Zajęcie Białej Cerkwi. Rozkaz do zajęcia Kijowa.

3 maj

Rozkazem 4075/III Naczelnego Wodza nakazano uderzać na Kijów. Sztab i kwaterę Józefa Piłsudskiego przeniesiono do Żytomierza. Przestaje istnieć 3 Armia dowodzona przez Marszałka, a nazwę te otrzymuje dotychczasowa grupa gen. Śmigłego-Rydza.

Na Polesiu rozbito rosyjski 415 pułk strzelców.

Kornel Krzeczunowicz opisuje zajęcie Białej Cerkwi:

„Następnego dnia 5 szwadron przejął służbę straży przedniej. Szybko minęliśmy miasto Skwir, a wkrótce znaleźliśmy się w rejonie olbrzymiej niegdyś fortuny Branickich. Tu i ówdzie dumnie się wznosił komin cukrowni lub stał jeszcze któryś z folwarków zbyt solidnie zbudowanych, by ulec mogły zniszczeniu, albo tak wzorowo zagospodarowanych, że same władze bolszewickie nie odważyły się ich zniszczyć. Natomiast z pałacu Branickich „Aleksandria” pozostała tylko kupa zgliszcz, a park był w bardzo smutnym stanie.

Co działo się przy wjeździe do Białocerkwi, dowiedzieliśmy się później z opowiadania dowódcy 5 szwadronu por. Bochenka. Nie byłem przy tym obecny, bo prowadziłem podjazd w dół doliny Rosi. Dziwnym trafem nasz wjazd do Białocerkwi wypadł 3 maja i gdy Bochenek ujrzał z dala bramy triumfalne, udekorowane polskimi chorągwiami, nie zorientował się, dla kogo je wystawiono. Ale gdy spośród tłumu znakomitości miejscowych, ciemno ubranych starszych panów przy pierwszej bramie, najpoważniejszy z nich z długą białą brodą wysunął się naprzód, Bochenek nie miał już wątpliwości, dla kogo przygotowano ten wjazd triumfalny. Ów pan padł na kolana i ze łzami w oczach zawołał: „My nigdy nie straciliśmy wiary, że nas wybawicie!”. Wzruszony Bochenek, sam wspaniałym blond wąsem obdarzony i świetnie reprezentujący tradycję ułańską, zeskoczył z konia, aby staruszkowi pomóc wstać, po czym, aby ukryć własne wzruszenie, wskoczył na konia i zawołał: „Mnie nie wolno zatrzymywać się. Witajcie, panowie generała!”, i zaraz kłusem dalej pomaszerował. Oglądał się jednak za siebie, aby upewnić się, czy generała rzeczywiście jedzie na czele kolumny 8 pułku ułanów, bo nikt inny nie potrafiłby równie dobrze przemówić. Ziściło się nabożne życzenie Bochenka. Przyjęcie wypadło wspaniale i pozostało na długo w pamięci miasta i dywizji.

Uroczystość tę zawdzięczaliśmy podjazdowi rtm. Szuszkiewicza z 12 pułku ułanów, który w nocy wtargnął do śródmieścia od północnego wschodu, wyrzucił słaby oddział nieprzyjacielski za Roś i zawiadomił ludność o nadciąganiu dywizji jazdy.

Niestety, czołowy pułk miał najmniej sposobności, aby cieszyć się tą uroczystością. Trzeba było zaraz obsadzać skraj miasta, bo na dworcu kolejowym stała jeszcze załoga bolszewicka i pociąg pancerny. Wycofały się one na widok naszych wojsk, my zaś niezwłocznie ruszyliśmy w pogoń. 8 pułkowi zlecono dokonanie zniszczeń toru; 9 pułk z baterią ruszył w pościg, aż do następnej większej stacji Rokitno, którą obsadził, dokonawszy w tym dniu 70 km marszu zakończonego potyczką z cofającym się nieprzyjacielem. Najważniejszym jednak osiągnięciem dziewiątaków było utrzymanie przez 24 godziny telegraficznej komunikacji z Czerkasami, ważną przeprawą przez Dniepr, na której oczekiwana była Armia Konna Budionnego.”