6 wrzesień
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 6 września:
„Oddziały nasze w dalszym ciągu odpierają skutecznie ataki wojsk litewskich. Wywiadowcza kompania wojsk litewskich w sile 2 oficerów, 200 szeregowców i 6 karabinów maszynowych, która zapuściła się na nasze tyły, została w pełnym składzie wzięta do niewoli.
Na wschód od Hajnówki jedna z dywizji legionowych zdobyła znów 5 dział i wzięła około 150 jeńców. Wzdłuż Bugu obustronny ogień artylerii oraz wzmocniona działalność patroli wywiadowczych.
Wczorajsza akcja doprowadziła do zdobycia Hrubieszowa, zaciekle bronionego przez nieprzyjaciela. Również w rejonie Tyszowiec wojska nasze wysunęły się nieco naprzód, zajmując szereg miejscowości na przedpolu.
W Małopolsce nieprzyjaciel, zasilony świeżymi uzupełnieniami, w ciągu dnia 5 bm. parokrotnie szturmował nasze pozycje, dążąc uporczywie do zepchnięcia nas z linii Bugu i Gniłej Lipy. Wywiązały się ostre walki pod Parchaczem, Buskiem, Krasnem, Śniatynem i Knihiniczami. Oddziały nasze, przechodząc do ciągłych kontrataków, zadały nieprzyjacielowi dotkliwe straty.
Na południowym skrzydle sytuacja bez zmiany”.
Tadeusz Kutrzeba o pierwszej idei Naczelnego Wodza do przyszłej bitwy:
„Naczelny Wódz, zatrzymawszy 4. i 2. Armię przed granicą Prus Wschodnich, nie wyrzekł się dalszych operacji, nie uważał zwycięstwa za całkowite. Uznał on, że bezpośrednie kontynuowanie pościgu na wschód jest wykluczone, bo równałoby się zupełnemu oderwaniu armii od wszelkiego dowozu, lecz postanowił po pewnym odpoczynku wojska bój dokończyć aż do całkowitego zwycięstwa, czyli do rozgromienia przeciwnika i wywalczenia pokoju. W ogólnym chaosie, który po stronie nieprzyjacielskiej powstał w następstwie kilkusetkilometrowego odwrotu z nad Wisły, nie można było dostrzec innych zamiarów, jak szybkiej reorganizacji sił. To też pierwszym i najważniejszym zadaniem dowództwa polskiego było również zorganizowanie swego nowego frontu, skierowanego na wschód. Rozciągnięta od Brześcia do Grajewa 2. Armia stanowić miała tę zasłonę, za którą ściągnie 4. Armia.
Plan bitwy nad Niemnem w ogólnych rysach powstał w koncepcji Naczelnego Wodza jeszcze w trakcie bitwy warszawskiej, gdy w związku z rozwinięciem akcji oskrzydlającej z nad Wieprza trzeba było powziąć decyzję co do przegrupowania tych sił, jakie zostały wyklinowane i straciły przed sobą przeciwnika. Plan zasadniczy przyszłej bitwy nad Niemnem oraz późniejszego opanowania terenu między Niemnem a Dźwiną był robiony równocześnie. Dlatego skierowana została l. Dywizja litewsko-białoruska jeszcze dnia 19 sierpnia do Bielska Podlaskiego, a 41. pp tzw. suwalski, który swego czasu również powstał ze związku organizacyjnego tej dywizji z ochotników ziemi suwalskiej, do Grajewa. Było to wojsko kresowe, pochodzeniem swym i uczuciem mocno związane z obszarami, na których i o które miała rozegrać się walka. Szczególnie 41. suwalski pp był z góry przeznaczony do objęcia Suwalszczyzny, częściowo opanowanej przez Litwinów, którzy przekroczyli tu dawną linię demarkacyjną, zachowując się zaczepnie i współdziałając z wojskiem sowieckim. Naczelny Wódz dążył do odrzucenia Litwinów poza tę linię i przywrócenia przez to status quo ante oraz odebrania Litwinom ochoty do mieszania się do dalszych wydarzeń. Dlatego rzucił na objęcie Suwalszczyzny 4. Brygadę jazdy, zasiloną przez 41. suwalski pułk piechoty.
Dnia 27 sierpnia wychodzi rozkaz do przegrupowania frontu, do przejścia 4. Armii marszami pieszymi i transportami kolejowymi do rejonu Brześcia i ściągnięcia 2. Armii ku północy do rejonu Białegostoku. Armie pozostają w swym dotychczasowym składzie, zdolne do sprawnego użycia. Naczelny Wódz unika pomieszania jednostek obu armii przez wprowadzenie dywizji 4. Armii najkrótszą drogą na rozciągły front 2. Armii, mimo, że takie przegrupowanie byłoby szybsze i powodowało krótsze ruchy wojska. W ten sposób ułatwia Naczelny Wódz uregulowanie tyłów nowego frontu, opartego na nieskonsolidowanej jeszcze sieci kolejowej, gdyż 4. Armia była jednolicie uzbrojona w karabiny niemieckie, co zmniejszało trudności zaopatrywania. Termin dalszych operacji zależał bowiem przede wszystkim od urządzenia tyłów armii, które po skończeniu bitwy warszawskiej stały się nienaturalnie ułożonymi do dalszych działań, nie łączyły bowiem nowego frontu z główną podstawą, Warszawą. Z tego wyciąga Naczelny Wódz wniosek, że mamy czas na przegrupowanie 4. Armii, gdyż aż do czasu urządzenia etapów i tak do dalszych działań przystąpić nie można.
