3 lipiec
Rada Obrony Państwa wydała dwie odezwy. Pierwsza skierowana była do obywateli, druga do żołnierzy.
Kazimierz Świtalski zanotował w swym „Diariuszu”:
„Na dzisiejszej konferencji u Komendanta Grabski i Skulski napomykali o tym, że ostatecznym wyjściem z obecnej sytuacji byłoby oddanie w ręce Komendanta utworzenia rządu przy otrzymaniu ze stron y wszystkich stronnictw zgody, że na skład gabinetu, zaproponowany przez Komendanta, zgodzą się, Sejm byłby odroczony, a funkcje jego objęłaby Rada Obrony Państwa”.
Jan Romer o prawdopodobnym odwrocie 6 Armii:
„Bitwa nad Horyniem. W nocy przyszły wiadomości, wedle których 3. Legionowa Dywizja w bitwie pod Korcem 1 lipca została dość mocno poturbowana. Wyłania się wobec tego obawa, że i Równego nie utrzymamy, a wtedy trzeba by liczyć się z odwrotem VI Armii, dziś już wysuniętej o 70 km przed front II Armii.
(…)
Wywiad lotniczy w rejonie Zasław-Sławuta-Szepetówka-Połonne wykrył słabe siły nieprzyjaciela i nie stwierdził akcji.
(…)
Wieczór 3 lipca. 2 bolszewickie pociągi pancerne, a za nimi dalsze 2 wdarły się do stacji Wołkowińce, bo oczywiście artyleria musiała znów strzelać „pośrednio:”, bo szyny albo niebyły zerwane, albo zerwane nie były strzeżone itd.! – zamiast uderzyć na nieprzyjaciela, który wtargnął do dziury”.
Marian Kukiel też nie jest optymistą:
(…) Widomości złe. Nieprzyjaciel nie tylko wziął Szepietówkę, ale tej nocy podsunął się aż pod Równe, rozbijając Berbeckiego. Jednakże kontrofensywa armii III w pełnym toku. Dywizja XVIII dzielnego generała Krajowskiego podjęła również ofensywę przez Starokonstantynów na tyły wroga. Zlikwidowana dywizja sławnego Kotowskiego. Pod tym wrażeniem przechodzimy do Hreczyniec.
(…)
Przed zluzowaniem jeden z baonów 42 pułku piechoty był wyrzucony z Nowokonstantynowa i odbił pozycję kontratakiem, oddając ją nam w porządku. Mamy naprzeciw siebie, od Chmielnika, jakiś Baszkirów”.
Kornel Krzeczunowicz nie miał dobrej opinii o współdziałającej piechocie:
„Najsłabszym punktem naszej linii obronnej na Horuniu był nasz bezpośredni sąsiad od południa – I Brygada Rezerwowa Piechoty w Ostrogu. Jako oddział łącznikowy został wydzielony do niej nasz 1 szwadron (ppor. Ludwik Słotwiński). Gdy Armia Konna nocą z 2 na 3 lipca przekroczyła kilkoma Brodami Horyń, los Ostroga był przesądzony, Słotwiński nie mógł trzydziestoma jeźdźcami zatkać 10-kilometrowej luki między nami a Ostrogiem. Został odcięty nas razem z brygadą rezerwową. Jego młodszy oficer ppor., Antoni Starzeński, zanotował w swoich wspomnieniach, że pozbierał dwie pełne podwody amunicji porzuconej przez piechotę. (…)
O godz. 10 stało się jasne, że front jest przerwany. Ruszyło nieprzyjacielskie natarcie na most kolejowy na naszym, odcinku, a 5 pułk ułanów, odwód dywizji, pędził na południe, ale nic nie mógł zdziałać przeciw trzem dywizjom bolszewickim. W południe mogliśmy na własne oczy obserwować tumany kurzu, wznoszące się wzdłuż wszystkich dróg prowadzących na zachód. To trzy dywizje Budionnego maszerowały Na nasze tyły. O godzinie 13.30 otrzymaliśmy rozkaz niezwłocznego odwrotu przez Nowosiółki do Tajkur. Maszerowaliśmy równolegle do kolumny bolszewickiej. Nie było żadnej walki – nie pozwalała na to odległość – ale był to wyraźny wyścig; kto wcześniej dopadnie miasta i węzła kolejowego Równe. Po raz trzeci został nasz front dogłębnie przerwany”.
Odezwa Rady Obrony Państwa
Obywatele Rzeczypospolitej!
Ojczyzna w potrzebie! Wrogowie, otaczający nas zewsząd, skupili wszystkie siły, aby zniszczyć wywalczoną krwią i trudem żołnierza polskiego niepodległość naszą. Zastępy najeźdźców, ciągnące aż z głębi Azji, usiłują złamać bohaterskie wojska nasze, by runąć na Polskę, stratować nasze niwy, spalić wsie i miasta, i na cmentarzysku polskim rozpocząć swoje straszne panowanie.
Jak jednolity, niewzruszony mur stanąć musimy do oporu. O pierś całego narodu rozbić się ma nawałnica bolszewizmu. Jedność, zgoda i wytężona praca niech skupi nas wszystkich dla wspólnej sprawy.
Żołnierz polski, krwią broczący na froncie, musi mieć to przeświadczenie, iż stoi za nim cały naród, w każdej chwili gotowy przyjść mu z pomocą.
Chwila taka nadeszła.
Wzywamy tedy wszystkich zdolnych do noszenia broni, by dobrowolnie zaciągali się w szeregi armii, stwierdzając, iż za ojczyznę każdy w Polsce z własnej woli gotów złożyć krew i życie.
Niech spieszą wszyscy: i ci, młodsi i siłę czujący w żyłach, co żelazem odpierać będą najazd wroga, i ci, którzy stanąć mogą do pracy w instytucjach wojskowych, by zwolnić z nich i zastąpić tych, co na froncie przydatni być mogą. Niech na wołanie Polski nie zabraknie żadnego z jej wiernych i prawych synów, co wzorem ojców i dziadów pokotem położą wroga u stóp Rzeczypospolitej.
Wszystko dla zwycięstwa! Do broni!
W imieniu Rady Obrony Państwa:
Naczelnik Państwa i naczelny wódz: Józef Piłsudski
