19 wrzesień
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 19 września:
„W dalszym ciągu zajęto linię dolnego Zbrucza i miejscowości: Husiatyn, Trembowlę, Olejów, Tarnopol i Brody.
Po ciężkich walkach na linii Młynowa i Perewerdowa, oddziały nasze zdobyły również Dubno.
W kierunku na Równe wyrzucono oddziały bolszewickie z Klewania.
W dalszych ciężkich walkach na wschód od Kobrynia odznaczył się kapitan Miller z pułku 65 piechoty, który na czele kompanii rozbił kilkakrotnie oddział piechoty nieprzyjacielskiej, biorąc 150 jeńców, 6 karabinów maszynowych, oraz 20 wozów i zadając mu ciężkie straty w zabitych i rannych.
Na reszcie frontu pomyślne dla nas walki o lokalnym znaczeniu i żywa działalność patroli wywiadowczych.
Bardzo znaczne siły nieprzyjacielskie skoncentrowano nad Niemnem i Szczarą.
Na wschód od Sejn umacniają Litwini swe pozycje. Dziś o godzinie 7 rano, ostrzeliwali oni nasz patrol w okolicy Karolina koło jeziora Białego”.
Fragment rozkazu Naczelnego Wodza nr 1/III z dnia 19 września 1920 r.:
„I. Nieprzyjaciel ściąga na front przeciw polski wszystkie rozporządzalne siły, osłaniając reorganizację rozbitych dywizji i koncentrację świeżych sił przez 10 dywizji, rzuconych przed Niemen-Szczarę. Wszystkie wiadomości wskazują na zamiary ofensywne nieprzyjaciela.
II. Aby uprzedzić ofensywę nieprzyjaciela i pokrzyżować jego zamiary, nasze północne armie 2. i 4. podejmą pod moim bezpośrednim dowództwem uderzenie.
Celem tego uderzenia będzie szybkie i możliwie silne rozbicie nieprzyjaciela oraz ewentualne odrzucenie go od głównych komunikacji bądź na północ, bądź na południe.
III. Dla wykonania powyższego zarządzam następujące ugrupowanie, które do 21 września musi być dokonane:
2. Armia: grupuje się bardzo silnie lewem skrzydłem na północny wschód od Grodna, wykorzystując do ukrycia tej koncentracji lasy na południe od Sejn.
Dla zabezpieczenia lewego skrzydła oraz tyłów przeciwko Litwinom tworzy się grupę gen. Osińskiego (17. Dywizja Piechoty i syberyjska brygada piechoty) rozlokowaną w rejonie Suwałki-Augustów, a potem Sejny, po oswobodzeniu ich przez wojska 2. Armii.
Ochotniczą dywizję podciągnąć ku północy, ewentualnie w rejon Lipska, by współdziałać mogła w ataku z lewem skrzydłem 2. Armii. Pozostałe dywizje (21. i 3. Dyw. Leg.) pozostają w dotychczasowych rejonach.
Dowództwo 2. Armii w Białymstoku.
Granicę między 2. i 4. Armiami przesunąć ku północy tak, by szosa Gródek-Wołkowysk należała całkowicie do 4. Armii.
4. Armia: grupuje się w ten sposób, by częścią piechoty zaatakować Wołkowysk w szybkim tempie; grupa ta wzmocniona zostaje na swym lewem skrzydle przez brygadę 2. Dywizji Piechoty Legionów, która 21 IX przybędzie do Gródka, nad to dowództwo 4. Armii przydzieli tej grupie pułk jazdy dla łączności z oddziałami 2. Armii i resztą 4. Armii.
Pozostała część wojska 4. Armii zgrupować na drogach, wiodących na Prużany–Berezę Kartuską i Pińsk z tern jednak wyrachowaniem, by lewe skrzydło tego ugrupowania mogło swoim postępowaniem naprzód czynnie popierać działanie północnej grupy 4. Armii na Wołkowysk.
Dowództwo 4. Armii w Brześciu.
Jako rezerwa w mojej dyspozycji pozostaje brygada 2. Dywizji Legionów wraz z dowództwem 2. Dywizji Legionów (w wagonach) w Hajnówce od dnia 22 IX począwszy, nadto 34. pp w Białej i 213. pp w Brześciu.
Zastrzegam też, że użycie do akcji oddziałów grupy gen. Osińskiego przez dowódcę 2. Armii może nastąpić tylko po uzyskaniu mej zgody.
Główna Kwatera: od południa 21 IX – w Białymstoku (dworzec)”.
Wilhelm Wilczyński o zerwaniu rozejmu przez Litwinów:
„O godz. 12 fonogramem z dowództwa pułku zawiadamiają nas, że Litwini dziś o godz. 7 zerwali zawieszenie broni. Nakazane jest równocześnie wzmocnienie czujności, lecz to tymczasem mało nas obchodzi, bo nasza kompania (9. z 5. Pułku Piechoty Legionów) jest nadal w rezerwie baonowej. (…). Nakazują nam tymczasem Litwinów nie zaczepiać, ale w każdym razie wszelkie próby ataku z ich strony zdecydowanie odpierać. Według wiadomości od ludności cywilnej, która ucieka ze strony litewskiej, Litwini zakładają silną pozycję na szosie do miejscowości Sejny pod wsią Giby i pomiędzy jeziorami. Pozycje te są mocno odrutowane. Litwini obchodzą się z ludnością cywilną bardzo źle. Wczoraj mieli rozstrzelać jednego gospodarza za to, że należał do Polskiej Organizacji Wojskowej, dzisiaj zaś wywieźli do Sejn gospodarza z Gib, byłego hallerczyka. Sami Litwini mówią, że jeżeli nie ustąpimy do kanału na szocie pod wsią Studeniczna, to dzisiaj będzie silna walka, bo przyszła im pomoc. Oczywiście, mimo zerwania zawieszenia broni, siedzą cicho i nas nie zaczepiają, skąd wypoczywamy się nadal spokojnie i należycie. Przy tym czyścimy tylko swoją broń i przygotowujemy ją do nowych wystąpień”.
Jan Fudakowski o zajęciu Ostroga:
„W ciągu dwóch dni od zajęcia Ołyki doszliśmy do rzeki Horyń. 19 września zajęliśmy Ostróg po wycofania się bolszewików za rzekę. Szwadron nasz został rozlokowany późnym wieczorem na przedmieściu Ostroga, w zgrupowaniu chat i domów nad samą rzeką. Po przeciwnej stronie Horynia była wioska zajęta przez bolszewików. Tak więc zaraz po zajęciu kwater zaczęła się zabawa; polowanie na bolszewików przemykających się wśród wiejskich zabudowań i nawzajem krycie się przed ich strzałami przez rzekę.
Trwało to niedługo, bo Moskale wkrótce się wycofali, zaczęli natomiast ostrzeliwać armatnim nękającym ogniem Ostróg i przyczółek mostowy nad rzeką”.