17 sierpień
Rozpoczął się ogólny odwrót wojsk bolszewickich spod Warszawy. Rozbito resztki grupy mozyrskiej. Zajęto m.in. Międzyrzec, Białą Podlaską, Łuków, Siedlce i Pułtusk.
W Mińsku Litewski doszło do pierwszych rozmów polskiej delegacji pokojowej.
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 17 sierpnia:
„Front północny: Czołowe oddziały jazdy nieprzyjacielskiej, przeznaczone przez dowództwo sowieckie do sforsowania Wisły, napotkały na zdecydowany opór załogi Włocławka, która wszystkie ataki odparła. Widząc bezskuteczność swoich wysiłków, nieprzyjaciel zbombardował miasto. Szereg budynków, w tej licznie katedra i pałac biskupi, mocno ucierpiały.
Korzystając ze słabej obsady Pomorza, czołowe oddziały bolszewickie dotarły również do Lidzbarku i Działdowa, natrafiając wszędzie na żywy współudział ze strony ludności niemieckiej.
Kontrakcja, prowadzona z rejonu Modlina przez generała Sikorskiego, napotyka na zaciekły opór przeciwnika. Stwierdzono, że masy piechoty bolszewickiej zmuszone są do walki przez komunistów, stosujących system bezwzględnego terroru. Niemniej jednak akcja nasza rozwija się pomyślnie. Dziś zdobyto Serock. Zdobycz ostatnich dni sięga cyfry 2000 jeńców, kilkudziesięciu karabinów maszynowych oraz dużej liczby taboru.
Na pozycjach obronnych stolicy ataki nieprzyjacielskie w dalszym ciągu pozostały bez skutku. W walkach z dnia 16 bm. oddziały dywizji litewsko-białoruskiej rozbiły pod Radzyminem pułki 185 i 186 piechoty sowieckiej, biorąc 7 karabinów maszynowych, trzy jaszcze z amunicją i jeńców. Oddziały 10. Dywizji zdobyły 4 działa, 8 karabinów maszynowych i znaczną ilość jeńców.
W związku z ofensywą naszych armii środkowego frontu prawe skrzydło przyczółku warszawskiego przeszło w dniu dzisiejszym do akcji zaczepnej. Czołowy atak przy użyciu czołgów doprowadził koło południa do zajęcia miejscowości Dembe Wielkie. Oddziały nasze posuwają się dalej na Mińsk Mazowiecki.
Front środkowy: Na całym froncie od Wisły do Bugu oddziały nasze z nadzwyczajny m impetem i brawurą posuwają się naprzód, pędząc przed sobą nieprzyjaciela, uciekającego w zupełnym nieładzie i popłochu. Dywizja generała Konarzewskiego, której czołowe oddziały docierają do Mińska Mazowieckiego, rozbiła całkowicie 171. Brygadę sowiecką oraz część 8. Dywizji sowieckiej, zdobywając podług dotychczasowych danych: 7 dział, kilkadziesiąt karabinów maszynowych, znaczne zapasy amunicji i paręset wozów. Wzięto około 1000 jeńców.
Dzielne oddziały pomorskie i podhalańskie dziś w południe opanowały Łuków. Nieprzyjaciel szybko wycofuje się w kierunku na Siedlce i Ciechomin, pozostawiając w naszych rękach bogate trofea.
Lotnicy nasi wszędzie stwierdzili przyśpieszony odwrotowy ruch drogowy taborów nieprzyjacielskich.
Na południowym odcinku wojska generała Śmigłego-Rydza zadały zupełną klęskę 58. Dywizji nieprzyjacielskiej. Dzięki szybkiemu dotarciu naszych wojsk do linii Bugu i mocnemu obsadzeniu Włodawy i Hańska, dywizja ta została pozbawiona drogi odwrotu. Uchodząc w panicznym popłochu, oddziały bolszewickie wpadały na poszczególne oddziały 3. Dywizji Legionów, natrafiając wszędzie, nie wyłączając oddziałów taborowych, na zdecydowany opór. Po dłuższych walkach nieprzyjaciela zupełnie rozgromiono. Zdobycz wynosi: 26 karabinów maszynowych, przeszło 700 jeńców (w tej liczbie dowódca brygady i wielu oficerów), kancelaria brygady i pułku, wiele wozów, koni i amunicji. Wśród kilkuset trupów, pozostałych na pobojowisku, odnaleziono zwłoki dowódcy drugiej brygady oraz komisarza dywizji. Zupełnemu rozbiciu uległa również brygada bolszewicka, walcząca w okręgu Puchaczowa i Cycowa.