O swych zamiarach na przyszłość Naczelny Wódz armiom nic nie mówi. Wojsko nie jest jeszcze uszykowane odpowiednio do ostatecznych ugrupowań, uzupełnienie materialne długo jeszcze nie jest ukończone. Nie należy przypuszczać, aby przed 2 tygodniami można rozpocząć nowe, decydujące działania. Dlatego Naczelny Wódz milczy, lecz niemniej pracuje nad ukształtowaniem tej myśli przewodniej, która – według jego woli – ma się stać czynem – zwycięstwem”.
Kornel Krzeczunowicz o wyparciu nieprzyjaciela za Bug:
„Od rana 6 września 7 Brygada prowadzi natarcie w ogólnym kierunku na Bug. 8 pułk idzie z 2 szwadronem w straży przedniej przez Modryń. O godz. 13. 2 szwadron przeszedł Modryń i ostrzeliwuje się z konnymi patrolami na wzgórzu 221. Nieprzyjaciel meldowany w Anusinie, Rulikówce i Szychowicach. W tej ostatniej wsi jest przeprawa przez rzeczkę Bukowa. Jest w niej silna obsada jazdy i artyleria na wzgórzu za wsią. Rzucam 4 szwadron przez Anusin na Szychowice, a 5 przez Rulikówkę na północ od Szychowic.
Starczewski maszeruje szybkim kłusem; na pierwsze strzały nieprzyjaciela rozwija się w galopie i rzuca się do szarży. W ciągu kilku minut zdobywa Szychowice. W tej chwili przybyła własna bateria zajmuje stanowiska koło mnie na wzgórzu przed wsią i kilkoma celnymi granatami zmusza nieprzyjacielską artylerię do odwrotu. Przeprawa jest mocno w naszym ręku, tylko ja się martwię, że muszę jako wódz patrzyć na to ze wzgórza, zamiast walczyć z moim szwadronem!
Ciężkie zadanie miał tu Bochenek. Szarżą w ławie zdobył folwark Rulikówka, ale pod lasem wpada w silny ogień piechoty nieprzyjaciela. Jego własny koń jest ranny. Bochenek ukrywa swój szwadron za wzgórzem, a kontakt z wrogiem utrzymuje pluton Józefa Sapiehy. Po krótkiej obserwacji okazuje się, że ten gęsty ogień jest tylko przykryciem odwrotu nieprzyjaciela za Bug. Wieczorem dochodzimy bez oporu nieprzyjaciela do wyznaczonego nam celu, wsi Cichobórz. Tu kwaterujemy na nocleg”.
Wilhelm Wilczyński o nudnym nocnym wypadzie:
„Wspólnie z II batalionem 5 Pułku Piechoty Legionów mamy wykonać wypad na miasteczko Nowy Dwór. Stosownie do rozkazu dowódca baonu zarządza o godz. 0.15 na drodze w kierunku miejscowości Sidra zbiórkę baonu i maszeruje w porządku: 10, 12 kompania, pół baterii artylerii 1 Pułku Artylerii Polowej, kompania 9 i 11. Tabory pozostają na miejscu. O godz. 1.30 przybywamy całym baonem do miasteczka Sidra po czy, po półgodzinnym odpoczynku, to jest o godz. 2.00, maszerujemy w kierunku wsi Siderka. Kompania 11 otrzymuje rozkaz maszerowania przez miejscowość Podsutki i Sieńkowce do Nowego Dworu. Pod wsią Siderka szpica konna 10 kompanii napotyka placówkę nieprzyjacielską, którą następnie spędza. Po krótkiej walce i bez strat z naszej strony, wieś Siderka zostaje zajęta, po czym w pościgu za nieprzyjacielem baon maszeruje w kierunku miejscowości Kudrówka. Tu bolszewicy stawiają silny opór, lecz mimo to wycofują się w kierunku Nowego Dworu. Po zajęciu miejscowości Kudrówka maszerujemy do szosy i następnie szosą do Nowego Dworu, gdzie już zastajemy II batalion 5 Pułku Piechoty Legionów, który otrzymał rozkaz okrężnym marszem obejść Nowy Dwór i uderzyć na to miasteczko od strony południowo-wschodniej.
Tymczasem kompania 11 na swej osi marszu natrafiła na silny oddział kawalerii bolszewickiej w miejscowości Podsutki, który następnie bez strat ze swej strony zmusiła do opuszczenia tej miejscowości. Łączność z 11 kompania została nawiązana plutonem wywiadowczym baonu we wsi Sieńkowce.
Po zajęciu Nowego Dworu kompania 10 i 12 ubezpieczają wschodnią część miasteczka, resztę ubezpiecza II batalion II Pułku Piechoty Legionów.
W całym tym wypadzie udział naszej 9 kompanii ograniczał się jedynie do samego marszu, dlatego wypad dla nas samych stał się nudnym i mało przyjemnym. O godzinie 1 rozpoczynamy powrotny marsz na swe dawne kwatery, które osiągamy o godzinie 15.30. Resztę czasu wypoczywamy i odsypiamy niedospane godziny minionej nocy.
Z akcji tej przyprowadzono kilkuset jeńców wziętych przeważnie przez II batalion 5 Pułku Piechoty Legionów. Nasz batalion (III z 5 Pułku Piechoty Legionów) wziął ich około stu oraz kilka koni.
O godzinie 23 baon wzmacnia ubezpieczenia swojego postoju. Powodem tego jest zaatakowanie przez nieprzyjaciela naszego I batalionu w miejscowości Sidra”.