KOncentracja wojsk polskich pod Zamościem

30 sierpień

Koncentracja oddziałów polskich w okolicach Zamościa.

 

Komunikat Sztabu Generalnego z 30 sierpnia:

„Dnia 28 bm. wojska nasze, witane owacyjnie przez ludność miejscową, wkroczyły do Augustowa.

Napotkane oddziały litewskie zachowują się przyjaźnie.

Na odcinku białostockim nieprzyjaciel w dalszym ciągu, nie wytrzymując naszego naporu, cofa się w kierunku wschodnim. Sokółka, Gródek i Narew zostały przez nas opanowane. Oddział bolszewicki, który w rejonie Małej Narewki usiłował zorganizować poważniejszy opór, został odrzucony i zmuszony do panicznej ucieczki.

Na odcinku brzeskim spokój.

W rejonie Zamościa oddziały nasze dzielnie stawiają czoło armii konnej Budionnego.

Grabowiec, przejściowo przez nas opuszczony, został kontratakiem odzyskany”.

 

Kornel Krzeczunowicz tuż przed bitwą pod Komarowem:

„Wróćmy (…) do naszej kolumny, spokojnie maszerującej dobrą, już dość przesuszoną drogą na Komarów. Wszędzie pełno świeżych śladów po nieprzyjacielu, ale jego samego nigdzie nie ma. Rozsyłane na wszystkie strony patrole nigdzie go nie znajdują – wyraźna oznaka, że bliskość 13. Dywizji Piechoty go spłoszyła. Istotnie, gdy późnym popołudniem podchodzimy pod Komarów, obserwujemy nad pięknym miasteczkiem, z górującą nad nim wieżą kościelną, rozpryski szrapneli, po czym ogień ten wydłuża się na niewidzialne dla nas cele za bagnami i lasem na północ od miasteczka (…). Szpica nasza nawiązuje bezpośrednią łączność z piechotą., Płk Brzezowski niezwłocznie udaje się do płk Szyllinga, dowódcy 26. Brygady, a nam każe zająć wschodnią część miasteczka dla zakwaterowania się. Jest bardzo dbały o dobry wypoczynek przed pewną jutrzejszą bitwą. Istotnie, kwatery są świetne. Miasteczko nietknięte zniszczeniem wojennym. Możemy dobrze wypocząć, nakarmić konie i ludzi, opatrzyć nadwyrężone podkucie koni. A ja osobiście, oprócz sprawdzenia smutnego stanu podkucia koni, muszę jeszcze wykąpać się, aby się pozbyć wczoraj nabytych gości! Za nami, we wsiach Wolica Brzozowa i Zubowice, wygodnie rozkładają się na noc sztab dywizji i 6. Brygada. 9. pułk ułanów stoi w Tyszowcach. 4/8 szwadron wraca do pułku”.

 

Jerzy Konrad Maciejewski o oficerach 39 pp:

„Przed jakąś wsią natykamy się na pochmurne kolumny 39 pp. Stoją i siedzą wzdłuż drogi, zatarasowują ją. Dlaczego się zatrzymali? Widzimy, jak dowódcy batalionów z ożywieniem rozmawiają ze sobą i wkrótce jesteśmy au courant ze wszystkim. W tej oto wiosce, leżącej na naszej drodze są bolszewicy, a oficerowie 39 pp twierdzą, że ich siłami wyrzucić czerwonych z zajmowanego stanowiska – niepodobna. «Druga kompania zajmie tę wieś!» – pada rozkaz kpt. Żongołłowicza.

Wymijamy, pobrzękując menażkami, szeregi 39 pp, tuż za chałupami rozwijamy się w tyralierę i raźno ruszamy naprzód. Śmiało, prędko, wszak dwa pułki na nas patrzą! Tuż za nami zdążają nasze maszynki. Bolszewicy zaczynają strzelać. Ja ze swoim plutonem jestem na lewym skrzydle, mokra łąka, równa, nie ma się gdzie skryć, już lepsza kula aniżeli taplanie się w błocie i wodzie w taki chłodny, mglisty poranek. Widzimy doskonale, jak ich piechota w długich płaszczach i papachach strzela do nas, ale to ludzie słabego serca, nawet nie podpuścili nas blisko i czmychnęli. Wieś tedy nasza.

Po drodze zdarzył się wypadek. Któryś z odważnych «lwów» kompanijnych, plącząc się z tyłu, prażył ogniem bolszewików i… zranił w nogę sierżanta z kompanii karabinów maszynowych, Sierpińskiego. Dalej znów łapiduchy chcieli dobić ciężko rannego bolszewika, szczególnie jeden bohater – już nie kulą, ale bagnetem się zamierzał. Nie pozwoliłem. Zawsze myślę, że kiedyś mogę się sam w podobnym położeniu znaleźć”.

 

Kazimierz Sokołowski o sądzie wojennym:

„Diabli biorą człowieka wobec tych przykrości, na jakie wszyscy jesteśmy narażeni. Oto dziś w dzień słotny i chłodny- wyprowadzono cały nasz szwadron z ogrodu o 11 przed południem, poprowadzono galopem i kłusem przez Mławę, ustawiono na błoniach za koleją, przeprowadzono godzinę trwające ćwiczenia i na zakończenie kazano czekać. Przyczyną tego trwania na chłodzie było, że rozbrojono batalion piechoty i sądzono 7 żołnierzy, którzy do nieposłuszeństwa namawiali. Sąd polowy trwał do 8 wieczór, my zaś, zszedłszy z koni, tworzyliśmy podkowę, której podstawę tworzył oddział uzbrojonych pieszych. Mieliśmy rozkaz szarżować, jeśliby aresztanci chcieli uciekać, lecz nie doszło do tego, bo generał (Franciszek) Krajowski winnych, skazanych na śmierć, ułaskawił. Była już godzina 10 w nocy, gdy szwadron nasz zajął nowe leże pod dachem szop cegielni o dwa kilometry od Mlawy”.