Front południowy z uznaniem podkreśla intensywną i owocną pracę ostatnich dni eskadr 3. dywizjonu lotniczego tak bojowych, jak i wywiadowczych, pod kierownictwem majora Faunt le Roy. Dnia 16 bm. eskadry te wykonały 49 nader skutecznych lotów bojowych, powstrzymując wydatnie posuwanie się nieprzyjaciela”.
Józef Piłsudski o dniu spędzonym w samochodzie:
„Dzień 17-go sierpnia nie przyniósł mi żadnego wyjaśnienia tych zagadek. Szukałem go teraz na prawym skrzydle. Spędziłem znowu dzień cały w samochodzie, szukając śladów tajemnicy i choć pozoru zasadzek. Dobrze po południu zastałem w Łukowie dowódcę 21-ej dywizji wraz z jego sztabem, festynującego wesoło po tak wspaniałym marszu. Gdy dowódcy brygad i niektórych pułków mnie otoczyli przy stole, wszyscy w jeden głos twierdzili, że właściwie nieprzyjaciela nie ma i z zapałem mi opowiadali, jak cała ludność spieszy im z pomocą. Tak więc, gdy jakaś grupka nieznaczna nieprzyjaciela chce stawiać opór, to nieledwie baby z cepami i chłopi z widłami spieszą sekundować naszym góralom, gdy ci boso w tyralierze idą do ataku. Straż przednia górskiej dywizji zatrzymała się na pół drogi pomiędzy Łukowem a Siedlcami. Kazałem zaraz prowadzić dalej atak na Siedlce, licząc, że może w tym centralnym punkcie znajdę jakieś rozwiązanie tajemnicy mozyrskiej grupy. Dalej ze wschodu wiedziałem, że 1-sza legionowa, wyprzedzając wszystkich, strażami przednimi osiągnęła już Białą i Międzyrzec, jeszcze dalej zatrzymana w biegu 3-cia legionowa rozbiła 58-mą sowiecką dywizję i szła, prąc ją przed sobą, ku Włodawie i Brześciowi. Gdym pod wieczór wracał ku zachodowi po pięknej szosie od Łukowa w stronę Garwolina i minąłem okolice Żelechowa, gdzie spotkałem tyły 16-cj dywizji, idącej na Kałuszyn, wydawało mi się, że jestem gdzieś we śnie, w świecie zaczarowanej bajki. Nie rozumiałem właściwie, gdzie jest sen, a gdzie prawda. Czy śniłem wtedy, gdy jakaś zmora dusiła mnie jeszcze tak niedawno swą nieprzepartą siłą ustawicznego ruchu, zbliżającego potworne łapy do śmiertelnego ścisku gardła, czy śnię teraz, gdy pięć dywizji swobodnie i bez oporu przebiega śmiało te same przestrzenie, które jeszcze tak niedawno w śmiertelnej trwodze odwrotu oddawały nieprzyjacielowi? Pomimo, iż sen mógł być radosny, nie mógł się wydawać wtedy realnym. Miesiąc cały sugestii, sugestii przemocy, nie chciał mijać. Sen radości nie mógł być realnym! Pod tymi wrażeniami przyjechałem wieczorem do Garwolina. Pamiętam, jak dziś, tę chwilę, gdy pijąc herbatę obok przygotowanego do snu łóżka, zerwałem się na równe nogi, gdym wreszcie usłyszał odgłos życia, odgłos realności, głuchy grzmot armat, dolatujący gdzieś z północy. Więc nieprzyjaciel jest! Więc nie jest on jakąś ułudą! Wstyd mój za lęk i strach, który miałem ongiś przed potworną zmorą, co zaczęła mi się wydawać jakąś dziką tylko fantasmagorią, nie był nieracjonalnym i bez powodów! Nieprzyjaciel był i świadczyła o nim muzyka boju na północy. Jeszcze ułożywszy się do snu, raz po raz głowę z poduszki unosiłem, by sprawdzić swoje wrażenie. Głuchy odgłos armat miarowo, zwolna wstrząsał powietrze, mówiąc mi o boju, prowadzonym bez nerwów, spokojnie, ze spokojnie odbijanym taktem. Gdzieś koło Kołbieli, czy trochę dalej, biła się w nocy moja 14-ta dywizja. Obliczyłem sobie szybko, że nawet, jeśli bój nie będzie miał chwilowego powodzenia i może 14-ta dywizja się cofnie, odciąży jednak swym bojem zagrożoną Warszawę, a ja nazajutrz zdążę podciągnąć do miejsca boju 2-gą legionową z Dęblina i sąsiednią 16-tą dywizję od wschodu”.
