26 wrzesień
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 26 września:
„Po ciężkich walkach zdobyliśmy Grodno, biorąc znaczną ilość jeńców i materiału wojennego.
Na północ od Niemna oddziały nasze ścigają pobitego nieprzyjaciela.
Kilkakrotne ataki nieprzyjaciela na Lubicz odparto z wielki dla niego stratami.
Na przestrzeni Różana–Wołkowysk skonstatowano stopniowe wycofanie się bolszewików za rzekę Szczarę.
Na północ od Równego rozbiliśmy energicznym wypadem 19. brygadę piechoty sowieckiej. Miała ona przeprowadzić akcję w celu odzyskania Równego.
Na północ od Wołoczysk nasze oddziały osiągnęły Medyń i Toki, zmuszając nieprzyjaciela do odwrotu w kierunku północno-wschodnim.
Na wschód od Zbrucza armia ukraińska w dalszym ciągu rozszerza swe ugrupowanie”
Tadeusz Kutrzeba o pracy Naczelnego Wodza w dniu 26 września:
„Operacje dnia 26 września są jakby wstępem do bitwy, która według koncepcji Naczelnego Wodza ma się rozwinąć po dojściu 2. Armii do linii Mosty–Lida i 4. armii do rzeki Szczary. Bitwa ta może się rozpocząć dopiero dnia 27 września, gdyż najwcześniej w tym dniu 2. Armia może swą grupą skrzydłową osiągnąć Lidę, czyli ten punkt węzłowy, od utrzymania którego zależeć będzie dalszy rozwój operacji.
Warunkiem korzystnego rozwoju akcji grupy skrzydłowej 2. Armii jest skuteczne działanie północnego skrzydła 4. Armii. Wiadomości, jakie Naczelny Wódz otrzymał dnia 25 września z 3. Dywizji Legionów, nie pozwalały wnioskować, czy dywizja ostatecznie uporała się z nieprzyjacielem i czy zdoła przejść na północny brzeg Niemna. Ostatni meldunek z dnia 26 września oficera łącznikowego, wysłanego do 3. Dywizji Legionów, brzmiał również niezupełnie jasno, donosząc co następuje:
«Nieprzyjaciel wycofał się na odcinku 3. Dywizji Legionów za Niemen, broni przepraw ogniem artylerii i karabinów maszynowych. Most w Zaniemeńsku nie był przez bolszewików ukończony, most pontonowy został rozebrany, most w Łunnej Woli udało się zaskoczyć w ten sposób, że nieprzyjaciel nie zdołał go w zupełności rozebrać; prace przy naprawie w toku. Na całym odcinku Zaniemeńsk–Radziwiłłowicze bada się wszystkie przeprawy i wyszukuje się dróg i miejsc do budowy mostów pontonowych. II/13 pułku ułanów nie obsadził jeszcze pozycji wskazanej w rozkazie Nr 59, w dywizji się nie meldował. Oddziały 15. Dywizji Piechoty i IV Brygady Piechoty Legionów brak wiadomości. Linia dowozowa dla amunicji i prowiantów od stacji Brzostowica–Dworzec Stary przy pomocy kolumny automobilowej, od Dworca Starego do Wotpy przy pomocy kolumny taborowej. Jak tylko 15. Dywizja Piechoty posunie się do m. Roś, 3. Dywizja Legionów zacznie retablować linię telegraficzną i telefoniczną wzdłuż toru kolejowego. Obecnie aparat Hughesa znajduje się w Brzostowicy Wielkiej. Ostatnia stacja telefoniczna Repla do Wolfa patrolami konnymi.
Zdobycz wzrosła o jeden karabin maszynowy. Straty własne 150 rannych. Stan moralny dobry, fizyczne wyczerpanie, brak motocykli. Pogoda.»
Również wiadomości z 15. Dywizji Piechoty nie donosiły nic, z czego można by wnioskować, czy styk armii napotyka na trudności, czy nieprzyjaciel, rozpoznawszy sytuację, nie przeciwdziała w tym rejonie, nie próbuje rozłączyć armii 2. od 4.
Celem upewnienia się o właściwym położeniu jedzie Naczelny Wódz dnia 26 września do Prużan, do sztabu 4. Armii. Tam odnosi wrażenie, że nieprzyjaciel jest w planowym odwrocie, czyli, że plan własny odpowiada położeniu. Wobec tego Naczelny Wódz dnia 26 września nowych rozkazów armiom nie wydaje, gdyż nakazane przez armię ruchy wojsk na dzień 27 września, zgodne z jego decyzją, są przygotowaniami do planowej walki o linię Szczary:
4. Armia skupia do ataku na Słonim części trzech dywizji w łącznej sile siedem pułków piechoty, osłabiając odcinek poleski, gdzie przez wyjście grupy generała Krajowskiego t6. Dywizja staje się zbędna; 2. Armia ściąga gros swych sił ku linii Mosty–Lida, kierując dywizję górską w ten sposób, by móc nią oddziałać w walkach 3. Dywizji Legionów lub też 1. Dywizji litewsko-białoruskiej.
