13 październik
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 13 października:
„Oddziały nasze, przełamując opór dwóch dywizji sowieckich, opanowały dnia 12 bm. Mołodeczno.
W strefie neutralnej, przed frontem 3. Armii, bandy przebranych żołnierzy litewskich grabią i terroryzują w dalszym ciągu ludność polską.
Na południowym odcinku jazda nasza, po głębokim wypadzie, rozpoczętym w dniu 7 bm. wróciła obecnie z Korostenia. Po zdemolowaniu tamże urządzeń stacyjnych i zniszczeniu mostów, oddziały nasze rozbiły 17. brygadę rezerwową oraz 7. dywizję sowiecką, przeprowadzając z sobą przeszło 2000 jeńców, 12 dział oraz 40 karabinów maszynowych. Dwa zdobyte pociągi i 4 czołgi, z powodu niemożności wywiezienia, wysadzono w powietrze”.
Kazimierz Świtalski o stanowisku Komendanta w sprawie Wilna (zapis z 12 października):
„Panafieu i radca angielski zrobili dziś wspólny demarché u Komendanta. Lojalność i roztropność zniewala Francję i Anglię do domagania się, by do Litwy Wilno należało. Wynikałoby z tego, że Wilno zostało przyobiecane przez Francję i Anglię Litwinom. Demarché jest wystosowane nie do rządu, a do Komendanta, i apeluje do niego i do narodu polskiego, by uczynił ofiarę ze swych uczuć.
Komendant: przez półtora roku Wileńszczyzna należała do Polski i przez ten czas ani Ententa, ani Polska niczego nie zrobiły, aby Wileńszczyźnie wytłumaczyć, że ona nie ma nic wspólnego z Polską. Wskutek tego zaciągnięte zostały przez Polskę długi wdzięczności i zobowiązania wobec Wileńszczyzny. Państwo, rząd, naród są czymś bezosobowym i wymagania honoru mogą ich mniej krępować. Komendant jednak wydał odezwę, obiecującą tej ziemi wolność samookreślenia się. Nie dotrzymać tej obietnicy narażałoby na szwank honor Komendanta. Jedynym wyjście obecnie byłoby powiedzenie prawdy, tzn., że Ententa i Polska oszukiwała ludność Wileńszczyzny. Jeżeli apelują do Komendanta osobiście, to jego uczucia są po stronie Żeligowskiego. Nie może inaczej postąpić, bo gdyby stanął na innym stanowisku, nie mógłby pokazać się w Wilnie bez uczucia wstydu. Wobec litewsko-białoruskiej dywizji, która broniła Warszawy, Polska ma swoje zobowiązania. Posłowie angielski i francuski chcieli, by zbuntowaną dywizję traktować jako dezerterów. Komendant odpowiedział, że to jest niemożliwe wobec tego, że oddziały polskie stoją 30 km od Wilna, bezpośrednio stykając się z dywizją litewsko-białoruską. Wojskowym rozstrzygnięciem jest tylko marsz 4 dywizji, które by rozbroiły zbuntowaną dywizję.
W sprawie Wileńszczyzny są dwa rozstrzygnięcia: – albo federacja – a to jest program zwalczany i przez Polaków, i przez Litwinów, albo wcielenie do Polski.
Wilno w rękach litewskich niemożliwe do utrzymania. Litwini mogliby tam rządzić tylko terrorem. Wtedy Polska nie będzie się mogła patrzeć na to spokojnie. Jeżeli rząd litewski nie będzie rządził terrorem, wtedy po prostu utopić go we Wilii za dwa dni czy tygodnie.
Długo mówił Komendant o tym, by się by się liczyło z jego drażliwością na punkcie honoru. Był w cięższej sytuacji niż ta rozmowa, był w więzieniu, pod grozą śmierci, i nie rezygnował z wymagań honoru. Nie może i teraz rezygnować z niego i dlatego zakończy, że chętnie ich zobaczy w Wilnie.
Komendant przypuszcza, że akcja Anglii i Francji w sprawie Wilna wynika z zawodu tych państw, które są niezadowolone w tej chwili z zawarcia przez nas pokoju z Rosją. Jest to polityka kapryśna”.
Kornel Krzeczunowicz o radosnej informacji dla ułanów:
„(…) marsz 13 października na wypoczynek do Korca staje się marszem podróżnym. Jest ciepły, słoneczny dzień jesienny. Maszerujemy powoli, tak aby bez wysiłku zajść przed nocą na «stare kwatery» w Gwozdowie, przedmieściu Korca, znanym nam od sierpnia 1919 r. Naprzeciw nam wyjeżdża stary Maramarosz (trzy lata służbą, a sześć lub siedem lat wiekiem starszy ode mnie) i melduje przygotowaniach, jakie przedsięwziął dla zapewnienia nam najlepszego wypoczynku. Słońce chyli się ku płomiennemu, zwiastującemu odmianę, zachodowi.
