28 czerwiec
Komunikat Sztabu Generalnego za dzień 28 czerwca:
„Na całym odcinku na północ od Bobrujska nieprzyjaciel pod przykryciem silnego ognia artylerii umacnia swoje pozycje i przegrupowuje się do ataku. Na odcinku tym nasze patrole wywiadowcze ścierają się z czołowymi posterunkami nieprzyjaciela.
Na Polesiu, po zaciętych walkach, oddziały nasze, celem skrócenia frontu, wycofały się z Mozyrza i Kalenkowicz.
W rejonie Olewska oddziały nasze prowadzą energiczną akcję na wschód od rzeki Uborci. W rejonie Kiszyna silny oddział bolszewicki został rozbity, przy czym wzięto 4 działa, 8 karabinów maszynowych i znaczną ilość amunicji. W krwawych walkach pod Pergą zginął dowódca 74 bryg. bolszewickiej. Na odcinku tym w ciągu dwóch dni ostatnich nieprzyjaciel poniósł nadzwyczaj ciężkie straty.
W rejonie na zachód od Zwiahla piechota nasza, która po przerwaniu przez kawalerię Budionnego naszego frontu, zmuszona była do wycofania się na Korzec, stoczyła pod tym miastem ciężką bitwę z przeważającymi siłami nieprzyjaciela.
W rejonie Szepietówki, gdzie pojawiły się nowo przybyłe z Kaukazu dywizje jazdy bolszewickiej, toczą się zacięte walki.
Atak nieprzyjacielski, prowadzony wzdłuż toru kolejowego Żmerynka-Bar i popierany przez trzy pociągi pancerne, został odparty przez naszą piechotę z wybitnym współdziałaniem artylerii ciężkiej i lotników.
Na południe od tej linii drobne utarczki”.
Jan Romer wrócił na front:
„28 czerwca o 1 w nocy przyjechałem do Płoskirowa i zaraz dowiedziałem się od gen. Iwaszkiewicza, że grupa Słucz (gen. Berbecki z 3 Dyw. Leg., dyw. jazdy i brygada rezerwy) ze Zwiahla i na południe cofnęła się w rejon Korca-Szepietówki. Natychmiast udałem się do biur sztabu i dowiedziałem się, że i w Lubarze są już bolszewicy, stwierdziłem, że wszystkie siły VI Armii są zupełnie jednostajnie rozrzucone wzdłuż frontu i że armia nie ma żadnych rezerw. Zarządziłem bezzwłocznie przesunięcie jednego pułku środkowej (18. Dywizji) jako rezerwę na lewe skrzydło armii. Dalej zwróciłem się do Naczelnego Dowództwa i do dowództwa frontu z projektem, że musimy odzyskać ufortyfikowaną i z natury mocną linię Słucz-Uborć. Jeżeli jej nie odbierzemy na powrót i nie utrzymamy, to dalszy przebieg wojny, a w szczególności nasz odwrót, staje się nieobliczalny”.
Jan Fudakowski o walkach pod Kilikijowem:
„28 czerwca zetknęliśmy się znowu z Konną Armią pod wsią Kutki, gdzie drugi i trzeci szwadron mocno się skrwawił, a następnie tegoż dnia pod Kilikijowem, gdzie wszystkie szwadrony wchodziły do akcji. Szczegóły tych walk umknęły mi z pamięci, poza tym, że wielokrotnie byliśmy spieszani, a potem szarżowaliśmy w szyku konnym przeważające ławy kozactwa. Oni jednak przeważnie szarży nie przyjmowali, cofali się odsłaniając taczanki, których ogień sprawiał w naszych szeregach straty w rannych ludziach i koniach.
Były to walki odwrotowe. Nasza Dywizja Jazdy opóźniała się posuwanie bolszewików w głąb kraju. Z bitwy pod Kilikijowem pamiętam jedynie krwawe pobojowisko i krótki odpoczynek pod przydrożnym krzyżem w cieniu brzozowego lasku. Dookoła leżało sporo trupów i zabitych koni, co mi jednak nie przeszkadzało przegryzać suchary. Zobojętnienie na widok pobojowiska było całkowite”.
O starciu pod Kilikijowem wspomina też historia wojenna 8 pułku ułanów autorstwa Tadeusza Śmigielskiego:
„Po kilkugodzinnym zmaganiu się, w którym 8-y pułk ułanów bronił pozycji między Trościańcem a Mucharowem, polska piechota wycofała się, odsłaniając północną flankę dywizji. Lukę tę zapełnił 9-y pułk ułanów. Jednocześnie wskutek odwrotu 3-ej i 5-ej brygady jazdy, wycofał się z prawego skrzydła 1-y pułk ułanów, wskutek tego na tyłach 8-go pułku ułanów znalazł się nieprzyjaciel. Pułk więc na rozkaz majora Brzezowskiego przeszedł za rzeczkę Korczyk, broniąc zacięcie do godz. 18 przepraw na tej rzeczce.
