Korespondencja Józefa Piłsudskiego do Kazimierza Sosnkowskiego. Życie wojska w Kijowie

12 maj

Józef Piłsudski pisze list do gen. Kazimierza Sosnkowskiego

„Kochany Szefie!

Wróciłem teraz od Szeptyckiego z Polesia, gdzie nieco ciężej, ale jednak poszło to samo, to znaczy wyrzucenie bolszewików za Dniepr; wzięto do 2 tysięcy jeńców, trochę armat, kilka lokomotyw i trochę wagonów, już jednak działają tam aparaty lotnicze, które obrzucały bombami Rzeczycę po jej wzięciu. Już i tutaj tak (jak) tam najlepiej się bronią i kryją odwrót zawsze pociągi pancerne, na których zbiera się najlepsze siły. Zbiera się teraz przez Krzemieńczug i Jekatierinosław sława bolszewickiej armii, konna armia Budionnego, która jakoby zwyciężyła Denikina. Zbiera się bardzo powoli, bo im pociągi źle pracują, ale powoli jednak przechodzi na prawy brzeg Dniepru i już ma 2 dywizje i pół to znaczy 5 dywizji jazdy. Będzie więc ładna i może rozstrzygająca gra. Tymczasem atakują oni co dzień przedmieścia Kijowskie, bój był dość zażarty i 6 pułk stracił niemało przy odpieraniu tych ataków. W kontrataku zajęto Browary, stację następną, gdzie wzięto 8 lokomotyw i kilkaset wagonów oraz koło 1000 jeńców. Tam też główna bieda z pociągami pancernymi, które noszą szumne miano „Trockij” i „Liebknecht”.

(…)

15 rano jadę do Żmerynki do Iwaszkiewicza do 6 armii. 16 będę w Winnicy, gdzie się będę widział z Petlurą i sprawdzę w jakim stanie jest rząd ukraiński, czy zdatny do pracy, czy jeszcze nie, i stamtąd wprost jadę do Równego, gdzie przesiadam się na pociąg normalnotorowy, tak by na 18-go trafić do Warszawy.”

Pierwsze wrażenia z pobytu w Kijowie zapisuje Władysław Broniewski:

„Już od kilku dni w Kijowie. Zajęliśmy go bez strzału – bolszewicy sami uciekli. Później zajmowanie składów, „odkuwanie się”, wreszcie kwatery. Dziś odchodzę do sztabu brygady – wystarałem się jednak, że do kadry nie pojadę. Zadowolony nawet jestem, że odchodzę z baonu, bo przy obecnych stosunkach nie mógłbym tu wytrzymać.

W Kijowie łatwo o znajomości, dziewczynki nadzwyczaj przystępne: Pożałujsta, wozmitie mienia pod ruku. Na randkę jednak nie mogłem się stawić, ponieważ wysłano mnie na rekwizycję bydła. Co za męka! Dziś w nocy dopiero wróciłem. Mieszkanie ładne – zupełnie podobnie jak rok temu w Wilnie. W ogóle podobne nastroje.”