30 czerwiec
Komunikat Sztabu Generalnego za dzień 30 czerwca:
„Między Dźwiną a Berezyną i wzdłuż rzeki Berezyny aż do miejscowości tej nazwy energiczna walka artyleryjska.
Na Polesiu na północ od Prypeci nieprzyjaciel, który poniósł ciężkie straty przy naszych kontratakach w rejonie Mozyrza, zachowuje się biernie.
Na południowym Polesiu pod wpływem błyskawicznej akcji ochotniczego oddziału gen. Bałachowicza, większa ilość bolszewików przeszła na naszą stronę.
Na wschód od Olewska oddziały ukraińskie pod dowództwem płk. Bezruczki zaatakowały oddziały bolszewickie w kierunku na Korosteń, rozbiły je i wzięły dwa działa.
Na Wołyniu na linii Uborci i Horynia – spokój, wywiady nasze wysunięte na wschód od tej linii, na przedpolu nieprzyjaciela nie znalazły.
Ataki bolszewickie w rejonie Nowej Sieniawki po ciężkiej walce odparte, zadając nieprzyjacielowi ogromne straty, biorąc kilkunastu jeńców i kilka karabinów maszynowych”.
Kornel Krzeczunowicz o zwiadzie dowódcy brygady i pułku:
„30 czerwca, zaraz po obsadzeniu linii rzeki Horyń, dowódca 4 Brygady, płk Plisowski, nasz dowódca pułku i obaj adiutanci wzięli udział w rozpoznaniu przedpola przez Pociąg Pancerny „Hallerczyk”. Dojechali bez mała do Sławuty i widzieli tylko nieliczne patrole nieprzyjaciela”.
Wilhelm Wilczyński obejmuje dowództwo swej starej kompanii:
„Solnia Rudna-Andrzejówka.
Przygotowuję się do wyjazdu do dowództwa 5 Pułku Piechoty Legionów, które kwateruje w miejscowości Zabara (Dawidowo). Ponieważ część wozów z żywnością ma jechać do pułku, korzystam z okazji i przyłączam się do nich. Po południu, zaraz po przyjeździe do miejscowości Zabara (Dawidowo), melduję w dowództwie 5 Pułku Piechoty Legionów swój powrót ze szpitala. Dowódca pułku, kapitan Skwarczyński, daje mi mój poprzedni przydział do 4 kompanii, mianując mnie równocześnie dowódcą kompanii. Wieczorem tego dnia nominacja moja zostaje potwierdzona rozkazem dziennym pułku. (…)
Wieczorem wychodzą rozkazy operacyjne z dowództwa pułku, w myśl których nasza dywizja w dniu jutrzejszym w związku z innymi jeszcze oddziałami armii ma wyruszyć w kierunku miejscowości Horodnica celem osaczenia armii Budionnego. W tym celu wyznaczony zostaje wymarsz na godzinę 2 w nocy”.
Strach ma wielkie oczy, co mógł zaobserwować Jerzy Konrad Maciejewski:
„Wszyscy już uspokojeni i bezpieczni, nawet kuchnie polowe poszczególnych oddziałów zatrzymują się, aby gotować strawę, gdy wtem wypada od tyłu kolumny taborowej jakiś wariat i galopując, krzyczy: „Prędzej! Uciekajcie. Kozacy z tyłu!” Staraliśmy się go zatrzymać, ale nie udało się, opędzi dalej. Na ten alarm zaczyna się panika. Wozy zjeżdżają z kolei i już nie w cztery, nie w sześć, a w osiem rzędów pędzą na złamanie karku przed siebie – po polach, po zbożach…
W mgnieniu oka zrozumiałem sytuację. Jeśli nawet kozacy atakują, to nie zdołamy uciec, jedyne wyjście – bronić się. A historia polska uczy, że nieraz – i ze skutkiem – broniły się nasze wojska otoczone pierścieniem taborów. Nie mamy majdanu – obozu warownego – ale każdy wóz może być okopem. Jechałem jak zwykle na ostatnim wozie ze swojego kompanijnego taboru. Aż do niego wszystkie wozy rozsypały się bezładnie, u mnie wszystko w porządku! Ochrypnięty byłem mocno, więc – ku swej rozpaczy – krzyczeć nie mogłem, natomiast, porwawszy się z miejsca, stanąłem na wozie, a ująwszy w garście karabin, podniosłem go do góry i repetując zamek, na migi wskazywałem – że bronić się trzeba! Jednocześnie jadącym obok konnym żandarmom powiedziałem, że przecież oni winni opanować ten szalony popłoch. Usłuchali mnie, a wkrótce, gdy już wszystko powróciło na swe miejsca, okazało się, że rzekomi kozacy to był patrol żandarmerii polowej, a kilku z nich było w rosyjskich płaszczach”
Kazimierz Sokołowski o odczuciach mieszkańców stolicy:
„Sytuacja na froncie jest bardzo krytyczna. Armia północna krwawo odpiera ataki nieprzyjaciela, natomiast na Polesiu musiano oddać Mozyrz i Kalenkowicze, a na Wołyniu Budionny masą kawalerii atakuje Olewsk, Łożec i – Szepetówkę. Położenie do tego stopnia stało się poważne, że rząd rzucił projekt utworzenia Rady Obrony Narodowej, złożonej z Naczelnika Państwa, premiera, kilku głównych ministrów, kilku wojskowych i przedstawicieli klubów sejmowych”.