Tymczasem Rosjanie zajęli Kilikijów, skąd z wielkim trudem, dzięki szarży 2-go szwadronu podporucznika Starczewskiego, udało się wyprowadzić artylerię. Jednocześnie kozacy okrążali 9-ty pułk ułanów od północy, otaczając oba pułki pierścieniem. Ułani wycofali się, szarżując wielokrotnie poszczególnymi szwadronami na Kryłów, z którego domów zostali ostrzelani. Oficerowie z dowódcą brygady pułkownikiem Plisowski i dowódcą pułku majorem Brzezowskim, na czele, mając koło siebie garstkę najdzielniejszych ułanów, ostatni cofali się w ciągłej walce. Samodzielnie przebił się porucznik Kornel Krzeczunowicz z częścią swego 4-go szwadronu i kapitan Wąsowicz ze swymi ostatnimi zwiadowcami z 4-go dywizjonu artylerii konnej. Na zachód od Kryłowa zatrzymano pościg nieprzyjaciela. Napór wroga złamano przy pomocy batalionu 7-go pułku piechoty Legionów. Straty pułku były duże”.
A tak końcowe fragmenty boju opisuje sam Kornel Krzeczunowicz:
„Natychmiast po odjeździe kpt. Wąsowicza przyszedł sądny dzień na mnie i niedobitki mojego szwadronu. Teraz dopadła nas ława, od której uciekł kapitan, i druga od strony Pieczywód. Byłem wyraźnie spóźniony. W parę minut moja grupka została otoczona. Pozostała nam tylko szybka ucieczka. Galopowałem po lewej mojego wachmistrza szefa, st. wachm. Kędryny, wspaniałego chłopa na ogromnym koniu. Wstrzymywałem mojego Alarma, aby żaden ułan nie został za mną. Koń Kędryny – Radny – był ociężały i nie śpieszył się. Wtem został trafiony pociskiem w nogę, zrolował i przygniótł swojego jeźdźca. Przystanąłem, próbując poderwać Radnego za wodze.
W tej chwili jakiś kozuń widać świadomy mojego stopnia, złapał mojego konia za wodze. Odpaliłem mojego 9 mm Steyera, ale mi się zaciął! Nadludzkim wysiłkiem uniosłem się w strzemionach i zdzieliłem Kozaka pistoletem po głowie, po czym zatopiłem ostrogi w bokach mojego wierzchowca i kilkoma susami dogoniłem swoich. (…) Byliśmy uratowani. Trwało jednak jeszcze godzinę, zanim, jadąc stępem, nie połączyliśmy się z kpt. Wąsowiczem i nieco później z pułkiem już na kwaterach”.
Z listu Stanisława Jana Rostworowskiego do żony:
Miałem dziś drobną satysfakcję, bo opracowałem z własnej inicjatywy obszerniejszą dyrektywę operacyjną, która została przez szefa sztabu i generała zaaprobowana i jutro idzie do Armii. Był to mój pierwszy samodzielny występ w zakresie operacyjnym i zaczynam nabierać pewności siebie w tej dziedzinie, która dotychczas była mi znana tylko teoretycznie. Uczę się tutaj wiele, a prowadząc referat całej akcji bojowej wszystkich armii polskich, mam przegląd całej toczącej się wojny. Jeżeli przyjdzie kiedyś do jej opracowania teoretycznego i historycznego, to przydadzą mi się wyśmienicie obecnie zbierane materiały. Równocześnie prowadzę referat sytuacji nieprzyjacielskiej, więc z tego robi się zupełnie gra jak w szkole wojennej, armii niebieskiej i czerwonej. Attachés angielscy, amerykańscy i francuscy przychodzą codziennie do mnie po informacje, które potem w raportach idą do głównych kwater ich państw”.
Z Komunikatu informacyjnego z Okręgu Generalnego Warszawa:
„Niesubordynacja rannych żołnierzy. Do Białegostoku przyjechał z Wilna dnia 30 V br. transport rannych, liczący około 60 ludzi, złożony w znacznej części z żołnierzy wielkopolskich. Gdy pociąg zatrzymał się na dworcu towarowym i rannym kazano wysiąść w celu udania się do miejscowego szpitala; ci stawili opór, oświadczając, że w Wilnie obiecano im przewiezienie do jednego ze szpitali warszawskich. Dopiero interwencja żandarmerii i wojska położyła kres zaburzeniom i ranni, widząc bezskuteczność oporu, ustąpili”.
Z Komunikatu informacyjnego Okręgu Generalnego Lublin:
„Nastrój wśród żołnierzy. Z baonów zapasowych wyszły w ostatnich czasach marszówki, wobec czego stan liczebny baonów znacznie zmniejszył się. Pozostał materiał kadrowy, wyborowy, składający się z żołnierzy, którzy pozostają na tyłach pod przymusem. Ostatnie ruchy na froncie znacznie wzmogły animusz i chęć wyrwania się na front. Baon zapasowy nowogródzkiego pp zanotował 47 wypadków opuszczenia oddziału w celu udania się na front”.
Z Komunikatu informacyjnego Okręgu Generalnego Poznań:
„Agitacja przeciw naczelnikowi państwa. Według otrzymanych informacji od pewnego czasu daje się zauważyć na terenie OG Poznań nowa, silnie prowadzona, agitacja pewnych sfer politycznych przeciwko naczelnikowi państwa, za podstawę której służą ostatnie niepowodzenia na froncie wschodnim armii gen. Majewskiego. Prowadzona jest ona za pomocą listów z frontu od zaagitowanych żołnierzy z oddziałów wielkopolskich. W listach tych żołnierze piszą o niepotrzebnie poniesionych ciężkich stratach, o zdradzie gen. Majewskiego, który ma być według ich opinii agentem bolszewickim. Listy te czytane w Poznańskim na różnych nieoficjalnych zebraniach, szeroko są komentowane, a nawet odpisywane dla dalszego rozpowszechniania”.