka kroków, natychmiast więc zwróciłem ku niemu rewolwer i wezwałem go do poddania się. Bolszewik rzucił płachtę i podniósł ręce w górę.

Płachtę podniosłem z ziemi i przekonałem się, że był to sztandar. Na jednej jego stronie widniał wyhaftowany złoty napis: „Ploretarii wsiech stran sojediniajties”, na drugiej zaś: „Dołoj burżuaju”. Sztandar ten kazałem jednemu z żołnierzy schować. Przez następnych kilka dni mieliśmy nieustanne boje i marsze. Dopiero coś w tydzień później przywołałem tego żołnierza i kazałem sobie chorągiew oddać.

Żołnierz usłyszawszy moje słowa, zmieszał się.

– Nie mam już, panie poruczniku, tego śtandara.

– A gdzieżeś go podział?

– Zgubiułem.

– Jak to zgubiłeś, taką wielką płachtę?

Żołnierz, prosty chłopek, który przyszedł do nas z uzupełnieniem nad Uborcią, w wojsku służył dopiero kilka tygodni i miał o nim dość „zielone” pojęcie. Był bliski płaczu, ale wciąż powtarzał swoje „zgubiułem”.

Zacząłem mu wymyślać po żołniersku, a więc nie nazbyt delikatnie. Gdy tak „robiłem sobie ulgę”, zauważyłem, że z podartego trzewika żołnierza wylazł kawałek jakiejś czerwonej materii.

– Zdejmcie, no, przyjacielu, trzewiki – rzekłem.

Żołnierz (może miał, a może nie miał 18 lat) zaczął płakać.

– Panie poruczniku – przyznał się – podarłem totą płachtę na onuce, bo buty się zdarli i palice wychodzili.

– Żeby cię cholera! – zakląłem, ale nie mogłem się nawet gniewać”.

 

Kazimierz Sokołowski o nastrojach społeczeństwa:

„Bolszewicy, zdobywszy Białystok, zajęli Osowiec i pchają się na Łomżę i Wiznę. Warszawa przeżywa chwile groźne, a z nią cały kraj. Cóż z tego, kiedy do armii ochotniczej zapisują się tylko inteligenci i robotnicy, bogaci zaś chłopi palcem dla obrony nie kiwną. A dzisiaj ważą się nasze losy: albo obronimy się i pójdziemy naprzód, albo za tydzień bolszewicy wezmą Warszawę. Sytuacja nasza jest wysoce krytyczna, front się chwieje, a nowe posiłki nie mogą jeszcze uratować kraju, mimo to za wszelką cenę musimy iść naprzód – i chwała Bogu, są symptomy kontrataku. Oby za obroną wojskową poszła w ślady obrona moralna społeczeństwa. Jeszcze nie wszystko stracone!”.