Kornel Krzeczunowicz o walkach pod Zadwórzem:
„od ludności cywilnej (płk Rómmel od dowódcy 5. Dywizji Piechoty) dowiadujemy się o katastrofie lwowskiego batalionu ochotników w Zadwórzu 17 sierpnia. Front nad Bugiem (6. Dywizja Piechoty i 13. Dywizja Piechoty powyżej Buska) znajdował się od świtu w odwrocie na Lwów. Batalion ochotniczy kpt. Zajączkowskiego (notariusza w cywilu) został skierowany na Zadwórze. Zastał je zajęte przez nieprzyjaciela (który wcześniej wyrżnął załogę Nowosiółek, I/54 pułk piechoty), skierował się więc na południe i na torze kolejowym na zachód od stacji utworzył mocny ośrodek oporu. Bronił się dzielnie przez wiele godzin, póki starczyło amunicji. Gdy jej zabrakło, był wydany na pewną śmierć, bo młodzież nie umiała walczyć na białą broń przeciw jeździe. Nikt się nie poddał. Bój ten otrzymał zaszczytne miano Termopil Lwowskich”.
Stanisław Batowski-Kaczor „Bój pod Zadwórzem”
Stanisław Jan Rostworowski w liście do żony:
„Po napisaniu wczorajszego listu zostałem wezwany do generała, bym jechał pchnąć bitwę o Nasielsk, która trwa od kilku dni, była bardzo ciężka, ale rezultatów nie dawała. Podróż była urozmaicona, bo auto się zepsuło. Wyratował mnie Carton de Wiart, a potem Henio Woroniecki i wreszcie dotarłem do kwater dowództwa pułków, które było już na wylocie. Okazało się, że «bolszo» się cofa, a właściwie ucieka. Popędziliśmy na gwałt do Nasielska, ścigając kolumny piechoty, tak, że dojechałem jeden z pierwszych. Trudno opisać radość powitania. Częstują biedacy czym mogą żołnierzy, kwiaty rzucają, staruszki błogosławią. Wojsko tak długo milczące znów śpiewa w marszu wesoło. Choć mogiłek dużo tam wyrosło, ale zwycięska bitwa stoczona. Nasi lotnicy jeszcze nie bardzo wierzyli w zwycięstwo, bo kropili z karabinów maszynowych… Za to, w czasie walk ślicznie pracowali”.
Vincent Edgar D’Abernon z Poznania:
„Zuchwały cios przeszedł wszelkie oczekiwania, obecnie armia bolszewicka stoi przed możliwością zupełnego pogromu. Nasz atak flankowy z południowego wschodu tak zaskoczył wroga, iż ten nie był po prostu w stanie stawić poważniejszego oporu. Wojska Piłsudskiego znajdują się obecnie na linii Kobiel–Radzyń–Włodawa. Na zachód od Warszawy wojska polskie odniosły również znaczne zwycięstwo, pomimo, że uważano je za zupełnie zdemoralizowane. Spodziewamy się ponadto, że Poznańskie będzie mogło posłać niezadługo na pola bitew większe oddziały wyszkolonego wojska”.