Udany wypad na Korosteń

10 październik

 

Komunikat Sztabu Generalnego z dnia 10 października:

„Na całym froncie sytuacja bez ważniejszych zmian.

W rejonie Olewska oddziały nasze odparły parokrotne ataki dwóch pułków sowieckich, zmuszając nieprzyjaciela do panicznej ucieczki.

Doraźne dochodzenia w sprawie samorzutnej akcji generała Żeligowskiego wykazały, iż wystąpienia jego oddziałów miało swoje źródło w rozgoryczeniu, jakie wśród oficerów i żołnierzy rekrutujących się z Wileńszczyzny i Grodzieńszczyzny, wywołały napływające z Wilna wiadomości o gwałtach i represjach, stosowanych wobec ich rodzin i w ogóle ludności polskiej”.

 

Lucjan Żeligowski po rozmowach z Komisją Ligi Narodów w Wilnie:

„Birżiska Michał powiedział: Kto jest Żeligowski – czy patriota polski – czy buntownik?

Na to można odpowiedzieć: Jest buntownikiem dlatego, że jest patriotą.

Szkoda, że członkowie Ligi Narodów, której ludność Wilna czekała z upragnieniem, nie chcą rozumieć tego, uprawiając zasady nie bezwzględnej sprawiedliwości, lecz egoizmów swoich państw. Wileńszczyzna dzięki swojej historii, może przyrodzie, może szeregu zalet, może religii jest najczęściej oceniana fałszywie. Ten fałsz jest w każdym kroku Ligi Narodów. To nie praca dla sprawiedliwości. To praca dla politycznych celów, szantażem i całym szeregiem nacisków.

Członkowie komisji. Czy oni pałają sprawiedliwością. Czy oni szukają prawdy. To są ludzie przeciętni moralnie, ludzie mali, bez idei, bez woli, oni nie mogli zainteresować Wilna, które widziało wielkie czyny, wielkie uczucia, wielkie poświęcenie się. Jeden kupił tanio futro, drugi buty, trzeci wynajął damę lub inną szansonistkę, czwarty postawił, że sprawa Litewska go nie obchodzi, ponieważ ojczyzna jego za daleko. Do Wilna takich ludzi nie wolno było posyłać szanując autorytet Ligi Narodów.

Mówiono: Afera Żeligowskiego, awantura Żeligowskiego, bunt Żeligowskiego, potem akcja Żeligowskiego, potem czyn Żeligowskiego, a nareszcie Liga Narodów zapytuje co to jest.

To jest protestprzeciwko wtrącaniu się Europy do naszych wewnętrznych spraw”.

 

Aleksander Pragłowski o zagonie na Korosteń:

„Mój plan opierał się na trzech punktach: wpierw zmylić przeciwnika odnośnie do obiektu zagonu. W tym celu wysunęliśmy się pierwszego dnia akcji z rejonu Zwiahla na wschód (pozorując kierunek na Żytomierz), a skręcając dopiero drugiego dnia akcji ostro na północ. Punkt drugi: działać tak szybko przy pomocy marszów forsownych, żeby przeciwnik nie mógł w porę przeciwdziałać naszym intencjom. Punkt ostatni i najważniejszy: odciąć od Korostenia pociągi pancerne wysadzając we właściwym miejscu i czasie mostki na torach kolejowych.

Tym razem mieliśmy szczęście! Nasze patrole minerskie odcięły i unieruchomiły aż cztery pociągi pancerne tak, że nie weszły one zupełnie do akcji. Trzy z nich dostały się w nasze ręce na linii kolejowej Zwiahel–Korosteń, odcięte z dwóch stron. Niestety nie mogliśmy zabrać ich ze sobą ani nawet porządnie zniszczyć. Czwarty pociąg został odcięty poprzedniego dnia na północ od Żytomierza. Jeszcze ostatni, to jest piąty pociąg pancerny, operujący na linii z Olewska ocalał; przebił się przez Korosteń i zadał naszym straty. Marsz do celu zagonu posuwał się płynnie. Dzięki dyscyplinie dowództw i sprawności łączników atak na Korosteń odbył się w nocy z 9 na 10 października, z trzech stron równocześnie, dając nam pełne zwycięstwo, jeńców i łupy. Z pomocą saperów i piechoty stacja została zniszczona. Walka o nią trwała kilka godzin i była gwałtowna.

 

Kornel Krzeczunowicz też o Korosteniu:

„Z chwilą naszego natarcia (14 pułk ułanów pierwszym rzucie i równoczesna szarża 5/8 szwadronu na zachodni koniec stacji) na dworzec kolejowy odosobniona pancerka ucieka w kierunku Kijowa, gdzie przy moście na rzece Ur oczekują ją zapory przygotowane przez 2 Dywizję. Niestety cały korpus nie posiada dość materiału wybuchowego, aby zniszczyć most kolejowy na rzece Ur. Musi ograniczać się do niszczenia toru – kilkugodzinna przeszkoda dla pociągu zaopatrzonego w materiał naprawczy. Na widok nadchodzącej lokomotywy przetaczającej bateria 9 Brygady kilkoma celnymi granatami uszkadza tor i powoduje wykolejenie się lokomotywy. 201 pułk szwoleżerów zajmuje wsie Chotynówkę i Nowaki po obu stronach toru. Od Korostenia nadchodzi idący w kierunku na Kijów pociąg pancerny «Subotnik». Dochodzi do wykolejonej lokomotywy i pod ogniem naszych baterii zabiera się do wciągnięcia jej na tor i naprawienia go – to wszystko w toku trwania pojedynku artyleryjskiego. Równocześnie wychodzą na Nowaki dwa bataliony 365 pułku piechoty cofającego się z Korostenia marszem pieszym. Pod ogniem naszej obsady skręcają przez tor kolejowy do Chotynówki, gdzie ulegają zniszczeniu. A mianowicie czołowy batalion wszedł do wsi przekonany, że jest obsadzona przez swoich; witali go Kozacy dońscy, którzy poddali się nam 16 września w Suchowcach (dwudziestu sześciu z nich natychmiast dołączyło do 201 pułku). Batalion otoczony wewnątrz wsi poddał się. Drugi batalion pośpiesznie się cofa, ale dognany przez jeden ze szwadronów idzie w rozsypkę. Ogólna suma jeńców wynosi pięciuset ludzi i tylko jeden km (bo to jakiś słabo uzbrojony pułk odwodowy).

2 pułk ułanów zastaje na innym miejscu toru kolejowego unieruchomiony pociąg wiozący cenną zdobycz: amunicję, żywność i sztab brygady ze sztandarem. Jeden ze szwadronów pułku dochodzi do wsi Czyhiry przy torze kolejowym do Mozyrza i pali most kolejowy na potoku przepływającym przez wieś.

W tym samym czasie pociąg pancerny zdołał – dzięki swojej silniejszej artylerii – wykonać zadanie doprowadzenia toru do porządku. Odjeżdża w kierunku wschodnim. Za Nowakami trafia na nową przeszkodę wykonaną przez 201 pułk, ale i tu udaje mu się usunąć i w końcu – jako jedyny świadek opuszczenia Korostenia przez Rosjan – odjeżdża do swoich.

W tym czasie wszystkie urządzenia stacyjne zostają zdemolowane, a 5/8 szwadron pali mostek kolejowy u wschodniego końca dworca”.