Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

05 Sie

Pierwszy powojenny Marsz. Rozmowa z Przemysławem Jerzym Witekiem

Rozmowa z Przemysławem Jerzym Witekiem – członkiem Kapituły Odznaki „Uczestnikowi Marszu Szlakiem Kadrówki”, współorganizatorem 1. (XVI) Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej w 1981 r, redaktorem naczelnym „Oleandrów” Pisma Okręgu Świętokrzyskiego Związku Piłsudczyków.

i kk 1

Jest Pan jednym z tych, którzy uczestniczyli w 1981 rojku w organizacji pierwszego powojennego Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej. Skąd narodził się pomysł reaktywacji Marszu?

Odpowiadając na to pytanie trzeba przypomnieć, że grono legionistów Józefa Piłsudskiego w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nie należało do tych, które czerpało radość z upamiętnienia ich czynów. Prześladowania, skazywanie na zapomnienie, a w najlepszym przypadku obojętność to było to, na co mogli liczyć. Oczywiście pamięć o Czynie 6 Sierpnia była obecna także wśród młodszego pokolenia. Powstanie NSZZ „Solidarność” stanowiło przełom w przywracaniu tradycyjnych obchodów świąt, które czczone były w okresie II RP. Właśnie środowisko świętokrzyskiej „Solidarności” było inicjatorem reaktywacji Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej.  Z pomysłem tym zwróciliśmy się do naszej odpowiedniczki w Małopolsce i Wojciecha Ziembińskiego z Warszawy. Ten ostatni swoimi kanałami w środowisku niepodległościowym i solidarnościowym rozpropagował ideę Marszu.

Jak wyglądały działania organizacyjne zmierzające do urzeczywistnienia Marszu?

Ponieważ organizatorem miała być głównie „Solidarność” i ona dawał całą otoczkę temu wydarzeniu, to musieliśmy znaleźć sposób na formalne przeprowadzenie Marszu. Odwołaliśmy się do zapisów statutu „Solidarności”, który jako jeden z celów działania wymieniał działalność turystyczno-krajoznawczą i czynną rekreację. Formalnie dawało to podstawę do uzyskania odpowiednich zezwoleń i wsparcia ze strony władz.  Powołaliśmy także Społeczny Komitet Organizacyjny Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej. Propagowaliśmy to wydarzenie głownie poprzez struktury i kanały informacyjne „Solidarności. Na początku lipca 1981 r. rozesłane zostały pierwsze informacje o założeniach Marszu i warunkach uczestnictwa..  Chętni mogli zgłaszać się do Zarządów Regionów NSZZ „Solidarność” w Kielcach i Krakowie. Swoje zrobiła także informacja w Radiu Wolna Europa. Na falach tej rozgłośni ukazywały się w czerwcu i lipcu audycje wspomnieniowe poświęcone m.in. wydarzeniom z 1914 roku, a po każdej z nich przekazywany był komunikat o organizowanym Marszu.
 

 

i kk 1

6 sierpnia 1981 - wymarsz z Krakowa. Pierwszy szereg, od lewej: Wojciech Ziembiński, Józef Teliga (komendant marszu),
Piotr Maria Boroń, Włodzimierz Steckiewicz. Drugi szereg: P.J. Witek, J. Żebrowski. 3 szereg: W. Pęgiel.

Zorganizowanie trwającego tydzień Marszu, w okresie gdy duża część artykułów żywnościowych była na kartki nie było proste. Jak rozwiązaliście sprawy logistyczne?

