Podpisanie preliminariów pokojowych w Rydze

12 październik

Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 12 października:

„Na północnym skrzydle oddziały nasze dotarły do Nowoświęcian, natrafiając wszędzie na nader życzliwą postawę ludności.

Na zachód od Mińska dnia 11 bm. toczyły się zacięte walki pod Kojdanowem. Nieprzyjaciel, jak widać z przejętych rozkazów, skoncentrował w tym rejonie trzy dywizje.

Kojdanów parokrotnie przechodził z rąk do rąk, w ostatecznym jednak rezultacie dywizje nieprzyjacielskie zostały kompletnie rozgromione.

Oddziały poznańskie, których dzielnemu zachowaniu się powyższy sukces przypisać należy, wzięły z górą 700 jeńców oraz ogromną zdobycz.

Tegoż dnia zajęliśmy Słuck.

Poza tym sytuacja nie zmieniona”.

Z historii wojennej 11. pułku ułanów:

„W dniu 12 października pułk pomaszerował z powrotem na Czechy i Nową Sieniawkę. Po nawiązaniu styczności z nieprzyjacielem pułk odrzucił go w szarżach aż do Czydynowce, po czym obsadził odcinek od Lityatki do Nowej Sieniawki. Na linii tej przeciwnik rozwinął silne natarcie piechoty z artylerią, dążąc jednocześnie kawalerią do wykonania manewru na lewe skrzydło polskie. Dowódca pułku, mjr Jabłoński, widząc to postanowił przesunąć 1. i 4. szwadrony na zagrożone miejsce; podczas tego właśnie, będąc czołowo bardzo silnie związanym, pułk poniósł poważne straty w 10 rannych. Sam dowódca pułku został również ciężko ranny, przy czym z trudem wywiózł go na taczance plut. Kozłowski. Pułk w zastępstwie objął rtm. Stachlewski. Na skutek rozkazu dowódcy brygady pułk opuścił Nową Sieniawkę i Czechy, po czym zostawiając placówkę w Szczerbonach przeszedł do wsi Bułaj”.

Kornel Krzeczunowicz o walkach 8 p. uł.:

„Rankiem 12 października 8 pułk z jednym działem zostaje wysłany naprzód, aby odebrać odległą o 40 km Nemelankę z rąk meldowanego nieprzyjaciela. 2 szwadron idzie jako prawa straż boczna przez Hulankę–Siemiakówkę–Mokłaki–Kulesze. W rej wsi spotyka czołowy pluton szwadronu (ppor. Kajetan Czarkowski) większy oddział jazdy nieprzyjacielskiej i bez wahania natychmiast szarżuje i rozprasza go. Por. Mokrzecki zdąża w tym czasie wysłać inny pluton na obejście wsi, czym odcina nieprzyjacielowi drogę odwrotu. Zdobycz nasz wynosi trzynastu jeńców i dwadzieścia jeden koni oraz szczegółowy meldunek o większych siłach nieprzyjacielskich w Emilczynie. Dalszy marsz odbywamy bez kontaktu z nieprzyjacielem. Nemelanka okazuje się wolna od nieprzyjaciela. Nocleg pułku w Katerynówce. W ciągu popołudnia lądował blisko nas lotnik własny z rozkazem dla dowódcy Korpusu, zawiadamiającym o podpisaniu rozejmu”.

Jan Dąbski o podpisaniu traktatu preliminarnego:

„Wśród ciężkiej, prawie nieprzerwanej pracy nadszedł dzień podpisania preliminarnego Traktatu pokoju i Urnowy o rozejmie. Posiedzenie plenarne Konferencji Pokojowej, dziewiąte z rzędu (licząc w tern i posiedzenia w Mińsku), odbyło się dnia 12 października 1920 r. o godz. 5.50 po południu. Przewodniczący na tern posiedzeniu Joffe oświadczył, że prace komisyjne zostały zakończone i obie Delegacje opracowały ostateczny tekst Umowy o preliminariach pokojowych i rozejmie.

Następnie odczytano pełny tekst Traktatów w trzech językach. Joffe odczytał tekst rosyjski, Dąbski tekst polski, członek ros.-ukr. Delegacji Manuilski — tekst ukraiński.

Następnie obaj Przewodniczący Delegacji wygłosili końcowe przemówienia”.