27 wrzesień
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 27 września:
„Na południe od Prypeci sytuacja bez zmian ważniejszych.
Na północ od Prypeci bitwa trwa dalej bardzo dla nas pomyślnie. Nieprzyjaciel jest w pełnym odwrocie na całym froncie, stawiając jednak często zacięty opór.
Wojska nasze dochodzą do rzeki Szczary.
Dalej na północ wojska nasze przeprawiły się już przez Niemen. W walkach wczorajszych wzięto około 1300 jeńców, w tym dowódcę i adiutanta pułku 48. piechoty sowieckiej oraz komisarza pułkowego, 4 karabiny maszynowe, 8 dział, w tym 2 ciężkie, sztandar oraz tabor.
Nasza kawaleria działająca na tyłach nieprzyjaciela, osiągnęła rejon na północ od Lidy.
Na Suwalszczyźnie litewska artyleria ostrzeliwała nasz placówki”.
O bitwie 85. pp pod Krwawym Borem:
„Wieczorem 27 września zagrodziła I Brygada litewsko-białoruska drogę odwrotu cofającej się spod Grodna armii sowieckiej na linii rzeki Lebiody. Pierwszą próbę zatarasowania drogi przeprowadził miński pułk i już w czasie obsadzania szosy odrzucił maszerującą brygadę sowiecką. Zepchnięty nieprzyjaciel rozbiegł się po okolicznych lasach. Następne jednak minuty przyniosły nową falę wroga, która zalała i odrzuciła miński pułk z szosy, wówczas dowódca dywizji wprowadził w bój wileński pułk, usiłując w dalszym ciągu odciąć odwrót cofającej się armii sowieckiej. Uderzenie wileńskiego pułku doprowadziło do zajęcia ponownie szosy i linii rzeki Lebiody, Niebawem główne siły sowieckie, w składzie trzech dywizji podciągnęły od Grodna, lecz znalazły nad Lebiodą drogę, zatarasowaną przez wileński pułk.
Już mrok zapadał, kiedy gęste kolumny wroga dochodziły do Szpilek, oddalonych o kilka kilometrów od Lebiody. Odcięty nieprzyjaciel postanowił przebić się za wszelką cenę w stronę Lebiody. W tym celu sformował po obu stronach szosy głębokie kolumny szturmowe, które w ciemności runęły na wileński pułk. Zawrzała zacięta walka. Na niewielkiej polanie koło szosy i w lesie, nazwanym później «Krwawym Borem», przewalały się masy wroga, zmieszane w walce z polskimi kompaniami. Walka odbywała się na bliską odległość, tak, iż bagnet i kolba odgrywały jedynie rolę. Kompanie, rozdzielone gromadami szturmującego nieprzyjaciela, nie ustępowały do ostatka mimo dziesięciokrotnej przewagi wroga. W końcu jednak nieprzyjaciel zajął szosę i w zaciętej walce popłynął ku Lidzie.
Wysiłek pułku okupiony, okupiony wielkimi stratami (zabici ppor. Trzciński i Zembrzuski i 50 szeregowych) nie poszedł na marne. Oprócz zdobytych 12 dział, 15 karabinów maszynowych najważniejszym rezultatem boju było opóźnienie marszu wroga. Ten czas wykorzystała 1. Dywizja Piechoty Legionów i zdążyła zająć Lidę, by po raz drugi zagrodzić drogę odwrotu nieprzyjacielowi.
Ostatecznie bój pod Lidą był dobiciem 3. armii sowieckiej. Straciła ona z górą 20 000 jeńców oprócz wielu dział i karabinów maszynowych”.
Grafika: Wikipedia
Kornel Krzeczunowicz o końcówce kampanii konnej:
„Tak kończy się właściwa kampania konna. Odtąd mamy do czynienia przeważnie z mało szkodliwą piechotą, niegodną nas przeciwniczką. Kończy się także ciepła, słoneczna jesień, która wiernie towarzyszyła nam od przekroczenia Bugu (z wyjątkiem jednej deszczowej nocy nad Ołyką). Przeżyliśmy prawdziwe wakacje, i to wśród działań wojennych. Wstawało się niezbyt wcześnie; wyruszało się po dobrym śniadaniu przy ciepłym słońcu rozpraszającym ranne mgły. Kłusem wyprzedzałem z moim sztabem zbierające się w kolumnie szwadrony, po kolei, głośno je witając i ruszałem w złocisty krajobraz jesienny, stępem, w pościg za unieszkodliwionym już nieprzyjacielem”.
Stanisław Lis-Błoński o sytuacji w zdobytym Pińsku:
„Nazajutrz, 27 września, powołano do pełnienia obowiązków administracyjnych w Pińsku magistrat i rade miejską oraz – dla bezpieczeństwa – milicję obywatelską. Tegoż dnia o godzinie 6.00 rano, po krótkiej walce, poddał się 517. czy 518. pułk piechoty i zwrócił oręż przeciwko bolszewikom. 8. Konna Brygada Kaukaska, po krótkiej utarczce z nasza dywizją jazdy, wykonała odwrót w kierunku północnym na Prużany. Jedynie pociąg pancerny (łuniniecki), ubezpieczony działami, trzymał nas w stanie stałej czujności i nic nie można mu było zrobić”.
Stanisław Rembek o spostrzeżeniach z przemarszu:
„We wsi pozostaliśmy do dziś do obiadu. Teraz przybyliśmy do Kowla i stoimy tu w jakimś ogrodzie, niedaleko stacji. W owej wsi koń Wyrębaka nadepnął mi na nogę, także teraz kuleję. Szliśmy krajem spalonym i zniszczonym. Wszędzie po polach leżą zabite konie. Niektóre już się rozlewają, a wszystkie przeraźliwie śmierdzą”.