29 maj
Trwają walki w okolicach Kijowa, choć Armia Budionnego jeszcze dobrze nie rozpoznała sił polskich.
Na froncie gen. Szeptyckiego trwają walki, w których bolszewicy zostają powstrzymani.
Tak sytuację na froncie dowodzonym przez gen. Listowskiego opisuje Tadeusz Kutrzeba:
„Widząc front armii zagrożony w centrum, jako też na skrzydłach — stałą niepewność na skrajnym północnym skrzydle armii — dowódca armii zdecydował się 29. V lokalnymi uderzeniami wywalczyć sobie swobodę ruchów na odcinku kijowskim i południowym, by móc w następstwie, po wywalczeniu sobie swobody działań, pełnią sił działać na północy.
(…)
Dzień 29 maja był pierwszym dniem bitwy konnicy Budionnego z obroną polską, bitwy, która bez przerwy trwała do 2 czerwca i zakończyła się niepowodzeniem Sowietów. Bitwa ta prowadzona była przez Budionnego z zamiarem przerwania frontu polskiego w kierunku na Koziatyn, natomiast zamiarem polskim było doprowadzić do załamania się natarcia konnicy. Polacy pragną utrzymać teren i zadać konnicy straty, powodując przez to jej wyniszczenie albo przynajmniej dłuższe wyczerpanie. Chcemy więc zwyciężyć biernie, nie przez rozbicie przeciwnika, a zadawalamy się tym, że przeciwnik sam się zniszczy nacierając na naszą obronę. Z tego zamiaru widzimy, że tak prowadzona bitwa pod Koziatynem dać może w najlepszym razie tylko utrzymanie terenu i miarowe — bo zależne od intensywności przez Budionnego prowadzonych natarć — zużycie jego jazdy. Jest to więc bitwa o tendencjach wyłącznie taktycznych, oparta o wiarę w skuteczność nawet najbardziej rozrzedzonego ognia w stosunku do „przestarzałej” jazdy Wschodu.
Pierwszy dzień długo oczekiwanej bitwy rozpoczyna się przykrym i w dodatku zupełnie niepotrzebnym lokalnym niepowodzeniem polskim. 13. dywizja widząc, że 29 maja musi nastąpić starcie z Budionnym, odwołała rozkaz dowództwa armii zarządzający wyjście dywizji na front Rośka—Roś. Nie wiedząc czy dowódca frontu zgodzi się na to odwołanie jego rozkazu, dowódca 13. DP określił odwołanie warunkowo, wspominając, że gdyby armia nie zgodziła się na odwołanie, wykonanie wyjścia na Roś nastąpi na rozkaz. Czy na skutek nieotrzymania tak określonego rozkazu odwołującego wyjście, czy przez niezrozumienie go, czy przez przeoczenie, dowódca 50. p.s.k. — pułkownik Paqualen — zarządził wymarsz swego pułku w przód. Pułk ten — w składzie 2 baonów — stanowił centrum obrony obejmując przestrzeń około 15 km. Bez powiadomienia swych sąsiadów — 43. i 45. pp. — i bez zameldowania się u dowódcy brygady, pułk rusza jednym baonem w nocy, drugim o świcie dnia 29 maja, zamierzając wyjść na 25 km przed dotąd zajmowaną linię. W dodatku czołowy baon idzie w dwóch oddzielnych zgrupowaniach a każde z nich bez regulaminowego ubezpieczenia. Czy to była beztroska, czy objaw tego „wydelikacenia”, o którym już uprzednio wspominałem, czy wreszcie liczono niesłusznie na działalność taktyczną powstańców Kurowskiego, wojujących wzdłuż Rosi, dosyć, że dwa baony 50. p.s.k., jeden po drugim, dostały się w nieoczekiwany a przeważający i skuteczny ogień 6. dyw. kaw. sowieckiej i dosłownie uległy całkowitej zagładzie.
Pod Żywotowem nad Rośką II baon 50. p.s.k. przestał istnieć: zginął dowódca baonu, ppłk. Juchniewicz i wszyscy oficerowie 5. i 6. kompanii. Oficerowie baterii maszerującej z baonem, z dowódcą por. Szymbarskim, odebrali sobie życie, by nie wpaść żywcem w ręce nieprzyjaciela. Z 7. kompanii zmarł nazajutrz na skutek odniesionych ran dowódca kompanii, ppor. Gorczyca, polegli dowódcy plutonów, kompania została wycięta. W sumie w walce pod Żywotowem stracono z II baonu 50. p.s.k. około 700 ludzi wraz z oficerami, oraz pełną 7. baterię 13. pap.
Niedużo lepiej działo się I baonowi 50. p.s.k. W drodze za II baonem, ale w odległości ponad 10 km w tyle, dowiedział się dowódca 50. p.s. k., maszerujący przy I baonie, że rozkaz 13. dyw. do wyjścia na Rośkę został odwołany.
W tym czasie I baon już wyginął nie doczekawszy się przybycia II baonu. Równocześnie nieprzyjaciel zaatakował II baon ze wszystkich stron. Rozpoczęła się nierówna a krwawa walka, przerwana rozkazem płk. Paqualena do odwrotu. W tych warunkach odwrót odbył się bezładnie i z dużymi stratami: baon stracił 2 oficerów i 150 szeregowych, reszta uszła w nieładzie. Dowódca pułku i sztandar pułkowy chronią się pod osłoną polskiego pociągu pancernego.
Ponieśliśmy zasłużoną karę za niedbalstwo na wojnie.
Ponieśliśmy straty materialne i, co ważniejsze, moralne. Skutkiem ich było silne naruszenie frontu obrony, gdyż centrum 13.D.P. — około 15 km zapory ogniowej — przestało istnieć. I gdy resztki rozgromionego 50. p.s.k. uchodziły na zachód, 6. dyw. kawalerii sowieckiej wlewała się w przerwę frontu rozdzielając 43. od 45. p.s.k. i zagrażając Koziatynowi. Lokalne przeciwnatarcie polskie, prowadzone przy udziale jednego baonu będącego dotąd w odwodzie, większego rezultatu nie daje. Front polski został przełamany, rana pozostała otwarta. Lecz nie na długo.”