13 lipiec
Odbyło się trzecie posiedzenie Rad Obrony Państwa, w trakcie którego premier Grabski zdał sprawozdanie ze swego wyjazdu do Spa. Naczelnik Państwa nie akceptując ustaleń premiera Grabskiego zgłosił gotowość ustąpienia ze stanowiska.
W nocy Naczelny Wódz wysłał rozkaz do gen. Szeptyckiego nakazując oddanie Wilna Litwinom.
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 13 lipca:
„Na północny wschód od Wilna oddziały nasze, pod silnym naporem przeciwnika, cofnęły się na południe od rzeki Wilii. Nieprzyjaciel zajął Michaliszki.
Silna grupa nieprzyjaciela zajęła po zaciętych walkach Mołodeczno, a następnie kontynuując swój atak wzdłuż linii kolejowych Mołodeczno-Wilno i Mołodeczno-Lida w pierwszym kierunku doszła do Smorgoni, w drugim do Listopadów. Obecnie na tej linii trwają zacięte walki. Nadzwyczajne bohaterstwo w odpieraniu tych zajadłych ataków bolszewickich wykazały zwłaszcza oddziały dywizji Litewsko-Białoruskiej.
Na wschód od linii Kojdanów-Słuck odwrót nasz odbywa się planowo.
Na Polesiu na północ od toru kolejowego w rejonie Babinicz, Michedowicz były tylne straże naszych kolumn odwrotowych kilkakrotnie atakowane przez piechotę i kawalerię nieprzyjacielską. Ataki te odparto.
Pociąg pancerny „Piłsudczyk”, patrolując linię kolejową Łuniniec-Sarny, rozpędził oddział bolszewicki na wysokości mostu kolejowego na Słuczy. Załoga pociągu wzięła znaczną zdobycz wojenną w postaci materiału taborowego, kuchni polowych, pontonów i prowiantu.
Na odcinku Styru spokój.
Dnia 12 bm. po bohaterskiej obronie załoga nasza opuściła Dubno, wycofując się na zachód i południe. Nieprzyjaciel obsadził tę miejscowość znacznymi siłami i wysyła patrole w kierunku zachodnim.
Zaciekłe ataki bolszewickie na Krzemieniec zostały odparte przez oddziały 18 dyw. piech.
Na wsch. od Podwołczysk i na północ od Satanowa odparto energiczne ataki nieprzyjaciela, przy czym oddziały nasze zdobyły 8 karabinów maszynowych, 1000 karabinów ręcznych i wzięły jeńców.
Oddziały armii ukraińskiej pomyślnie odpierają ataki bolszewickie na Kamieniec Podolski i stację kolejową Balin”.
Marian Kukiel regularnie opisuje działania swojej brygady:
„Ciężka walka o przedmoście. Od północy zarządzam atak na Wołczkowce, gdzie niebezpiecznie zagnieżdżeni bolszewicy: 100 piechoty, 60 jazdy, 3 karabiny maszynowe. Wszystko zagrożone z tyłu, uciekło. Na przedmościu szarżowała kawaleria, ale nasi dotrzymali, wytłukli ją z karabinów maszynowych, zjawił się samochód pancerny z działkiem, ale odpędzony ogniem baterii ciężkiej.
Nieprzyjaciel przesuwa się ku północy, zagrażając naszemu lewemu skrzydłu i prawemu XIII Dywizji XXIV Br. Atak na folwark Urla odparty.
Przygniata wieść o nowym przełamaniu naszego frontu i prawdopodobnym odwrocie. W tym nastroju droga do Kamionki. W drodze medytacje i umacniająca się decyzja koncentracji masy na skrzydle północnym, uderzenia na nieprzyjaciela pod Białozorką”.
Wilhelm Wilczyński o obronie na rzece Styr:
„Odcinek swój obsadzam dwoma plutonami, trzeci pluton trzymam w rezerwie. W ciągu całego dnia wysyłam patrole w przód, które przeprawiając się przez rzekę Styr, patrolują przeciwległy brzeg. Nieprzyjaciela jednak nigdzie nie napotykają. Równocześnie wysyłam patrole na przedpole, którym nakazuję palić kopy siana”.
Władysław Broniewski o bolszewickiej propagandzie:
„Złe i dobre wieści z kraju. Bolszewicy złamali front na północy – wciąż ta kawaleria. Tak, że sytuacja jest poważną. Armie nasze, wyczerpane nierówną walką, cofają się. Sowdepia wytężyła wszystkie swoje siły przeciw Polsce, hordy Wielkorusów, półdzikich Baszkirów, Chińczyków walą na nas pod hasłem „Śmierć Polsce”. Kilka lat temu brzmiało to: „Śmierć buntowniczej Polsce” – dzisiaj dosłownie przeczytałem w jednym z bolszewickich świstków: „Śmierć pańskiej Polsce”! Treść ani trochę się nie zmieniła. Jest to walka dwóch nacji – walka ognia z wodą – walka idei narodowości z zaborczością – wszystko jedno czy pod hasłem „zjednoczenia słowiańszczyzny” czy „zjednoczenia proletariatu”. (…)
W kraju? – popłoch, zapał, tchórzostwo, ofiarność. Całość robi jednak efekt dość zadowalający. Haller tworzy armię rezerwową, do której zgłosiło się już ponad trzysta tysięcy ochotników. Mobilizują się przeróżne bractwa szewskie i tym podobne. Mobilizują się banderie, kancelarie idą na front – jednym słowem: pospolite ruszenie. Władzę objął Komitet (powinno być – Rada) Obrony Państwa, złożony z kilku ministrów z Komendantem na czele. We wszystkim czuć silną rękę”.
Kazimierz Sokołowski o echach konferencji w Spa:
„Zawierucha coraz bardziej szerzy się nad Polską. Na froncie, wojska nasze pomyślnie walcząc na Ukrainie, cofają się na północy. Mińsk oddany, Mołodeczno zdaje się utracone, Święciany zajęli bolszewicy, nawiązawszy prawdopodobnie kontakt z Litwą. Mimo to byłoby wszystko nie najgorzej, gdyby nie sytuacja polityczna stwierdzająca nieudolność, tchórzostwo i niemal nieobliczalność naszych „dyplomatów” z Bożej łaski. Przecież doszło do tego, że Władysław Grabski, po porozumieniu z Patkiem i innymi, podpisał (w czyim imieniu?!…) uznanie Litwy wraz z Wilnem (!) i parę innych upokarzających wprost warunków Lloyda George’a w zamian za pomoc tak w kierunku pokoju, jak i wojny o ile bolszewicy na decyzję tegoż machera angielskiego się nie zgodzą! Co za podłość, krótkowzroczność, niemal – zdrada! Dziś, gdy żołnierz się cofa, lecz jutro może pójść naprzód, gdy kraj się zbudził i chce walczyć – Grabski za cenę problematycznych zupełnie pocisków i armat angielskich zrzeka się Wilna, Mińszczyzny i Bóg wie czego jeszcze… Żołnierz, któremu dowódca kazał bronić do upadłego Wilna, ciśnie broń, bo się dowie, że nie warto bić się o miasto – litewskie”.
