Dzień drobnych utarczek na froncie

9 wrzesień

 

Komunika Sztabu Generalnego z dnia 9 września:

„Na Suwalszczyźnie sytuacja bez zmiany.

Atak bolszewicki na Sidrę odparto. Nasze akcje wypadowe, przeprowadzone w poszczególnych punktach frontu doprowadziły do zajęcia miejscowości Kowale, Kuźnica, stacja kolejowa Żabinka, Wielkieryta i Małeryta. Nieprzyjaciel prowadził bardzo zacięte kontrataki, celem odbicia zajętych miejscowości, szczególnie zaś odzyskania ważnego punktu węzłowego Żabinki, jednakże bezskutecznie. Ze strony bolszewickiej do akcji na Żabinkę zostało wprowadzonych 7 pułków piechoty. Zdobycz nasza we wspomnianych wypadach wynosi z górą 3300 jeńców, 53 karabiny maszynowe, 4 działa, 1 wagon z amunicją artyleryjską, wiele taborów z materiałem wojennym i żywnością oraz 2 pociągi pancerne.

Wzdłuż Bugu obustronna działalność patroli wywiadowczych.

W Małopolsce sytuacja nie zmieniona”.

 

Tadeusz Kutrzeba o wstępnym przegrupowaniu 2. Armii:

„Rozkazem operacyjnym Nr. 47 z dnia 31 sierpnia zarządza Dowództwo 2. Armii, na rozkaz Naczelnego Dowództwa w związku z przybyciem 4. Armii, przegrupowanie swego frontu, ścieśniając odcinki dywizji i wydzielając jedną brygadę dywizji górskiej do Białegostoku do odwodu armii. Dywizja ochotnicza w Ostrowiu dostaje polecenie skrócenia odpoczynku. Powyższe przegrupowanie miało być ukończone do dnia 5 września. Dywizjom nakazano aktywną osłonę koncentracji 2. Armii, nie dopuszczającą do większych ugrupowań nieprzyjaciela na przedpolu i zasłaniającą ruchy własne ku północy. Każdą koncentrację do 15 km przed własnym frontem polecono rozbijać wypadami, aby nie przyjąć dobrowolnie form walk biernych, umożliwiających nieprzyjacielowi spokojną reorganizację. Dywizjom nakazano więc jak największą ruchliwość. Komunikacja w stronę nieprzyjaciela miała być zamknięta, by uniemożliwić rozpoznanie własnego przegrupowania.

W wykonaniu powyższego rozkazu wszystkie dywizje rozpoczęły swoje ruchy dla zwężenia dotychczasowych frontów, a pojmując znakomicie konieczność pokazania wrogowi, że front polski żyje, a nie odpoczywa po zwycięstwach, wyzyskiwały każdą sposobność do wypadów. W tym to czasie urządza dywizja górska głębokie wywiady w stronę Grodna. l. Dywizja Legionów robi wypad na Kuźnice, biorąc ponad 1.000 jeńców; zluzowana przez 4. Armię 3. Dywizja Legionów, maszerując częściowo przez puszczę Białowieską, wychodzi przed front l. Dywizji litewsko- białoruskiej, rozbijając nieprzyjaciela i przynosząc cenne wiadomości o jego ugrupowaniu.

Nieprzyjaciel, który dotąd przez cienką sieć naszych oddziałów osłonowych przedostawał się patrolami aż do Zabłudowa, na południe od Białegostoku, teraz – w zastosowaniu powyższych zasad-kilkakrotnie mocno nadwyrężony i prawdopodobnie zupełnie zdezorientowany o celach ruchów polskich, odszedł na wschód za rzekę Swisłocz.

Stanąwszy po ukończeniu tego wstępnego przegrupowania w odpowiednio zwartym szyku (patrz zał. 3), działały armie nie tylko bojowo, lecz i organizacyjnie, starając się w myśl rozkazu Naczelnego Dowództwa usunąć braki w ludziach i materiale. Do dywizji wcielono znaczną ilość kompanii marszowych z dużym odsetkiem ochotników. Uzupełniano amunicję i racje żywnościowe, które podczas operacji i z powodu braku dowozu spadły poniżej przepisanej normy. Dnia 8 września otwarto linię kolejową Warszawa–Siedlce–Białystok, przez co 2. Armia zyskała własną, krótką linię dowozową, przestała wisieć w powietrzu i zyskała stałe połączenie z krajem. Bojowo i materialnie stała się więc gotową do dalszych działań wojennych.

Miały nastąpić one niebawem”.

 

Marian Kukiel o przygotowaniach do ofensywy:

„Sytuacja bez zmiany. Zapowiedzi wielkich przesunięć. VII Brygada Piechoty luzuje XXIII> W ślad za tym XXIII idzie pod Rohatyn, a reszta IV Dywizji Zarzyckiego z VII Brygadą zluzuje i nas i cała XII Dywizja stanie w rejonie Rohatyna zgrupowana do ofensywy”.

 

Józef Jaklicz w liście do żony:

„Jedna doba 9.9. postarzała mnie o 20 lat. Ważyłem się na wielki czyn., wziąłem na siebie odpowiedzialność, której nie przyjął gen. Szubert, mój dowódca dywizji, której nie przyjął nawet Sikorski – i przeszło to bez echa. Rozpoczęliśmy dnia 9.9. bitwę na szerokości 3 km. Był to głęboki wypad, w którym brały udział dwa pułki. Ja miałem rozpocząć atak o godz. 3.00 rano. O godz. 11.00 w nocy przyszła do mnie delegacja bolszewicka z uralskiego pułku kozaków z propozycją przejścia na nasza stronę w dniu 10.9. pod warunkiem, że cały pułk będzie użyty w dalszej wojnie z bolszewikami, że zostanie wyekwipowany i przy sprzyjających okolicznościach zostanie odesłany do Wrangla. Prosili jednak o pomoc w formie ataku, co ułatwi im przejście”.