Czas ogłosić ułanom wielką zmianę, jaka zaszła. Rozwijam pułk na ogromnym łanie przed wjazdem do Korca, frontem do zachodzącego słońca. Donośnym głosem dziękuję ułanom za ich krwawą i wierną służbę, za wyrąbanie szablami granic odrodzonej Ojczyzny. Kończę okrzykiem: «Niech żyje Polska!» entuzjastycznie powtórzonym przez pięćset gardzieli. Oglądam się na mój sztab. Maramarosz milczy. Zauważam, że łzy mu ciurkiem płyną z oczu. To mi dopiero naprowadza na myśl, jak wielką chwilę wszyscy przeżywamy, i drugą myśl uboczną, że żonaty i dzieciaty starszy pan przestaje być twardym żołnierzem (takie same łzy wzruszenia i radości widziałem pięć miesięcy później w oczach płk. Brzezowskiego, gdy odbierał defiladę z okazji naszego pierwszego święta pułkowego 19 marca 1921 r., na polach między kamionką i Batiatyczami – pułk w pełnym stanie wojennym, ale już doprowadzony do wzorowego porządku). Trzeba wracać do dnia powszedniego. Komenderuję: «Szwadronami od prawego stępem na kwatery odmaszerować!». Po czym zsiadam z konia, aby raz jeszcze dokonać tradycyjnego przesiodłania i dać szwadronom przykład, aby nie spieszyły się”.
Meldunek bojowy Dowództwa 3. Eskadry Lotniczej Wywiadowczej:
„Meldunek Bojowy
Pilot- ppor. Zacharewicz
Obserwator – ppor. Sieczkowski
Typ aparatu – Breugeut 10,15
Czas wzlotu – 11.30 – 14.45
Warunki – lekka mgła
Miejsce wzlotu – Baranowicze
[Zadanie:] Obserwacja, bombardowanie i atakowanie.
Droga nakazana i przeleciana: Baranowicze – Khojdanów – Mińsk – st. Koładiszcze – Dukora – Dudziecze – Samochwałowicze i z powrotem.
Na drodze Baranowicze – Kojdanów zauważono około 250 naszych, rozrzuconych na tej drodze, fur w stronę Kojdanowa. W Kojdanowie około 150 naszych fur i 500 bagnetów. Naszą linię zauważono wzdłuż zachodniego brzegu rzeki Usy, mosty na tej rzece są spalone. Nieprzyjacielską linię zauważono o półtora km na wschód, wzdłuż rzeki Usy. Godzina 12.25.
Na drodze Kojdanów – Hryczyn zauważono 5 nieprzyjacielskich fur i około 15 bagnetów w stronę Kojdanowa.
Na drodze Hryczyn – Mińsk intensywny ruch nieprzyjaciela. Około 2000 bagnetów i 400 fur w stronę Hryczyna.
Na drodze Nowy Dwór – Mińsk około 250 fur i 150 bagnetów w stronę Nowego Dworu.
Na drodze Mińsk – Stare Sioło około 1000 fur i 300 bagnetów w stronę Nowego Sioła.
Na drodze Mińsk – Czuczany około 150 fur w stronę m. Czuczany.
Na drodze Mińsk – st. Kołodiszcze około 500 fur w stronę Mińska.
Na drodze Dukoca – Polany (?) – Dudzicze zauważono około 500 konnych ok. 5 km od drogi żelazne w stronę polany.
W Włoszycach Wielkich, Siennicach, Koładyczach, Klimowiczach, Szczytomierzach, Maczuliczach, Paszkiwiczach, Skoraniczach silne nieprzyjacielskie rozlokowania taborów około 1000 fur.
W Mińsku około 200 fur i 500 bagnetów.
W Dukorze około 150 fur. W Dukorze na rzece Świsłoczy mosty zerwane. W 12 km od Mińska w kier. zach. i płd.-zach. Nieprzyjaciel przygotował linię okopów. W Komityczach rzucono jedną bombę i dało się zauważyć duży ogień, kłęby dymu i słyszeć silny wybuch. W Waleniewiczach [?] rzucono dwie bomby w rozlokowania z dobrym wynikiem.
Z samolotu kilkakrotnie atakowano nieprzyjacielskie rozlokowania, w których zauważono silny popłoch. Ogółem wyrzucono 37,5 kg wybuchowego materiału i wystrzelono 1000 naboi.
Ogólne wrażenia: Nieprzyjaciel szykuje się do ataku na Kojdanów, po zajęciu takowego ma zamiar umocnić swe stanowiska dla obrony Mińska.
obserwator: Sieczkowski ppor. M.p.
pilot: Zacharewicz ppor. M.p.”