Bolszewicy cofają się na wschód. Na horyzoncie pojawia się Tuchaczewski

29 kwietnia

Wojska bolszewickie wycofywały się na wschód. Zajęto m.in. Czarnobyl nad Prypecią, gdzie zdobyto cztery statki flotylli rzecznej. Istotna zmiana zaszła w dowództwie Armii czwerownej. Dowódcą Frontu Zachodniego został Michaił Tuchaczewski.

 

Z listu Józefa Piłsudskiego do gen. Kazimierza Sosnkowskiego:

„Pierwsze zadanie prawie ukończone i ukończone na pół pomyślnie. Na pół dlatego, że pod względem taktycznym sprawa poszła doskonale, pod względem strategicznym bardzo i bardzo na pół. Cele wyznaczone z góry wraz z metodą porażenia nadzwyczajną szybkością operacji udały się znakomicie. Główne punkty – Malin, Korosteń, Żytomierz, Berdyczów i Koziatyń zostały osiągnięte w czasie oznaczonym, to znaczy na drugi dzień operacji – jedno wcześniej, drugie trochę później, ale to nic w Zsadzie nie stanowi. Rozbicie i rozproszenie nieprzyjaciela w postaci ¾ 12 armii zostało też osiągnięte. 58, 44, 7 i jazda prawie nie istnieją, tak samo Siczowi Strzelcy, którzy we wszystkich trzech brygadach (bardzo licznych i dobrze wyekwipowanych zresztą) w części w boju, w większości bez boju poddały się w całości i zostały rozbrojone, tak że jako tako wyszły dotąd 47-a i 45-a, których tylko w części zaczepiła katastrofa. Kijów jest prawie odsłonięty. Ale natychmiastowe zawinięcie albo wykorzystanie natychmiastowe zwycięstwa zawiodło i to dla kilku przyczyn.

Główna to łączność.”

 

Utrudzona kawaleria miała czas na wypoczynek. Kornel Krzeczunowicz notuje:

„Przez pełne cztery dni korzystaliśmy z dobrze zasłużonego odpoczynku w tej arkadii. Tylko służby miały pełne ręce pracy: kucie koni, leczenie odparzeń, naprawa wozów, uzupełnienie zapasów przez zakup furażu w odległych wsiach, aby nie nakładać zbyt wielkiego ciężaru na gościną Sestrynówkę. To wszystko wymagało wielkiego wysiłku organizacyjnego. 29 kwietnia delegacje pułków udały się do Koziatyna, aby wziąć udział w uroczystym pogrzebie naszych poległych, wśród nich naszego drogiego Andrzeja Gużkowskiego. Ogólne straty nie były wielkie jak na ogromny sukces naszego zagonu: dwóch oficerów i siedmiu ułanów poległo, trzech oficerów i trzydziestu ułanów było rannych.”

 

Nie był to tylko czas wypoczynku. Mieczysław Lepecki opisuje dzień 29 kwietnia:

„Tymczasem wcześniej od nas pomaszerował 6 Pułk Legionów, który już 29 kwietnia rano ruszył szosą w kierunku Kijowa, a w kilka godzin później natknął się na bolszewików pod miejscowością Koczerowo. Wywiązała się walka, podczas której rozbity nieprzyjaciel wycofał się na wschód. Jednocześnie wyruszyła 3 Brygada Kawalerii z przydzielonym I batalionem 5 Pułku Legionów, w kierunku na Fastów.”

 

Wydarzenia ostatnich dni tak komentował jeden z polityków obozu narodowo-demokratycznego Juliusz Zdanowski:

„Z drugiej strony Piłsudski argumentuje: bolszewicy gromadzą na nas ofensywę. Musimy im inicjatywę wziąć z ręki. Musimy atakować. Musimy zbić tę przygotowaną na nas armię, bo raz, że ona wciąż rosną może, a po wtóre, że nie jesteśmy w stanie trwać lata w nieruchomości. Skoro musimy zatem iść naprzód, pozostaje chwytanie się brzytwy, choćby Petlury. Lepszy taki sojusznik jak żaden. (…) W każdym razie przedsięwzięcie zajmowania setek tysięcy kilometrów kwadratowych bez możności ich obsadzenia jest nieco dziwną awanturą, a pomoc Petlury nie daje najmniejszej gwarancji, że Ukraińcami da się obsadzić jakiś odcinek frontu, i nie jest możliwe, robiąc z nim układ, pozostawić go poza frontem na wyznaczonych mu terytoriach. Dalej, robienie z nim układów i opuszczenie go w pół drogi lub, jak sobie niektórzy wyobrażają, przehandlowanie go w targach pokojowych, byłoby rzeczą absolutnie niegodną i grzebiącą autorytet moralny naszego nowego państwa.”

278px М.Н. ТухачевскийMichaił Tuchaczewski