Według przewidywań Naczelnego Wodza 2. armię czeka dnia 27 września, może 28 września ciężki bój przy odrzuceniu cofającej się z Niemna 3. armii sowieckiej za Szczarę”.
Stanisław Lis-Błoński o zajęciu Pińska:
„Ogólnie było wiadomo, że bolszewicy przedsięwzięli kroki w kierunku ewakuacji, koncentrując w Pińsku żywność oraz wszelkiego rodzaju inwentarz. Mając powyższe informacje, gen. Bałachowicz postanowił uderzyć na Pińsk z dwóch stron: od wschodniej, z Łunińca i od północno-zachodniej.
(…).
Dnia 26 września o godzinie 4.00 nad ranem, po zlikwidowaniu bolszewickiego baonu osłonowego w miejscowości Newel, Grupa gen. Bałachowicza rozpoczęła drugi etap marszu (…).
Kierunek marszu Grupy w drugim etapie był następujący: Newel–Żydcze–Mała Wólka– Mała Wólka druga na północny-zachód od wsi Sawicze, gdzie został wzięty do niewoli baon osłonowy oraz zdobyta masa amunicji. Gdyśmy wpadki do wsi i zaskoczyli znajdujących się tam bolszewików, kazaliśmy prowadzić siebie do dowódcy oddziału. Wszedłszy do izby zajmowanej przez dowódcę, zastaliśmy go podczas rozmowy przez telefon z komendantem garnizonu Pińsk. Sterroryzowany przez nas, dokończył rozmowę, nie zdradzając się naszą obecnością. W ten sposób uzyskaliśmy ścisłe informacje z przebiegu akcji ewakuacyjnej i mobilizacyjnej w okręgu pińskim. Dowódca tego baonu osłonowego, który okazał się byłym kapitanem armii carskiej, przyłączył się do nas i brał wraz z nami w zdobywaniu Pińska.
O godzinie 11.00 sforsowaliśmy przejście przez most na rzece Pinie, na północ od miejscowości Żytyniszki. Przechodząc przez rzekę zdobyliśmy pod dość uporczywej walce tor kolejowy Pińsk–Janów Podlaski–Drohiczyn. O godzinie 13.00 została zajęta wieś Domaczyce, która stała się punktem wyjściowym do natarcia w ostatniej fazie marszu na Pińsk. (…).
Wobec akcji rozpoczętej od północy i północnego zachodu, gen. Bałachowicz spiął konia i w przeciągu kilku minut wpadliśmy, główną ulicą, bez żadnych przeszkód do Pińska, zajmując zachodnią i południowa część miast, zwalniając więźniów politycznych z tamtejszego więzienia. Po 6–8 minutach, tj. o godzinie 16.,00 dnia 26 września 1920 r. została nawiązana łączność pomiędzy grupą uderzeniową od północy i obydwoma pułkami, które natarły na dworzec kolejowy, zdobywając w ten sposób Pińsk wraz z całym sztabem 4. Armii sowieckiej (z wyjątkiem szefa sztabu, który zbiegł samochodem), około 2000 żołnierzy, 400 oficerów i urzędników, kasy, urzędy, wielkie magazyny żywności i umundurowania, 280 wagonów osobowych i towarowych, zapełnionych towarami do ewakuacji, 3 lokomotywy i masę materiału wojennego i amunicji”.
Władysław Broniewski o swoim awansie:
„W rocznicę walk z Litwinami miałem z nimi znów do czynienia. Jak zwykle marsz, obejście i «skok» ze «szpurtem
Zginął Sochański, ten najpoczciwszy z oficerów. Dostał celowaną kulą w brzuch i umarł w swoich nadzwyczajnych butach, «od których wszystkie inne pochodzą».
Dziwnie to był serdeczny chłop. Brał ludzi swoją dziwną jakąś dobrodusznością i pogodą.
Ja szedłem za siódmą, jako rezerwa – miałem tylko jednego rannego. Poszliśmy pod Sejny, a gdy już dostatecznie była wyświetlona porażka nieprzyjacielska, we właściwym kierunku, to jest na Druskienniki. Po drodze wstąpiłem do chaty, w której skonał. Zdjęli mu wstążeczkę orderu, zamknęli oczy…
Teraz krótka «pieredyszka» w marszu na Lidę. Trzy dni okropnych marszów ponad pięćdziesięciokilometrowych – za nami. Dziś stoimy nie wiadomo dlaczego – to denerwuje. Podobno Grodno wzięte. Podobno kontratakiem odbite; wczoraj wzięty Wołkowysk.
Jestem już podobno porucznikiem – poza tym podany jestem na kapitana”.