20 wrzesień
Komunika Sztabu Generalnego z dnia 20 września:
„Oddziały nasze, wypierając nieprzyjaciela, zbliżają się do rzeki Zbrucz, witane wszędzie entuzjastycznie przez całą ludność bez różnicy wyznania i narodowości.
Na Wołyniu w pościgu za cofającym się nieprzyjacielem jazda nasze zajęła Równe.
Jeden z pułków armii konnej Budionnego poddał się pod Klewaniem.
Na północ od Prypeci wojska nasze zdobyły po walkach, w których odznaczył się pułk 32 piechoty, Prużanę i stację kolejową Linówkę. Wzięto przeszło 1000 jeńców, 13 karabinów maszynowych i wielką ilość amunicji.
Na odcinku Prużany do Nowego Dworu nieprzyjaciel wykazuje większą aktywność, atakując w rozmaitych miejscach tego frontu. Wszystkie ataki krwawo odparto.
Litwini gromadzą świeże siły na linii rzeki Marychy.
Przybycie nowych dywizji sowieckich armii syberyjskiej na front Niemna zostało potwierdzone”.
Fragment rozkazu Naczelnego Wodza dotyczący zajęcia pozycji wyjściowych do bitwy:
„IV. Zadania i wykonanie:
1) Zadaniem 2. Armii jest możliwie szybkie wysunięcie mocnego lewego skrzydła w kierunku północno-wschodnim, obchodząc Grodno od północy i osiągnięcie w dwóch dniach kolejowej linii Grodno–Marcinkańce, celem zajęcia flankowego stanowiska w stosunku do wszystkich bolszewickich wojsk, znajdujących się na południowy wschód od tej linii.
Przy rozpoczęciu ruchu lewem skrzydłem dowództwo 2. Armii liczyć się musi ze stanowiskiem Litwinów; dlatego też dla zabezpieczenia w czasie operacji punktów koncentracji i tyłów 2. Armii przeznaczona jest grupa gen. Osińskiego.
W każdym razie już w pierwszym dniu operacji przez szybki i zdecydowany ruch kawalerii przez Kopciowo–Lejpuny zająć i zabezpieczyć przeprawę w Druskiennikach, ewentualnie w Mereczu.
W dalszym zaś ciągu lewe skrzydło zamierzam użyć do ataku na szosę i kolej Grodno–Lida oraz Mosty–Lida od północy. Na przekroczenie jednak linii kolejowej Grodno–Marcinkańce otrzyma dowództwo 2. Armii specjalny w ciągu operacji rozkaz, uzależniony od wyniku akcji w centrum i na prawem skrzydle 2. Armii.
2) Zadaniem centrum 2. Armii (dywizja ochotnicza i 21. Dywizja) będzie koncentryczny atak tak, by z pierwszego rozpędu wziąć miasto Grodno i przynajmniej jeden z istniejących tam trzech mostów pochwycić. N a wypadek silnego oporu na fortach przydziela się grupę ciężkiej artylerii pod dowództwem gen. ppor. Ledóchowskiego (8 dział a 155 mm, 4 działa a 210 mm).
Po opanowaniu Grodna, zależnie od sytuacji, zamierzam użyć dywizje centrum do dołączenia się do ruchu lewego skrzydła 2. Armii.
3) 3. Dywizja Legionów działać będzie w odosobnieniu. Zadanie jej łączy się z zadaniem 4. Armii. Jej ruch rozpocząć się musi wcześniej, by w dniu rozpoczęcia działań na froncie 2-ej i 4. Armii dywizja ta mogła szybkim ruchem zająć Mosty nad Niemnem.
Cel główny tego wysunięcia szybkiego – pochwycenie mostu kolejowego na Niemnie, co umożliwia materialną egzystencję 2. Armii przy dalszych operacjach.
Dywizja ma działać zdecydowanie, nie oglądając się na sąsiadów; wobec tego musi być przygotowana nawet na odcięcie czasowe od tyłu w przeciągu jednej doby, dalej na flankowe ataki od Łunnej Woli, wreszcie na utrzymanie przyczółka mostowego w razie udania się operacji. Wobec powyższego 3. Dywizja Legionów utrzymywać musiłączność przede wszystkim z lewoskrzydłowymi oddziałami 4. Armii”.
Józef Jaklicz o skali zniszczeń wojennych:
„We wsi, do której przymaszerowałem dzisiaj, stałem w 1916 r. przez dwa tygodnie. Wówczas nie było tu ani jednego mieszkańca, wieś była jednak cała. Dzisiaj są wprawdzie nieliczni mieszkańcy, ale jedynie moja chałupa jest możliwa do mieszkania, wszystko spalone, zniszczone, głód i nędza przerażające. W jednej z chałup sześć osób wymarło z głodu”.
Stanisław Rembek o działaniach artylerii:
„Od wczoraj stoimy na jakiejś opuszczonej stacji na 20 km przed Krzemieńcem. Budynki są przeważnie zburzone. Na torze stoi trafiony granatem parowóz ze Lwowa. Nad rampą wznosi się cała ściana starych jaszczów rosyjskich.
Z Konotopów wyruszyliśmy na drugi dzień po zdobyciu Sokala. Odbyło się ono bardzo prędko, zaraz przy pierwszym uderzeniu, tak że nasze działa nie zdążyły się odezwać. 28 pułk przeprawił się przez Bug po kładce i w bród, potem zerwał się silny ogień karabinowy i było po wszystkim. Jeszcze tylko zaczęliśmy bić w miasto i na drogi, żeby przeszkodzić bolszewikom w odwrocie.
Nazajutrz, 14 bm. po południu przeszliśmy przez Bug po ocalałym moście. Zaraz za rzeką pod samotnym domkiem jakiejś staruszki leżał cały stos poległych bolszewików. Wystrzelano ich z maszynki z wieży klasztoru bernardyńskiego. Wskutek przymrozku nocnego byli już całkiem stężali. Ludność cywilna pod dozorem żołnierzy przenosiła ich na noszach, zrobionych z drabin i rzucała do ogólnego dołu. Naszych chowano osobno z honorami wojskowymi.
Zaraz za miastem zatrzymaliśmy się na nocna jakimś pustym placu. Nad ranem ruszyliśmy w pościg za bolszewikami. Po drodze ciągle spotykaliśmy trupy bolszewickie. Zatrzymaliśmy się na pozycji koło jakiejś wioski i lasu na 5 km przed Tartakowem. Nagle dowódca dywizjonu zatelefonował do nas, że bolszewicy uciekli. Zaraz bateria ruszyła w dalszy pościg. Mnie pozostawiono jeszcze, bym pilnował zapasu amunicji. Gdy wieczorem zabrano mnie, widziałem na drodze mimo mroku wiele porzuconej broni i jednego trupa młodziutkiego komunisty. Nocowaliśmy koło pięknego pałacu, uszkodzonego granatem.
Rankiem 15 bm. ruszyliśmy dalej. Bolszewicy uciekli już jakieś kilkadziesiąt wiorst. Przeszliśmy na Wołyń i szliśmy na Druskopol. W Peremelju przebyliśmy Styr po rozlatującym się pod kołami prowizorycznym moście. Tu, gdzie obecnie stoimy przyszliśmy przez Ostrów i Kozin”.