Winnica i Żmerynka w polskich rękach. Nieśmiałe próby kontrataku bolszewickiego w okolicach Bobrujska

30 kwietnia

Józef Piłsudski spotkał się z delegacją ludności polskiej w Żytomierzu.

Na północy, w okolicach Bobrujska bolszewicy próbują kontratakować, ale ich działania powstrzymuje szybko 1. Armia.

Niezawodny Mieczysław Lepecki notuje:

„Kawaleria doszła do Fastowa w dniu 30 kwietnia, jednak miasta nie zdołała zająć. Dopiero na drugi dzień zdobył je wspomniany batalion piechoty (I batalion 5 pp Legionów – red.). W walkach o to miasto zginał znany i ceniony oficer, kpt. Młot-Parczyński.”

Na froncie pojawia się ppłk Marian Kukiel, który lada moment obejmie dowództwo 51 pp.:

„Odpoczynek w zdobytym Stanisławczykuprzy 51 pp trzymającym ogromny front od Żukowiec na północy do Mołczan na południe (nad Muraszką), ă cheval rzeki Murafy i od Żmerynki do Odessy, – ok. 30 km linii oporu, ok. 22 km linii powietrznej frontu z gniazdami oporu: Żukowce, Stanisławczyk, Działów, z flanką prawą mocno narażoną.”

Zadowolony wydaje się być generał Jan Romer:

„30 kwietnia nareszcie przybył pod wieczór do Koziatyna 44. Pułk Strzelców Kresowych (mjr Szylling) i odciążył jazdę odpowiednio do moich intencji.

Przyczyny wstrzymania ofensywy na Kijów tak przedstawia Tadeusz Kutrzeba:

„Dobrowolne zatrzymanie 3. armii w odległości dwóch dni marszu od Kijowa w czasie od 27 kwietnia do 7 maja miało oprócz przyczyn natury operacyjnej, które uprzednio wykazałem, jeszcze powody natury organizacyjnej. W szybkim tempie przez nas zajęty obszar Ukrainy miał być uporządkowany, zanim przystąpiono do dalszego wyciągania linii etapowych. Przede wszystkim więc należało uruchomić sieć kolejową łączącą operujące armie z Polską. Sieć ta nie była zniszczona, gdyż odwrót sowiecki odbywał się bezładnie, natomiast wszystkie węzły kolejowe były gruntownie „zakorkowane”. Duża zdobycz w materiale kolejowym czynnym i wymagającym naprawy zatarasowywała dworce kolejowe uniemożliwiając jakikolwiek ruch na liniach. Dopiero stopniowa, metodyczna praca wlewała życie w martwy dotąd organizm kolei. Istniał też brak materiału opałowego, gdyż pod tym względem przygotowania na wszystkich kolejach sowieckich -— nawet na kolejach przyfrontowych — były niedostateczne. Jeżeli się zważy, że w roku 1920, z powodu nielicznego wyposażenia armii w samochody ciężarowe, zależność wojsk od linii kolejowych była silniejsza niż obecnie, można zrozumieć intencje Naczelnego Dowództwa zmierzające do porządnego uruchomienia kolei przed ponownym rozpoczęciem działań na większą skalę.”

Petlura Piłsudski Winnica 1920J. Piłsudski i S. Petlura na stacji kolejowej w Winnicy