Korespondencja Jóżefa Piłsudskiego. Wojsko rusza na Kijów

6 maj

Józef Piłsudski wysyła telegram do Semena Petlury o następującej treści:

„W chwili, gdy wojska polskie ramię w ramię z chrobrymi oddziałami ukraińskimi, w imię starego hasła polskiego: «za naszą i waszą wolność», wojują ze wspólnym wrogiem, miło mi, dziękując za szczere słowa, z jakimi Pan zwróciłeś się do mnie, z okazji zwycięstwa, powitać Pana w granicach Pańskiej ojczyzny, której w imieniu moim i narodu polskiego życzę jak największego powodzenia, w przekonaniu, że porozumienie pomiędzy Republikami Ukraińską i Polską, wzmocnione wspólnymi pomyślnymi walkami, przyniesie sławę i trwały dobrobyt obu narodom.”

Z listu Józefa Piłsudskiego do Kazimierza Sosnkowskiego:

„(…)

Istotne położenie jest takie: Te bestie zamiast bronić Kijowa uciekają stamtąd; również uciekają i cofają się z południa, ścigają się ku Czerkasom i Kremieńczugowi. Powstania przeciw nim są wszędzie na całej Ukrainie. Zajęcie Kijowa jest to nawet nie potrzeba militarna, ale hasło i symbol polityczny. Ale rozumiecie, iść z naszym grabiącym wojskiem przez te sympatyzujące z nami powstania jest absurdem politycznym i wojskowym, którego nie chcę się dopuścić. Zatrzymuje więc po wzięciu Kijowa front i chcę dopełnić politycznego symbolu przez Odessę. Zrobić to chcę przez Ukraińców samych, dodając im jaką taką pomoc naszą. Militarną zaś porażkę musi mi dopełnić Szeptycki na Polesiu, który jutro rano zaczyna atak na Rzeczycę. Chcę zrobić to wszystko przed Spa i dopiero wtedy można zaproponować układy. (…)

Odpisuję na Wasze kwestie. (…)

5) Ach te poznańskie pułki. Wyobraźcie sobie rozgrabili w Berdyczowie naszą zdobycz wojenną – automobilowe gumy, buty, zepsuli przy tym i naniszczyli mnóstwo cennego materiału warsztatowego i lekarstw. Doprawdy z tymi draniami wojować nie można; już donoszą mi, że ten pas, którym idą, gotów jest robić powstanie przeciw nam. Najładniejsze jest to, że tę grabież na dworcu zaczął oficer.

6) Przygotujcie mi dekrety do podpisania na majorów Radziwiłła nieboszczyka i Borkowskiego dowódcę 9 p. ułanów.”

Kawaleria rusza w kierunku Kijowa. Kornel Krzeczunowicz tak wspomina dzień 6 maja:

„(…) wznawiamy ruch ofensywny. Wiadomo już, że Kijów nie będzie broniony, więc możemy oderwać się od skrzydła 3 Armii i ścigać nieprzyjaciela. Była to ostatnia sposobność do zwarcia się z nim, gdyż cofał się szybko i coraz dalej. Rokitno zastaliśmy wolne. Meldują pociąg pancerny między Rokitnem a Olszanicą. Doganiamy go w Olszanicy i po wysadzeniu toru na wschód od stacji przystępujemy do obustronnego natarcia. Rozwija się ono powoli, bo poza armatami polowymi nie mamy żadnej broni przeciwpancernej. Bolszewikom przychodzi z pomocą drugi pociąg pancerny, który mimo naszego ognia naprawia tor, po czym oba pociągi wycofują się na wschód.”

Wilhelm Wilczyński wraz z 5 pułkiem piechoty Legionów wyrusza po kiludniowym wypoczynku z Fastowa:

„W godzinach popołudniowych otrzymuję z dowództwa baonu rozkaz operacyjny numer 9, nakazujący zbiórkę i wymarsz o godzinie 17. Rozkaz ten jak zwykle podaje również wiadomości o nieprzyjacielu i sytuację własną.

W myśl tego rozkazu, nieprzyjaciel, według niesprawdzonych pogłosek otrzymanych od ludności cywilnej, miał opuścić linię rzeki Irpień i cofnąć się na drugą linię obronną. Dwie kompanie 6 Pułku Piechoty Legionów przeszły dnia 5 bieżącego miesiąca po stoczeniu walki rzekę Irpień i wtargnęły na tyły bolszewickie, zabierając cztery armaty nieprzyjacielskie. Trzy kompanie 6 Pułku Piechoty Legionów i jedna bateria artylerii wyruszyły szosą na Irpień. Reszta 6 Pułku Piechoty Legionów wyrusza w dniu dzisiejszym do miejscowości Gurowszczyzna. (…)

Z powodu opóźnienia zluzowania naszych ubezpieczeń przez 15 Dywizję Piechoty Wielkopolskiej i oczekiwania powrotu żołnierzy z placówek, wymaszerowujemy dopiero o godzinie 18. Maszerując drogą z Fastowa w kierunku północnym na miejscowość Koniewka, przybywamy do miejscowości Czarnogorodka po północy. Drogi bardzo złe i bagniste, wreszcie nadchodzące ciemności nocy, powodują, że tak powolnie maszerujemy, jakkolwiek jesteśmy wypoczęci. Dobrze, że pogoda jeszcze sprzyja i jest ciepło.”