Każdy z uczestników wnosił opłatę za udział w „kadrówce”, a ponadto wsparcia finansowego udzielił Zarząd Regionu „Solidarności” w Krakowie. Zapewnialiśmy pewne minimum, które uczestnikom obecnych marszów wydawać się mogą warunkami spartańskimi. Pamiętajmy, że warunki trzydzieści lat temu były zdecydowanie odmienne od obecnych. Nikt wtedy nie znał pojęcia „firma cateringowa” czy toalety typu TOI TOI. Zapewniliśmy transport, ubezpieczenie i materiały informacyjne. Jeśli chodzi o wyżywienie to każdy mógł liczyć na napoje i chleb. Reszta zależała od własnych możliwości i oczywiście szczodrości tych, z którymi mieliśmy kontakt w trakcie Marszu. Wiele spraw związanych z wyżywieniem spadło na kierownictwo Marszu, które dokładało wszelkich starań, aby nikt nie padł z głodu na trasie.
 

i kk2

Kielce: żołnierze Legionów Polskich w miejscu, gdzie później stanął odbudowany Pomnik Czynu Legionowego
(drugi od lewej płk Józef Herzog)

Jak wyglądała trasa Marszu? Czy schemat pierwszego tego rodzaju wydarzenia po 1945 r. znalazł odbicie w kolejnych latach?

Trasa zbliżona była do tej obecnej. Tak jak to ma miejsce dziś, zaczęliśmy od mszy św. w wawelskiej katedrze w dniu 5 sierpnia o godz. 17.00. Następnie udaliśmy się pod Pomnik Grunwaldzki, przechodzą obok kościoła OO. Dominikanów. Tu mieliśmy okazję zetknąć się z ojcem Adamem Studzińskim, naszym kapelanem marszowym.  Następnego dnia zebraliśmy się przy Domu-Pomniku Józefa Piłsudskiego na Oleandrach i stąd pieszo ruszyliśmy do Michałowic. Po zakończeniu uroczystości przy historycznym obelisku autokary przewiozły nas do Goszyc, gdzie w 1914 roku, w dworku  zamieszkałym przez Zofię Zawiszankę,  pojawiła się siódemka ułanów „Beliny”.
Noclegi były pod namiotami i w stodołach w różnych miejscowościach, ale historyczny kształt trasy został zachowany. Drobne modyfikacje w kolejnych latach wiązały się co najwyżej z możliwościami organizacji noclegów.

i kk4

Kielce, 12 sierpnia - warta honorowa przed makietą Pomnika Czynu Legionowego: P.J. Witek i J. Żebrowski

Jest Pan jednym z członków Kapituły Odznaki „UMSK”, który wchodzi w jej skład nieprzerwanie od 1981 r. Jak doszło do ustanowienia Odznaki?

Pierwotnie miała ona upamiętniać 67. rocznice Czynu Zbrojnego 6 Sierpnia, jednak szybko uznaliśmy, że jest to okazja do uhonorowania z jednej strony tych, którzy brali udział w marszu, a z drugiej weteranów walk o Niepodległość, którzy byli blisko z nim  związani. Odznakę ustanowiliśmy w Podzamczu Chęcińskim 11 sierpnia 1981 r. i stanowi ona do dziś dnia wyróżnik, tych , którzy spełnili wymagania stawiane w regulaminie Odznaki czyli przynajmniej trzykrotnie pokonali całą trasę Marszu.  Jedynie uczestnikom pierwszych dwóch po wojnie Marszów odznaka przysługiwała po jednokrotnym pokonaniu trasy z Krakowa do Kielc.

Dziękuję za rozmowę.

 

4-16

 

i kk5

12 sierpnia - uroczystości na Cmentarzu Legionowym w Kielcach.

 

i kk6

Msza święta w kieleckiej Bazylice Katedralnej

Zdjęcia: "Oleandry" nr 4, sierpień 2002

Ostatnio zmieniany czwartek, 19 kwiecień 2012 18:18
Redakcja

Napisałeś/aś artykuł? Znasz nieopublikowaną dotąd anegdotę, cytat, ciekawostkę? Znalazłeś/aś w sieci wartościowy materiał lub stronę? Posiadasz archiwalne zdjęcia bądź pamiątki? Napisz do nas, pomóż w budowie portalu.

Strona: jpilsudski.org

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version