Józef Piłsudski i II Rzeczpospolita

Switch to desktop

04 Mar

Bolesław Wieniawa-Długoszowski o Józefie Piłsudskim

Wieniawa o JPJeżeli zapytać osoby znające nieco życiorys Józefa Piłsudskiego o jego najbliższych współpracowników i podkomendnych, to beż wątpienia w ścisłej czołówce, jeśli nie na pierwszym miejscu, znalazłby się Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Jego biograf Jacek Majchrowski nazwał go ulubieńcem Cezara i pierwszym ułanem II Rzeczypospolitej. Słynny dwuwiersz, oprócz odwołania do Cezara, nazywał go też bożyszczem Polek. Był bohaterem niezliczonych anegdot i autorem tekstów wydanych pod tytułem „Wymarsz i inne wspomnienia”. Trudno się zatem dziwić, że jest przedmiotem badań historyków i zarazem bodaj najczęściej opisywaną postacią z kręgu wojskowych i polityków II Rzeczypospolitej (nie licząc oczywiście Marszałka).

Wydawałoby się, że niewiele nowego można już wydobyć z tej postaci. Jednak znany wydawca pozycji związanych z Józefem Piłsudskim – Jarosław Lewandowski, postanowił wydać limitowaną (nie po raz pierwszy) książkę poświęconą wspomnieniom Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego o Komendancie. Na wydawnictwo składają się dwa wywiady, które ukazały się w początku lat trzydziestych na łamach „Wiarusa” i „Legionu” oraz tekst poświęcony Wieniawie, a udostępniony wydawcy przez Grupę Polityczną Sanacja.

Pierwszy z wywiadów, to tekst zawierający zarówno osobiste wspomnienia Długoszowskiego (m.in. okoliczności poznania ówczesnego Komendanta Związków Strzeleckich), jak i próba przekazania pewnej wizji działalności Komendanta. Ma on charakter zdecydowanie bardziej poważny i wywierać miał wpływ na postawę czytelników pisma, skierowanego głównie do podoficerów Wojska Polskiego. Niewątpliwie miał on za zadanie budowę wizerunku Marszałka, jako osoby posiadającej dar patrzenia w przyszłość, ale zarazem zdecydowanie dokładniej analizującego stan bieżącej sytuacji niż jego podwładni, a także przeciwnicy polityczni.

Drugi z tekstów, to wywiad o dużo luźniejszym charakterze. Decydował być może o tym fakt, że udzielony został pismu skierowanemu przede wszystkim do weteranów walk legionowych, wśród których zdecydowanie dominowali admiratorzy Komendanta. Oni byli przekonani o jego wielkości i celem Wieniawy było lekkie odbrązowienie postaci ówczesnego Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. Opowieści o grze w szachy, kładzeniu pasjansa, pójściu z odsieczą Matce Boskiej Ostrobramskiej i wielkiej słabości do osób pochodzących z Wileńszczyzny czyta się z przyjemnością, uzupełniając swą wiedzę o życiu Józefa Piłsudskiego.

Ostatni fragment książki, to wielki akt oskarżenia. Punktem wyjścia jest śmierć Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego. Bezimienny oskarżyciel jednoznacznie wskazuje na winnego tej śmierci. Jest nim Władysław Sikorski, który miał wiele powodów, by nie przepadać za adiutantem Naczelnego Wodza. Niewyparzony język Długoszowskiego powodował wybuchy śmiechu w I Brygadzie, ale na pewno nie cieszył szefa Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego (tę funkcję sprawował W. Sikorski). Okres międzywojenny też nie sprzyjał zbliżeniu między panami. Czas odwetu nadszedł we wrześniu 1939 r., kiedy to Sikorski utrącił prezydenturę Wieniawy. Zdaniem autora mściwość premiera doprowadziła do śmierci utalentowanego poety, zdolnego wojskowego i skutecznego dyplomaty.

Biorąc pod uwagę fakt, że książka ukazała się w skromnym nakładzie stu egzemplarzy i zawiera nieznane (bądź bardzo mało znane) teksty, to uznać można, że stanowi ona przysłowiowy „biały kruk”. Tym, którym poszczęści się i zdobędą jeden z egzemplarzy śmiało można zazdrościć. Znając popularność postaci Józefa Piłsudskiego i Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego wśród osób, które interesują się nasza historią najnowszą nie wątpię, że liczba zawiedzionych, czytaj: nie mających szans na zdobycie swojego egzemplarza, będzie bardzo duża.

Dziękuję koledze Jarosławowi Lewandowskiemu za przesłanie egzemplarza recenzyjnego.

Dariusz Nowiński

Ocena recenzenta

Temat i treść: 10/10

Język, styl, kompozycja tekstu: 10/10

Forma wydawnicza: 10/10

Informacje o publikacji

Tytuł: Bolesław Wieniawa-Długoszowski o Józefie Piłsudskim

Wydawca: Jarosław Lewandowski

Rok wydania: 2020

Ilość stron: 68

Format: 160x235 mm

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Ostatnio zmieniany czwartek, 04 marzec 2021 19:52

Copyright © 2006-2015 ISSN 1899-8348

Top Desktop version