17 maj
Semen Petlura uroczyście podejmował Józefa Piłsudskiego w gmachu Rady Miejskiej w Winnicy.
Na Froncie Litewsko-Białoruskim trwały ataki bolszewickie na stanowiska 8 DP nad rzeką Autą. Dywizja zmuszona została do odwrotu. Na odcinku 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej wojska rosyjskie nie odnotowały sukcesów. Naczelne Dowództwo dla usprawnienia procesu dowodzenia podporządkowało 1 Armię dowódcy 4 Armii i utworzyło Front gen. Szeptyckiego.
Treść odpowiedzi Józefa Piłsudskiego, jaką wygłosił do witających go przedstawicieli społeczeństwa Winnicy:
„Polska i Ukraina przeżyły ciężką niewolę. Oba te kraje należą do tych, na których panował stały terror. Już dziecko uczono tutaj, aby trzymało na uwięzi swe myśli. Niewola i prześladowanie były stałym udziałem obydwu krajów. Wolna Polska nie może być istotnie swobodną, dopóki naokoło panuje wciąż hasło niewolniczego poddawania woli narodowej przemocy terroru. Polska, osiągnąwszy największy skarb na ziemi, tj. wolność, zdecydowała się odrzucić wszystko to, co wolności zagraża, jak najdalej od swych granic.
I w błysku naszych bagnetów i naszych szabel nie powinniście widzieć nowego narzucania cudzej woli. Chcę, abyście w nim widzieli odbłysk swej wolności. Ataman wasz w pięknej swej odezwie obiecał zwołać jak najprędzej wolny sejm w wolnej Ukrainie.
Szczęśliwym będę, kiedy nie ja — mały sługa swego narodu — ale przedstawiciele sejmu polskiego i ukraińskiego ustanowią wspólną platformę porozumienia. W imieniu Polski wznoszę okrzyk: Niech żyje wolna Ukraina!”
Tak spotkanie w Winnicy zapamiętał Henryk Józewski („Zamiast pamiętnika”)”:
„Największym wydarzeniem okresu winnickiego był przyjazd do Winnicy Józefa Piłsudskiego i jego spotkanie z Petlurą. Było to wydarzenie wyjątkowo doniosłe i uroczyste.
Temat ten jest zbyt obszerny, by mówić tu o tej osobliwej chwili historycznej. Zwrócę jedynie uwagę, że na oficjalnym przyjęciu-uroczystości byłem przedstawiony Komendantowi przez Petlurę jako minister ukraiński w towarzystwie innych ukraińskich ministrów.
Pamiętam całą uroczystość, Rząd URL in corpore. Wyżsi dowódcy wojskowi. Uroczysty bankiet. Miejsca reprezentacyjne przy stole ustawionym w podkowę zajęli Petlura i Piłsudski. W pewnym momencie Petlura wstał i wygłosił na część Piłsudskiego dłuższe przemówienie. Petlura – wódz Ukrainy – przemawiał z niezwykłym talentem, mówił wzruszająco, z właściwą Ukraińcom uczuciowością, z polotem. Mówił o Piłsudskim, wodzu Polski, o ukraińsko-polskim braterstwie, o pomocy polskie w walce o wolność Ukrainy. Słów Petlury słuchano z otwartym sercem. Nie było to urzędowe, formalne, zdawkowe. Było w tym coś z tchnienia prawdy.
Po pewnym czasie głos zabrał Piłsudski. Słuchano go w największym napięciu – słuchano jak objawienia, jak wyroku. Piłsudski mówił o polsko-ukraińskim sojuszu, o braterstwie broni, o walce Ukrainy o wolność i pomoc w walce tej Polski, wreszcie o czekającym Ukraińców wysiłku utrzymania swej wolności, o gromadzeniu własnych sił w obronie przed atakami wroga.”
O postawie lokalnych społeczności ukraińskich pisze Kornel Krzeczunowicz:
„Pobyt w Stawiszczach był o tyle interesujący, że utrzymywało się tam żywe stosunki z powstańcami ukraińskimi, którzy wciąż przynosili wiadomości o nieprzyjacielu, i to nie byle jakie – bo Armia Konna już się zbliżała. Były to wiadomości pośrednie, niemniej jednak szybkie i dość dokładne, zważywszy, że wszystkie urzędy gminne miały już wówczas połączenia telefoniczne ze światem. Powstańcy wykorzystywali swoje osobiste znajomości, aby drogą telefoniczną od sąsiadów zdobywać najnowsze wiadomości – najczę1)ściej nakazy przygotowania kwater lub podwód. Były to więc wiadomości zupełnie pewne, chociaż dotyczyły raczej drobiazgów. Tu i ówdzie znalazła się nazwa jakiegoś oddziału i ta już mogła dać bardzo poważną informację. O Armii Konnej krążyły wręcz legendy. Wiadomości o niej należało więc przyjmować bardzo ostrożnie, bo na ogół bywały bardzo przesadzone. Powstańcy ukraińscy mogli być naprawdę pożytecznymi sprzymierzeńcami, gdyby chcieli poddać się rozkazom armii ukraińskiej. Niestety tego nie chcieli. Byli raczej lokalną milicją, nieuznającą żadnej władzy poza własną gminą lub co najwyżej powiatem.”