3 wrzesień
W Chełmie Naczelny Wódz dokonuje przeglądu oddziałów 9 DP i dekoruje zasłużonych żołnierzy Krzyżami Orderu „Virtuti Militari”.
Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 3 września:
Na froncie od Suwał do Włodawy sytuacja bez zmiany.
Armia konna Budionnego koncentruje się pod przykryciem świeżo przybyłych oddziałów piechoty/
Oddziały te, usiłując zatrzeć wrażenie klęski, jaką armia konna poniosła, przeszły w rejonie Hrubieszowa do samodzielnych działań zaczepnych. Po krwawych walkach, akcję tę zlikwidowano.
Na południowym odcinku grupa majora Łukawskiego po zaciętej walce wyparła nieprzyjaciela z Bełza, zdobywając 4 karabiny maszynowe, 12 wozów z końmi oraz obfity materiał techniczny.
Na wschód od Lwowa oddziały nasze, wysunięte na linię Bugu i Gniłej Lipy, były parokrotnie atakowane pod Buskiem i Firlejówką. Ataki przy wydatnej pomocy czołgów odparto.
Wzdłuż Dniestru obustronna działalność wywiadowcza”.
Marian Kukiel o czasowym niepowodzeniu:
„Rezultaty walk nocnych niekorzystne. II/51 i część III/51 doznały krwawej porażki pod Wołkowem i zepchnięte na całej linii na brzeg zachodni Gniłej Lipy. I/54 zrzucony z koty 400, stracił Ładańce. Zginął dzielny ppor. Stupka, dowódca 8/51. Jadę do Meryszczowa. Stąd około godz. 12 przygotowanie artyleryjskie na Wołków. Popchnąłem mjr. Skowronka do akcji. O godz. 13 nasza piechota idzie naprzód zajmując Wołków. Dalej posuwa się bardzo rozciągnięta kompania na Kosteniów–Biłkę–Brykoń. 54 pułk piechoty również idzie naprzód, swoim skrzydłem prawym. Do wieczora atak nie wyszedł poza rejon Obręczówki i Brykonia. Na jutro nakazuje Dywizja poparcie XXIII Brygady w jej ataku na Lipowiec na południowy wschód. Stąd nacisk na akcję 54 pułku piechoty”.
Stanisław Jan Rostworowski w liście do żony:
„Wczoraj nawiedził nas Naczelny Wódz. Wygląda doskonale. Nie znać po nim ciężkiej kampanii wojennej i cięższej sto razy bitwy stoczonej na wewnętrznym froncie przeciw tym, którzy na upadku Warszawy roili sobie zrobić spekulację i wyróść na zbawców Ojczyzny. Jak się pomyśli co za «zawód» odczuwa teraz Dowbor, że Warszawa nie padła. Nasuwają się smutne porównania, że gdyby bitwa maciejowicka inaczej wypadła, to by hetman Rzewuski miał również kwaśną minę”.
Jan Fudakowski o przezorności ułanów i szarży:
„Wtedy zdarzył się zabawny wypadek. Gdy przyszedłem do zagrody, gdzie nasz pluton kwaterował, zastałem moją «Baśkę» już osiodłaną, pozostało mi tylko zdjąć jej ze łba pusty owsiak po karmieniu i okiełznać. Prowadziłem konia ze Stasiem Zamoyskim, gdy on zatrzymał się w bramie, cofnął swego konia i rzuciwszy mi wodze, zawołał: «przytrzymaj chwilę!». Przy bramie stał chlewek, a na stryszku nad nim gdakały kury, które kusiły Stasia. Zanim zmiarkowałem, o co chodzi, wdrapał się po drabinie. Przez chwilę panowało wielkie zamieszanie, a potem dwie kury z ukręconymi łbami spadły na gnój, między świnie.
(…)
Będąc już na koniu, zauważyłem zapomnianą przez któregoś z ułanów lancę wbitą w murawę i dzięki temu znalazłem się w szarży znów z lanca w dłoni.
Gdyśmy z kpr. Mączką ruszyli z kopyta, doganiając szwadron, minęliśmy nasza taczankę, wycofywaną za pagórek z rannym, zaprzężoną w jednego tylko konia, drugi zabity, odcięty był przez obsługę. Minąwszy cmentarz po lewej stronie drogi, dostaliśmy się od razu w silny ogień karabinów maszynowych i tyraliery nacierającej bolszewickiej piechoty. Szwadron rozwinięty na prawo od drogi, ruszył do szarży pełnym cwałem, a Mączka i ja, znalazłszy się na lewym skrzydle szwadronu, galopowaliśmy na wprost, po drodze obramowanej, szerokimi, ale płytkimi rowami.
Mam jeszcze w oczach dymiącą lufę rosyjskiego karabinu maszynowego typy «Maxim», który na dwukołowej podstawie ustawiony był na skraju rowu i strzelał do ostatniej chwili, gdy go mijałem. Sięgnąłem lancą za tarczę karabinu, ale w pędzie nie trafiłem i zrobiwszy półwoltę w lewo, ponownie natarłem na piechurów z obsługi, którzy z wzniesionymi do góry rękoma pośpiesznie odskoczyli do rowu.
W międzyczasie szwadron przejechał się po piechocie, nacierającej na prawo od drogi i zwróciwszy plutonami w lewo, zwijał ją ku drodze, rąbiąc i kłując, jak się dało. Reszta bolszewickiej piechoty, nacierająca na lewo od traktu, była jeszcze nie ruszona i w dalszym ciągu strzelała. Pierwszy por. Cieszkowski, na swym rosłym szpaku, przeskoczył rów na drogę koło mnie i za nim inni, a wśród nich kapral mączka i ja skoczyliśmy z drogi na lewo na gęste szeregi bolszewików.
Niektórzy bronili się do ostatka, strzelając do nas z karabinów. Inni rzucili broń i wznosząc ręce do góry, poddawali się. Kłułem lanca wielokrotnie, waliłem po łbach tych, co poddać się nie chcieli, a w pewnej chwili przerzuciwszy lance do lewej ręki z wodzami, wydobyłem mój pistolet – Colta potężnego kalibru i wystrzelałem magazynek do końca. (…)
Bolszewicy, na których tyralierę natarliśmy ze skrzydła, starali się ujść za rzeczkę. Wielu się to udało, bo kiedy wpadliśmy za nimi na bagnistą łączkę, konie zaczęły grzęznąć i dostaliśmy się pod ogień karabinów maszynowych drugiego rzutu, zza rzeczki. Trzeba się było wycofać na twardszy grunt. Szarża zresztą była skończona. Zaganialiśmy jeńców ku traktowi, w pewnej chwili pędziłem przed sobą kilkunastu. Trzeba też było zając się naszymi rannymi, których wielu zostało na polu, wśród nich por. Święcicki, któremu pomogłem.
(…)
Bitwa była skończona. Wzięliśmy ponad stu jeńców i siedem karabinów maszynowych. Całe pole było zasłane zabitymi i rannymi bolszewikami. (…)
Szarża naszego szwadronu skutecznie odparła natarcie dwu pułków taraszczańskiej brygady bolszewickiej piechoty na Łaszczów, gdzie nocowała nasza Dywizja”.