Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

17 Lis

Śladami I Brygady Legionów Polskich przez Beskidy, Podtatrze i Pieniny

book sladami I brygady legionowDługie jesienne i zimowe wieczory sprzyjają planowaniu wypoczynku w kolejnych miesiącach. Niezależnie od tego czy planujemy wypoczywać zimą, czy latem, to wielu z nas rozważa wyjazd na południe Polski, w górskie okolice. Zimowe szaleństwa narciarskie i długie letnie eskapady górskie można połączyć bez uszczerbku z poznawaniem miejsc związanych z najnowszą historią Polski. Jeżeli wypoczywający są miłośnikami Józefa Piłsudskiego i Legionów Polskich, to trudno sobie wyobrazić, by przy planowaniu wypoczynku nie skorzystali z przewodnika Bartłomieja Grzegorza Sali pt. „Śladami I Brygady Legionów Polskich przez Beskidy, Podtatrze i Pieniny”, wydanego przez Dom Wydawniczy Księży Młyn.

Jako miłośnik gór i zarazem czynu legionowego miałem okazję odwiedzić znaczną część miejscowości przedstawionych w recenzowanym wydawnictwie. Robiłem to na przestrzeni wielu lat, samodzielnie odkrywając ślady najnowszej historii Polski, ze szczególnym zwróceniem uwagi na cmentarze i kwatery legionowe. Biorąc pod uwagę, że część tych wypraw odbywała się w czasach, gdy internetu nie było, bądź był znacznie mniej popularny niż obecnie, mogę uznać, że było w tym coś, co porównać można, z zachowaniem proporcji, do odkryć geograficznych. Korzystałem najczęściej z wydanej w Kielcach w 1990 r. broszurce „Śladami pamiątek pierwszych bojów Legionów Polskich 1914–1915”. Porównując oba te wydawnictwa widać różnicę nie tylko w postępie w poligrafii, ale przed wszystkim w zakresie wiedzy o wydarzeniach sprzed ponad stu laty.

W książce zaprezentowano 75 miejscowości, leżących na szlaku walk I Brygady Legionów Polskich. Oczywiście nie w każdej z nich toczone były walki. Wręcz przeciwnie, zdecydowana większość z nich stanowiła dla żołnierzy Józefa Piłsudskiego okazję do krótszego bądź dłuższego wypoczynku. Poczynając od jednonocnego pobytu w Maniowych czy Kadczy, a kończąc na miejscu dłuższego wypoczynku, czyli Kętach. Spośród miejsc związanych z zaciętymi walkami na pierwsze miejsce wysuwa się Łowczówek, jako miejsce jednej z najkrwawszych bitew legionowych. Nie brakuje oczywiście Limanowej i innych terenów potyczek i walk.

Konstrukcja książki oparta jest o chronologię marszu i bojów I Brygady. Każda z miejscowości opisana jest pod względem położenia i demografii. Autor przybliża historię od czasu powstania danego miejsca, ze szczególnym uwzględnieniem czasu i charakteru pobytu legionistów. Uzupełnieniem są fragmenty wspomnień Józefa Piłsudskiego i legionowych kronikarzy, które przybliżają przeżycia związane z pobytem w danym miejscu. Bartłomiej Sala opisuje też okres międzywojenny, a spora część tekstu dotyczy zachowanych do dziś zabytków i ciekawych miejsc w danej miejscowości. Taka konstrukcja pozwala zarówno na prześledzenia trasy przemarszu I Brygady, jak i na zapoznanie się z atrakcjami, jakie czekają nas w każdej miejscowości, a nie są związane z okresem Wielkiej Wojny. Oczywiście, nie wszędzie znajdziemy zabytki klasy „0”, a w Zamieściu nie natrafimy na nie wcale.

Uzupełnieniem książki jest rozdział poświęcone Legionowym Karpatom, stanowiący niejako wstęp poświęcony walkom z tym rejonie oraz drugi traktujący i samych Legionach Polskich. Rzadko spotykaną rzeczą w przewodnikach jest indeks nazwisk, ale akurat w tym przypadku ma on swoje uzasadnienie. Atutem wydawnictwa są również zdjęcia, ukazujące zarówno pomniki czy tablice pamiątkowe, ale także atrakcje turystyczne, na które warto zwrócić uwagę. Jedynym minusem jest fakt, że nie są one kolorowe. Można, a nawet trzeba, sobie to zrekompensować osobistym ich odwiedzeniem i sfotografowaniem. Poszerzenie wiadomości jest możliwe dzięki zamieszczeniu w książce literatury pomocnej w jej pisaniu.

Będąc osobiście w dużej części opisywanych miejsc musze podzielić się refleksją, że przewodnik jest znakomitym, ale tylko punktem wyjścia. Warto samodzielnie odkrywać uroki opisywanych miejsc, zarówno pod względem zabytków, jak i pamiątek po Legionach Polskich. Dla mnie przykładem takiego odkrycia w Szczawnicy (ma swoje miejsce w przewodniku) był lokalny cmentarz. Oprócz kilku mogił żołnierzy Legionów zmarłych oczywiście już po odzyskaniu niepodległości, trafiłem też na tablicę pamiątkową umieszczoną na nekropolii, na której umieszczono nazwiska tych, którzy ze Szczawnicy wraz z Legionami wyruszyli na drogę ku wolnej Rzeczpospolitej. To ten element, o którym szczególnie lokalna społeczność powinna pamiętać i tę pamięć kultywować. Bo o ile mieszkając na drugim krańcu Polski można wybrać się na trasę prowadzącą przez miejscowości ukazane w książce, to nikt nie zastąpi potomków tych, którzy w pamięci lokalnej powinni pozostać na zawsze.

Recenzowana pozycja jest ciekawym przykładem połączenia ukazania atrakcji turystycznych z tematyką walk o niepodległość. Myślę, że całkiem udanym przedsięwzięciem byłoby kontynuowanie tematu w odniesieniu do terenu województwa świętokrzyskiego, które obfituje w miejsca związane z walkami Legionów Polskich. Tym bardziej, że pobyt legionistów w tym rejonie poprzedza wydarzenia opisane w książce Bartłomieja Sali, a zarazem jest ich kontynuacją.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść: 9/10

Język, styl, kompozycja tekstu: 9/10

Forma wydawnicza: 9/10

 

Informacje o publikacji

Tytuł: Śladami I Brygady Legionów Polskich przez Beskidy, Podtatrze i Pieniny

Autor: Bartłomiej Grzegorz Sala

Wydawnictwo: Dom Wydawniczy „Księzy Młyn”

Rok wydania: 2018

Ilość stron: 432

Format: 165x235 mm

Okładka: miękka

ISBN: 978-83-7729-432-1

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version